�鶹����

Que persoal investigador de diferentes reas, como qumicos ou bilogos, sen coecementos avanzados en informtica, poida obter automaticamente e cunha ferramenta sinxela bioimaxes de alta calidade que permitan ver dun xeito rpido a distribucin elemental dos elementos presentes en mostras biolxicas (como tecidos) ou inorgnicas (como minerais), co obxectivo de poder identificar nelas a presenza de determinados compostos, como drogas, biomarcadores ou contaminantes. Con este obxectivo, investigadores da Escola Superior de Enxeara Informtica do campus de Ourense, en colaboracin con homlogos brasileiros e lusos, veen de desenvolver e de pr gratuitamente a disposicin das persoas interesadas o programa informtico .

O proxecto no que naceu este software, chamado Ferramenta para a anlise e xeracin de bioimaxes mediante ablacin lser con fonte de acoplamento indutivo, contou con financiamento da convocatoria da Vicerreitora do Campus de Ourense Inou 2016, de axudas a grupos de investigacin co patrocinio da Deputacin Provincial de Ourense. A iniciativa, liderada desde o campus de Ourense polo grupo de investigacin Sistemas Informticos de Nova Xeracin SING e polo seu membro Hugo Lpez, contou coa colaboracin do Grupo Gepam da Universidade Estadual de Campinas, en Brasil, encabezado por Marco Aurelio Zezzi, e do Grupo Bioscope, da Universidade Nova de Lisboa, con José Luis Capelo fronte.

Automatizar e simplificar o proceso

Os avances nos campos da electrnica, a ptica, a qumica e o software, explica Hugo Lpez, permiten na actualizade a captura de imaxes de todo tipo de mostras e obxectos. “Este feito propicia que, por exemplo, os cirurxins poidan distinguir claramente a fronteira entre tecidos cancerosos e sans empregando estas técnicas de imaging, de tal modo que poden seccionar, dun xeito case perfecto, un tecido con cancro”, sinala o investigador. Ademais, estas técnicas tamén se empregan para coecer a distribucin elemental de moléculas coma drogas ou biomarcadores en mostras biolxicas, algo que se coece como bioimaging. Segundo detalla o enxeeiro informtico, as bioimaxes empréganse “co fin de identificar trazas de metais en, por exemplo, tecidos cancerosos, posto que é coecido que as células acumulan certos compoentes, ou no cerebro, para estudar a funcin cerebral e enfermidades neuro-dexenerativas”.

Segundo detalla Hugo Lpez, a adquisicin de bioimaxes das distribucins elementais dos compoentes de tecidos, rganos ou incluso seccins enteiras do corpo, é una prctica relativamente nova. Para a obtencin de ditas imaxes, apunta, empréganse diferentes técnicas baseadas na espectrometra de masas, sendo a espectrometra de masas empregando ablacin lser con fonte de plasma de acoplamento indutivo (LA-ICP-MS) a técnica predominante, debido súa alta capacidade e sensibilidade para identificar metais e metaloides. “A pesar deste importante avance, a anlise dos datos mediante computador segue a ser un proceso complicado que require coecementos avanzados de informtica, algo que os investigadores, xeralmente qumicos e bilogos, non adoitan posur”, advirte.

Neste escenario e dada a predominancia desta técnica na actualizade, o investigador do grupos SING sinala que xurdiu a idea de crear LA-iMageS. Esta ferramenta, puntualiza, distnguese doutras do mesmo mbito por automatizar o proceso de preparacin e carga dos datos obtidos do aparello de LA-ICP-MS; por ser completamente gratuta e libre para calquera investigador que desexe empregala e por proporcionar aos usuarios unha interface grfica amigable e intuitiva. “A maiora das ferramentas existentes requiren ser usadas por lia de comandos ou ben non proporcionan interfaces grficas amigables, sendo preciso que os usuarios tean coecementos avanzados de informtica. LA-iMageS elimina esta barreira, de xeito que pode chegar a un público mis amplo e tamén reduce a probabilidade de que un usuario menos experimentado cometa erros durante a anlise”, comenta Hugo Lpez.

A ferramenta creada estar orientada a dous tipos de usuarios, segundo sinalan os seus responsables. Por unha banda, a investigadores sen coecementos avanzados de informtica e por outra a desenvolvedores que queiran usala como base para a creacin doutras aplicacins ou que queiran integrar nela novas operacins ou dar soporte a novos formatos de datos. Con licenza de cdigo aberto, o software, apuntan, cubre todo o proceso de anlise, dende a carga de datos ata a obtencin e exportacin dos resultados, e pode ser instalado e executado en Windows, Linux ou Mac OS X.

Tendo en conta a especializacin do campus de Ourense como Campus da Auga, os promotores deste proxecto salientan a súa aplicabilidade no eido dos recursos hdricos. “Abre a porta para o uso deste tipo de técnicas en, por exemplo, contornas de control medioambiental nas que se podera incrementar a precisin e reducir o tempo de deteccin de axentes contaminantes en, por exemplo, ros ou acumulacins de auga”, poen como exemplo, lembrando a riqueza hdrica e termal da provincia de Ourense.