�鶹����

Galicia é unha terra de mar, un recuncho do mundo no que a auga, o océano, as ras e os ros son centrais no eido social, cultural, econmico e tamén educativo. As o explicaba a vicerreitora de Responsabilidade Social, Igualdade e Cooperacin, Mara Isabel Doval, na apertura do workshop Bioauga 2018, unha rede que naceu en 2014 e aglutina grupos de investigacins das tres universidades co obxectivo común de avanzar na resolucin da problemtica ambiental relacionada cos recursos hdricos degradados no territorio e o tratamento de augas. Neste contexto, a Rede de Biorremediacin e Enerxa de Augas de Galicia, coordinada polo grupo de Fsica Aplicada da �鶹����, celebrou este martes no Edificio de Ciencias Experimentais esta xornada que se centrou principalmente nunha da principais ameazas ambientais: os microplsticos no medio mario.��

Doval resaltou a relevancia deste evento “dende a perspectiva do desenvolvemento sostible, os obxectivos do milenio e a Axenda 2030, na que esta vicerreitora est especialmente implicada”. Os problemas de acceso auga son unha fonte de conflito e desigualdade en boa parte do planeta, lembraba, e “segundo a OMS arredor de 1800 millns de persoas viven sen acceso a auga potable, o 80% das enfermidades do mundo estn relacionadas co consumo de auga contaminada e a auga mata mis nenos e nenas (4000 ao da) que os conflitos bélicos, a malaria ou enfermidades como o Sida xuntos”. Pero a proteccin e conservacin da auga presenta cada da novos retos, un dos mis graves é a presenza de microplsticos no medio mario que afectan a todos os elos da cadea trfica e poden mesmo chegar aos seres humanos a través da alimentacin.

No acto de apertura, Jesús M. Torres Palenzuela, coordinador de Bioauga, explicaba que os obxectivos desta rede pasan por buscar sinerxas entre os grupos de traballo con lias arredor da auga e a enerxa e centradas en eidos que van dende biorremediacin, desinfeccin, microalgas, bioenerxa, enerxa sostible, calidade de augas e seguridade alimentaria. “Temos como finalidade buscar recursos, intercambiar metodoloxas e infraestruturas, potenciar a formacin do persoal investigador e impulsar a transferencia tecnolxica ao sector industrial e a divulgacin, a través de accins coma esta xornada”, destacaba Torres.

O 3% do plstico remata no mar

A xornada centrouse principalmente na problemtica dos plsticos e microplsticos para os ecosistemas marios, coa intervencin de especialistas de diferentes universidades e centros de investigacin. No primeiro dos relatorios da xornada, Leonardo Mantilla explicou a experiencia do grupo Ecotox, no marco do proxecto Ephemare, coordinado polo profesor Ricardo Beiras, no estudo do impactos dos microplsticos. Cada minuto véndese un milln de botellas de plstico no mundo e cada un deses envases tarda arredor de 450 anos en desintegrarse, e mentres o fai, vaise descompoendo en fragmentos minúsculos, os microplsticos. Segundo Mantilla, “dependendo do tamao, os microplsticos afectan a diferentes tipos de organismos no medio mario, pero estas partculas pdensen atopar en case todos os elos da cadea trfica, dende cras de peixes, ata moluscos ou fitoplancto”.��

O investigador da �鶹���� lembrou que a producin de plstico a nivel mundial est crecendo a unha escala case exponencial, sobre todo nos últimos anos, xa que os pases en desenvolvemento fabrican e consumen cada vez mis plsticos pero carecen de plantas de tratamento e reciclaxe, polo que os plsticos rematan nos ros ��e no mar. “A producin mundial est arredor dos 10 millns de toneladas por ano, e estmase que o 3% remata no mar”, avisaba.

A importancia dos aditivos

Mantilla fixo fincapé na súa intenvencin en que o verdadeiro problema dos microplsticos son os aditivos. “Os plsticos estn formados por polmeros e por aditivos qumicos que se lles agregan, como plastificantes, retardantes de chama, estabilizantes, filtros ultravioletas, estabilizantes, antifúnxicos ou antibacterianos, segundo que tipo de uso se lle queira dar ao produto de plstico”. Existen moitos estudos, como remarcaba o investigador, que demostran que os polmeros plsticos en si mesmos non son txicos, “anda que iso non significa que non contaminen”, pero si est constado que “os aditivos afectan directamente a todos os ecosistemas marios, incluso nas grandes profundidades ocenicas”.��

O experto relatou aos asistentes varios dos experimentos realizados na Ecimat con diferentes modelos animais como larvas de ourizo, mexillns ou ciprnidos para testar os efectos da toxicidade tanto dos polmeros como dos aditivos qumicos. “Cando traballamos con polmeros bsicos do plstico, o efecto que obtemos nos nosos estudos é nulo, pero cando os microplsticos conteen aditivos actúan como disruptores endocrinos para os invertebrados marios, é dicir, que no momento da reproducin destas especies as femias deixan de producir ovos e os machos se feminzanse, dependendo do composto e da súa dose”. Este é un problema importante no medio mario, “porque altera as pautas naturais da reproducin”, alertaba o investigador.

A xornada continuou coa intervencin de Marisa Fernndez, do Cetmar, que avanzou o traballo desenvolvido no proxecto CleanAtlantic para a loita contra o lixo mario a través da cooperacin rexional. Seguidamente Juan Bellas, do IEO, explicou o uso do mexilln na rede de monitoring; mentres o profesor da �鶹���� Manuel Ángel Pombal presentou a experiencia de recollida de plsticos das praias galegas. Na parte final da xornada, Jesús Gago, do IEO, afondou na importancia da divulgacin sobre o problema dos microplsticos e Gonzalo Cortes, do Balneario El Raposo, presentou os proxectos de innovacin desta entidade.
��