�鶹����

Que pais, nais e proxenitores se centren nas necesidades e dereitos dos seus fillos e fillas e en proporcionarlles un fogar saudable e acolledor ten un impacto positivo no seu benestar, vez que unha parentalidade irresponsable pode producir problemas emocionais e de conduta nos nenos e nenas. Afondar nos efectos da parentalidade positiva e nas diferentes lias de investigacin que poen o foco nesta cuestin é o obxectivo do número monogrfico que dedica a esta temtica a Revista de ���Ա�����پ����������� en Educacin. Coordinado pola catedrtica da �鶹���� Francisca Faria e a investigadora da Universidade de Santiago de Compostela (USC) Mara Dolores Seijo, este volume reúne unha serie de estudos sobre parentalidade. Entre eles, un realizado por investigadoras das universidades de Vigo, Santiago e Oviedo que mostra como as nais seguen asumindo en maior medida que os pais “a responsabilidade das tarefas cotis que require o coidado e atencin dun fillo ou filla”, explica Faria.

“A parentalidade positiva é o exercicio da parentalidade centrada nas necesidades e os dereitos dos fillos e fillas, na que se lles protexe e educa sen que exista violencia no fogar e se lles ofrecen ferramentas para xestionar os conflitos e as controversias de maneira colaborativa e positiva”, explica Faria da temtica que a revista cientfica da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte dedica neste 2023 un número extraordinario. Dirixida a dar visibilidade s investigacins e innovacins que, desde un enfoque interdisciplinar, poen o foco na educacin, “a relevancia do tema a nivel social e a necesidade de evidencia cientfica sobre o mesmo” foi o que motivou, como sinala o seu editor xefe, Alberto Pazo, este volume monogrfico. “Buscamos mostrar o rigor cientfico co que se est traballando en diferentes contextos a parentalidade positiva, utilizando diferentes metodoloxas”, engade Faria dunha publicacin que reúne as achegas de investigadores e investigadoras de seis universidades espaolas e unha estadounidense. O número, engade Pazo Labrador, “conta coa participacin de recoecidos especialistas e estudosos do tema, o que axuda, sen dúbida, a expandir a proxeccin” dunha revista que recentemente reciba por primeira vez factor de impacto no ndice JCR (Journal Citation Reports), vez que permite pr o foco nun “tema de actualidade”, engade.   

Diferente implicacin nas actividades cotis

Realizado por Faria e Seijo, xunto a Paula Fernndez, da Universidad de Oviedo, e Vernica Snchez, da �鶹����, un dos artigos deste monogrfico presenta os resultados dun estudo realizado con 2169 nais e pais e centrado en coecer se existen diferencias de sexo no exercicio da parentalidade. Os resultados, explica Faria, poen de relevo que “as nais seguen cargando en maior medida que os pais coa responsabilidade das tarefas cotis” vinculadas ao coidado das e dos menores, “con independencia da formacin” que tean os seus proxenitores e de se estes conviven ou estn separados. “Este feito, anda que coecido, non deixa de sorprendernos”, recoece a catedrtica do Departamento de Anlise e Intervencin Psicosocioeducativa, que incide en que se ben os proxenitores varns “estn mis implicados que antano”, estano tamén “en maior medida en actividades que non requiren de dedicacin diaria”. 

Nese senso, na investigacin atopronse “diferencias estatisticamente significativas en seis tarefas cotis”, que en todos os casos eran asumidas en maior medida polas nais, como son preparar o almorzo, a merenda e a cea aos fillos e fillas, deitalos, levantarse pola noite canto estn enfermos e levalos ao pediatra. Pola contra, aquelas tarefas fra do fogar e relacionadas coa educacin ou a saúde fsica dos menores son realizadas por nais e pais na mesma medida, segundo recolle o estudo. “Nesta investigacin demostrouse que as tarefas que as nais realizan con maior frecuencia son as que requiren de mis dedicacin diaria e de mis esforzo”, sinalan as autoras deste estudo. Estas desigualdades, engaden, vronse tamén reflectidas no feito de que o cuestionario, remitido aos proxenitores a través de 73 colexios galegos, fose respondido en mis do 80% dos casos polas nais. De a que poan o foco na urxencia dun labor de concienciacin orientado a promover a “mxima corresponsabilidade no coidado e educacin”, como destaca Faria, que incide ao mesmo tempo na necesidade de reflexionar sobre “se est realidade débese exclusivamente a que os varns non queren implicarse mis ou se tamén incide o feito de que as nais tamén queiran seguir mantendo o control dese mbito parental, a causa da socializacin que estivemos sometidas s mulleres”. 

Parentalidades positivas e parentalidades irresponsables

Como sublia Faria, o exercicio dunha parentalidade positiva ten “un impacto positivo duradeiro no funcionamento social, emocional e cognitivo dos fillos e fillas”. Mais, ao mesmo tempo, tamén existen “moitas maneiras de exercer unha parentalidade irresponsable”, que poden ter tamén consecuencias duradeiras nas e nos menores. A da de hoxe, engade, “posiblemente o maior problema vén do escaso tempo que os proxenitores dedican ou poden dedicar aos seus fillos e que suplen con excesivas recompensas e con falta de normas e de supervisin”.  

Neste marco, as investigadoras da Universidade de Oviedo Carmen Rodrguez, Susana Toro e Mara Elena Rivoir presentan neste monogrfico os resultados dunha investigacin sobre a estrutura parental, na que participaron preto de 2400 proxenitores; mentres que David Posada, da Consellera de Educacin, e Silvia Lpez, da Universidade da Corua, analizan o impacto en adolescentes dun “comportamento parental diferencial” entre parellas de irmns. 

Por outra banda, un estudo asinado por Faria e Seijo xunto s investigadoras da USC Mercedes Novo e Brbara Castro avala os efectos do programa educativo de apoio s familias inmersas en procesos de separacin Ruptura de Pareja, no de Familia, constatando a eficacia deste tipo de accins hora de promover un “exercicio responsable da parentalidade”. Neste punto, Faria lembra que o “conflito interparental” que pode darse nestes procesos “pode causar danos severos a proxenitores e fillos e fillas, con efectos que poden perdurar na etapa adulta”.  

O monogrfico recolle tamén un artigo sobre os beneficios dun programa psicoeducativo para proxenitores e familias participantes en procesos de acollemento realizado por Luca Gonzlez e Isabel Bernedo, da Universidad de Mlaga; as como un estudo de Sonia Byrne e Miriam Álvarez, da Universidad de La Laguna, e Sonia Padilla, da asociacin Hestia, sobre familias con fillos e fillas con trastorno do espectro autista. Por último, esta publicacin incorpora tamén un estudo de Carrie J. Petrucci, da Alliant International University de California, sobre o programa de parentalidade para pais e nais en prisin Dads Back! Academy, que se desenvolve na cidade de Los Ángeles.