�鶹����

Editada polas tres universidades galegas, a dedica o seu número 21 represin que a ditadura franquista someteu ao profesorado trala sublevacin militar de 1936 e aos procesos de depuracin que sufriron os mestres e mestras. Co propsito de achegar esta realidade aos futuros e futuras docentes, a Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte acolleu este martes a presentacin deste��monogrfico, nunha actividade que se completou cun coloquio co�� vicedecano da Facultade de Ciencias da Educacin do campus de Ourense e membro do comité de redaccin de Sarmiento Xosé Manuel Cid e o profesor xubilado da Universidade de Santiago Anxo Porto Ucha, autores, respectivamente, ��dos estudos sobre a persecucin sufrida polo profesorado��en Ourense e sobre os procesos de depuracin no maxisterio levados a cabo na provincia de Pontevedra, que afectaron a mis de 1800 docentes.

O monogrfico presentado nun acto que contou tamén coa participacin do vicerreitor do campus, Jorge Soto, quen salientou aos conferenciantes como dous "referentes da historia da educacin en Galicia" e entregou un agasallo a Porto Ucha en nome da Universidade��recolle tamén unha relacin do profesorado morto nas catro provincias galegas por mor da sublevacin fascista de 1936, que cifra en 100, 98 homes e dúas mulleres os asasinados e falecidos por mor desta represin. Entre elas, recolle a publicacin, 48 profesores e dúas profesoras que foron “paseados” e outros 38 executados, aos que se suman aqueles que faleceron no crcere ou��a consecuencia das “malleiras sufridas”. Os responsables desta publicacin sinalan tamén que “existe constancia doutras mortes” mis al destas cen, que non se inclúen na listaxe “por seren moi escasas e imprecisas as referencias das que se dispn”.��

De periodicidade anual, o número 21 de Sarmiento recolle anlises sobre a depuracin do maxisterio nas catro provincias galegas, realizando Porto Ucha, xunto profesora da Universidad de Valladolid Raquel Vzquez Ramil a de Pontevedra; Xosé Manuel Cid a de Ourense; o director da revista e profesor da UDC Narciso de Gabriel a da Corua e Antn Costa e Uxa Bolao a de Lugo. “Un dos obxectivos deste número é facer tamén un acto de memoria”, sinala Cid do que foi tamén o propsito central desta actividade, pr o foco na “represin salvaxe” que o franquismo levou a cabo a partires de 1936 e nos seus efectos sobre o maxisterio en Galicia, “onde cando menos a cuarta parte das escolas cambiou de mestre a partir do 36”.��

A depuracin na provincia de Pontevedra

Trala presentacin da publicacin, Porto Ucha afondou nesta actividade nun proceso, a depuracin dos mestres e mestras, que se iniciou trala sublevacin��militar��coa orde aos gobernadores civs “para que separaran provisionalmente a todos aqueles que non podan comezar o curso en setembro do 36”, é que levou separacin de 438 docentes, 343 mestres e 95 mestras, “arredor dos que despois xiran as sancins mis graves unha vez posta en marcha a comisin provincial de depuracin”, explica o investigador. De feito, preto de cen dos mestres afectados foron posteriormente separados do servizo, “o que significa que o réxime xa tia no punto de mira a estas persoas”, apunta o investigador, que incidiu en que estas separacins provisionais afectaron a prctica totalidade dos concellos da provincia, coas excepcins de Portas, Mondariz-Balneario e Pontesampaio.

Por outra banda, o estudo céntrase tamén na comisin de depuracin creada na provincia para o profesorado do ensino primario, “unha das mis duras do estado” e pola que pasaron, entre 1936 e 1942 un total de 1802 mestres e mestras, dos que��91 homes e nove mulleres que foron separados dos servizo, algúns deles xa fusilados ou “paseados” no momento no que se emite a resolucin, súmanse outros nove inhabilitados, 33 traslados fra de Galicia, outros doce fora da provincia e 183 traslados dentro da propia provincia. Comisin que foi especialmente activa en 1938, cando foron depurados 1082 mestres e que continuou a súa actividade ata 1942, cando afectou a 22 docentes, anda, que, como lembra Porto Ucha, “pola depuracin pasaron todos logo, ata a propia comisin”, de tal xeito que 1167 mestres, 714 mulleres e 453 homes, obtiveron nela��pronunciamentos favorables. Non obstante, Porto Ucha tamén puxo o acento neste coloquio en como moitos e moitas docentes tiveron que someterse a un “exilio interior” durante a ditadura, despois de iniciar a súa intervencin abordando a serie de reformas realizadas no eido do ensino durante a II República, “sen as que non se entende ben a represin”, desde a creacin de milleiros de novas escolas e un plan de profesional que levou ao maxisterio “un novo modelo de mestre mis comprometido coa cuestin social”, instauracin dun “sistema educativo laico” e a retirada dos smbolos relixiosos das escolas.��
��