�鶹����

A escola ao aire libre. Repensando a contorna para unha aprendizaxe activa e sostible é o ttulo do libro no que o profesor da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte Roberto Silva afonda na necesidade de reflexionar sobre “o modelo educativo actual” e promover unha educacin conectada cos espazos naturais e coa contorna. Editada polo Servizo de �ʳܲ��������������Բ� da �鶹����, esta monografa aborda os fundamentos histricos e funcionais da educacin ao aire libre e reúne un conxunto de propostas metodolxicas e didcticas dirixidas a que as e os profesionais do ensino poidan potenciar o “tempo educativo no exterior” dos centros, que, como lembra Silva, “fomenta a autonoma, a creatividade e a adopcin segura de riscos”.

Dirixido a achegar “motivos slidos” para potenciar a educacin no exterior, tanto s e aos profesionais como s e aos futuros docentes que se forman na facultade, o libro nace da “urxencia de facer unha pausa e reflexionar” sobre a “perda de protagonismo da escola na súa contorna”, recoece Silva. O docente e investigador pon de relevo que “vivimos nunha era marcada pola dixitalizacin, o consumismo e unha inmediatez, que, a miúdo, nos somerxe nunha especie de cegueira perceptiva ante o que sucede ao noso arredor”. De a que o obxectivo deste manual sexa “reivindicar esa simbiose necesaria” entre os centros educativos e os “lugares onde vivimos”, ofrecendo unha serie de “alternativas prcticas, desde a etapa infantil a universidade”, para desenvolver iniciativas educativas no exterior. 

“Non é coherente educar tan de costas ao aire libre”, sostén Silva, que alerta de que a “resistencia a empregar ferramentas non tradicionais” no ensino pode derivar nunha “sorte de ‘burbulla’ escolar que nos afasta dunha mobilidade activa e saudable”, tendo en conta os beneficios do contacto coa natureza para a saúde, o benestar e o rendemento académico. “Precisamos centros mis permeables que dialoguen co seu territorio”, sublia. 

Fomento da actividade fsica e da aprendizaxe lúdica

No seu primeiro captulo, o libro detense nos obstculos que enfrontan os centros educativos hora de promover iniciativas ao aire libre, como “a configuracin preestablecida dos seus espazos e a limitada dispoibilidade de recursos”. Non obstante, Silva tamén sublia que, alén dos equipamentos, resulta crucial un “sistema de organizacin e xestin” que permita “aproveitar todos os recursos dispoibles, desde unha perspectiva experiencial , inclusiva e de participacin comunitaria, integrando o currculo de maneira multidisciplinar e fomentando a actividade fsica e a aprendizaxe lúdica”.

O segundo captulo aborda a evolucin da educacin ao aire libre, deténdose tanto nas referencias a “ensinanzas en espazos naturais” que poden atoparse ao longo da historia como no xurdimento das escolas ao aire libre a comezos do século XX. A continuacin, Silva detense en como “o desenvolvemento sensorial est estreitamente vinculado ao benestar fsico e psicolxico desde as primeiras idades” e na necesidade de actividades que impliquen o movemento do corpo e a manipulacin de obxectos. Do mesmo xeito, o libro afonda no papel da actividade fsica como un “elemento esencial” no desenvolvemento e benestar infantil, que, mis al da saúde e da motricidade, implica tamén beneficios en “aspectos neurolxicos e comportamentais”.

Os patios como espazos educativos

No captulo Como organizar a aprendizaxe, Silva presenta unha serie de estratexias para a dinamizacin pedagxica, dentro das que fai énfase no papel que poden xogar os patios, que, con frecuencia, constitúen “o gran recurso infrautilizado”. Estes espazos “moitas veces limtanse a ser vlvulas de escape ou propsitos de desconexin sen un propsito pedagxico claro”, recoece o autor deste libro, no que defende que tanto os patios e xardn escolares como as prazas, parques ou camios prximos aos centros escolares “deben ser entendidos como un todo articulado para aprendizaxe”. Non obstante, o investigador sinala tamén a existencia en Galicia de exemplos “moi interesantes” de proxectos de “patios naturalizados, inclusivos e atractivos que transforman as dinmicas de xogo”. 

O libro afonda tamén na evolucin da educacin na contorna nas diferentes etapas educativas, que debe partir de promover “un enfoque inicial de descubrimento espontneo” nas etapas mis tempers, a iniciativas nas que a exploracin e as experiencias se combinen coa abordaxe das problemticas medioambientais. Neste punto, Silva pon de relevo a importancia que ten a colaboracin con entidades locais e a implicacin da comunidade educativa. 

As cuestins en materia de prevencin centran outro dos bloques nun libro que presenta tamén unha serie de propostas que contribúan a “reconfigurar as reas de recreo”. Neste punto, Silva lembra que a “configuracin rxida e estandarizada” de moitos patios e recintos escolares “desmotiva propostas novas de xogo”, o que lévao a presentar exemplos como dotalos de “caixas con rodas con xoguetes para utilizar durante o recreo”, promover obradoiros participativos ou dotalos de “superficies multinivel e deslizantes para a prctica de deportes urbanos”. Ao mesmo tempo, sublia a necesidade de “permitir usos variados” nestes espazos, de tal xeito que se promova a prctica deportiva, “mais tamén participar en xogos de mesa, sentar nun banco a conversar...”. Finalmente, o último captulo céntrase en equipamentos e actividades para unha escola ao aire libre, desde bicicletas e sendeiros ou camios escolares, preparacin de sadas didcticas ou de actividades relacionadas coa cartografa e a fotografa.