No décimo quinto seminario de Biocaps
Cientficos reclaman laboratorios con altas medidas de bioseguridade para responder a futuras ameazas infecciosas
A crise do ébola e os avances en diversas enfermidades infecciosas protagonizaron as sesins
Juan Garca Arriaza, do CNB, Madrid
Rafael Delgado, Hospital 12 de Octubre
África Gonzlez, coordinadora de Biocaps
A xornada tivo lugar no Centro Social AFundacin
A investigacin con axentes infecciosos altamente patxenos est limitada a uns poucos laboratorios no mundo que contan coas medidas de bioseguridade precisas (nivel 4), entre os que non se atopa ningún espaol. “É necesario un maior investimento nestas instalacins para responder adecuadamente a ameazas que con toda seguridade aparecern no futuro”, asegurou Rafael Delgado, microbilogo do Instituto de Աپ do Hospital Universitario 12 de Outubro, durante a súa intervencin no seminario cientfico organizado hoxe polo Instituto de Աپ Biomédica (IBI) no marco do proxecto Biocaps.
No edificio de AFundacin en Vigo déronse cita hoxe expertos en diversas enfermidades infecciosas, que abordaron os últimos avances relacionados coa prevencin, o desenvolvemento de vacinas, o diagnstico e o tratamento de enfermidades infecciosas cunha especial incidencia na actualidade. É o caso do ébola, cuxo virus provocou o último risco de pandemia hai uns meses. Sobre o brote que mantivo en alerta ao mundo enteiro, Rafael Delgado afirmou que foi “certamente unha sorpresa, pero unha sorpresa esperable”, en referencia a que os mecanismos de vixilancia epidemiolxica son insuficientes nun contexto cada vez mis comunicado e a capacidade operativa dos organismos internacionais é moi limitada para dar unha resposta rpida e eficaz a problemas deste tipo. Delgado atribuu a crise do ébola tardanza coa que se identificou o virus, partindo de que o brote se orixinou nunha zona de África Occidental diferente afectada por episodios anteriores. Nos catro meses que se tardou en confirmar a causa, a epidemia alcanzara xa os centros urbanos de tres pases, aos que seguiron outros.
Anda que en Espaa non se activaron fondos especficos, o esforzo de varios pases moi activos en investigacin, como Estados Unidos ou Alemaa, e a apertura de convocatorias extraordinarias por parte da Unin Europea permitiron que grupos como o de Delgado acurten o camio cara a tratamentos e vacinas eficaces, até agora inexistentes. “O noso grupo estuda a infeccin do virus en células dendrticas –leucocitos cun importante papel no sistema inmunitario–, que se pensa que son claves na producin da enfermidade. Xunto a outros investigadores desenvolvemos estratexias para impedir que o virus entre nestas células e altere as a capacidade de resposta inmunitaria do individuo”, expuxo.
Outra enfermidade infecciosa que permaneceu no foco público nos últimos meses é a hepatite C, que afecta a entre o 2 e o 4% dos espaois. Zoe Mario, da Universidade de Barcelona, afirma que o seu tratamento é “custo-eficaz para todos os sistemas sanitarios”, xa que a erradicacin do virus frea a progresin da enfermidade heptica e reduce o risco de cirrose e as súas complicacins, como o cancro de fgado, as como a necesidade de transplante, todos eles procesos que supoen un elevado custo sanitario.
Ata hai s un ano o interfern, de administracin subcutnea, formaba parte de todas as pautas de tratamento da enfermidade, con multitude de efectos secundarios e contraindicacins nun gran número de pacientes. O desenvolvemento de novos frmacos antivirais orais supuxo unha revolucin en termos de eficacia, seguridade e tolerabilidade polos seus mnimos efectos adversos, ademais de que a duracin do tratamento é moito menor (de tres a seis meses en lugar dun ano). Actualmente existen xa no mercado seis frmacos de nova xeracin e a finais deste ano chegarn mis. “Todos eles foron aprobados en Europa tras ensaios clnicos en pacientes con hepatite C, nos que participamos activamente. Os ensaios que estamos a realizar agora avalan novas frmulas ou estudan a administracin en pacientes con caractersticas especialmente complexas, como os peditricos, os trasplantados e os sometidos a dilese”, explica Mario.
Segundo explicou Reljic, un dos grandes retos dos cientficos en relacin tuberculose relacinase coa súa complexidade e a súa antigüidade, xa que se trata dunha doenza que afecta humanidade desde as súas orixes. “A bacteria tivo tempo de adaptarse ao noso sistema inmune e aprender a evitalo. Un dos trucos que usa é permanecer latente e a incapacidade para combatela nese estado é a principal causa do fallo da vacina actual”, expuxo. A vacina na que traballa coa colaboracin da 鶹 busca eliminar a enfermidade dos pulmns nunha fase temper, antes de que a bacteria consiga asentarse.
As infeccins asociadas a implantes ortopédicos son outra das preocupacins da comunidade médica polo crecente uso destes dispositivos, xa que se estima que s en Estados Unidos se implantarn mis de tres millns de prteses de xeonllo e cadeira en 2050. Neste escenario, a porcentaxe de pacientes afectados por infeccins, que oscila entre o 1 e o 3% en prteses articulares, traducirase en millns de persoas en todo o mundo. Jaime Esteban, do Hospital Universitario Fundacin Jiménez Daz, considera que no momento actual os biomateriais son esenciais en toda cirurxa e que “a industrializacin dos procesos, agora artesanais, reducir os custos, tendo en conta ademais o descenso no gasto en tratar as infeccins”. Este microbilogo sitúa os principais retos cientficos neste campo en “conseguir materiais intelixentes que, ademais de diminur o risco de infeccin, sexan capaces de actuar contra ela no caso de que apareza, mesmo antes de que se presenten sntomas”.
No edificio de AFundacin en Vigo déronse cita hoxe expertos en diversas enfermidades infecciosas, que abordaron os últimos avances relacionados coa prevencin, o desenvolvemento de vacinas, o diagnstico e o tratamento de enfermidades infecciosas cunha especial incidencia na actualidade. É o caso do ébola, cuxo virus provocou o último risco de pandemia hai uns meses. Sobre o brote que mantivo en alerta ao mundo enteiro, Rafael Delgado afirmou que foi “certamente unha sorpresa, pero unha sorpresa esperable”, en referencia a que os mecanismos de vixilancia epidemiolxica son insuficientes nun contexto cada vez mis comunicado e a capacidade operativa dos organismos internacionais é moi limitada para dar unha resposta rpida e eficaz a problemas deste tipo. Delgado atribuu a crise do ébola tardanza coa que se identificou o virus, partindo de que o brote se orixinou nunha zona de África Occidental diferente afectada por episodios anteriores. Nos catro meses que se tardou en confirmar a causa, a epidemia alcanzara xa os centros urbanos de tres pases, aos que seguiron outros.
Anda que en Espaa non se activaron fondos especficos, o esforzo de varios pases moi activos en investigacin, como Estados Unidos ou Alemaa, e a apertura de convocatorias extraordinarias por parte da Unin Europea permitiron que grupos como o de Delgado acurten o camio cara a tratamentos e vacinas eficaces, até agora inexistentes. “O noso grupo estuda a infeccin do virus en células dendrticas –leucocitos cun importante papel no sistema inmunitario–, que se pensa que son claves na producin da enfermidade. Xunto a outros investigadores desenvolvemos estratexias para impedir que o virus entre nestas células e altere as a capacidade de resposta inmunitaria do individuo”, expuxo.
Outra enfermidade infecciosa que permaneceu no foco público nos últimos meses é a hepatite C, que afecta a entre o 2 e o 4% dos espaois. Zoe Mario, da Universidade de Barcelona, afirma que o seu tratamento é “custo-eficaz para todos os sistemas sanitarios”, xa que a erradicacin do virus frea a progresin da enfermidade heptica e reduce o risco de cirrose e as súas complicacins, como o cancro de fgado, as como a necesidade de transplante, todos eles procesos que supoen un elevado custo sanitario.
Ata hai s un ano o interfern, de administracin subcutnea, formaba parte de todas as pautas de tratamento da enfermidade, con multitude de efectos secundarios e contraindicacins nun gran número de pacientes. O desenvolvemento de novos frmacos antivirais orais supuxo unha revolucin en termos de eficacia, seguridade e tolerabilidade polos seus mnimos efectos adversos, ademais de que a duracin do tratamento é moito menor (de tres a seis meses en lugar dun ano). Actualmente existen xa no mercado seis frmacos de nova xeracin e a finais deste ano chegarn mis. “Todos eles foron aprobados en Europa tras ensaios clnicos en pacientes con hepatite C, nos que participamos activamente. Os ensaios que estamos a realizar agora avalan novas frmulas ou estudan a administracin en pacientes con caractersticas especialmente complexas, como os peditricos, os trasplantados e os sometidos a dilese”, explica Mario.
Vacina contra a tuberculose
O cientfico da St George's University of London Rajko Reljic coordina o proxecto internacional para o deseo dunha vacina eficaz contra a tuberculose no que cientficos do IBI adscritos a Biocaps lideran unha parte fundamental: a procura de biomarcadores que se correlacionen con respostas inmunes protectoras fronte ao patxeno que causa a enfermidade. “Os seus achados permitirannos atopar novos candidatos para o desenvolvemento da vacina”, afirmou.Segundo explicou Reljic, un dos grandes retos dos cientficos en relacin tuberculose relacinase coa súa complexidade e a súa antigüidade, xa que se trata dunha doenza que afecta humanidade desde as súas orixes. “A bacteria tivo tempo de adaptarse ao noso sistema inmune e aprender a evitalo. Un dos trucos que usa é permanecer latente e a incapacidade para combatela nese estado é a principal causa do fallo da vacina actual”, expuxo. A vacina na que traballa coa colaboracin da 鶹 busca eliminar a enfermidade dos pulmns nunha fase temper, antes de que a bacteria consiga asentarse.
As infeccins asociadas a implantes ortopédicos son outra das preocupacins da comunidade médica polo crecente uso destes dispositivos, xa que se estima que s en Estados Unidos se implantarn mis de tres millns de prteses de xeonllo e cadeira en 2050. Neste escenario, a porcentaxe de pacientes afectados por infeccins, que oscila entre o 1 e o 3% en prteses articulares, traducirase en millns de persoas en todo o mundo. Jaime Esteban, do Hospital Universitario Fundacin Jiménez Daz, considera que no momento actual os biomateriais son esenciais en toda cirurxa e que “a industrializacin dos procesos, agora artesanais, reducir os custos, tendo en conta ademais o descenso no gasto en tratar as infeccins”. Este microbilogo sitúa os principais retos cientficos neste campo en “conseguir materiais intelixentes que, ademais de diminur o risco de infeccin, sexan capaces de actuar contra ela no caso de que apareza, mesmo antes de que se presenten sntomas”.