�鶹����

O traballo de miles de bilogos de todo o mundo fixo posible que, ao longo do século XXI, o acceso aos datos das coleccins de historia natural experimentasen un notable aumento. Este labor, descoecido para a maior parte da sociedade, permitiu ao persoal investigador coecer, entre outros aspectos, a data de colecta, a localizacin xeogrfica dos exemplares ou ao tamao das poboacins de diferentes especies. Toda esa informacin, cada vez mis accesible, ten un enorme potencial, por exemplo, para abordar a complexidade dos sistemas ecolxicos e para o deseo de estratexias de conservacin. Precisamente, un equipo formado por cientficos do Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid (MNCN-CSIC) e da �鶹���� acaba de publicar na revista un estudo no que, empregando estes datos, puideron determinar os cambios de distribucin dos escaravellos coprfagos ibéricos durante o último século. A metodoloxa que empregaron, e que segundo destacan é exportable a outros grupos animais, permite comprender as respostas das especies aos cambios ambientais, unha informacin moi valiosa para desear estratexias de conservacin e xestin da biodiversidade nun momento no que os seres vivos e os ecosistemas estn moi ameazados.��

Unha metodoloxa innovadora

O equipo do estudo est formado polos investigadores do MNCN Jorge M. Lobo, Mario Mingarro e Martin Godefroid e polo profesor da �鶹���� Emilio Garca Rosell, do Departamento de Informtica e docente na Facultade de Comercio. Este último explica que o uso deste tipo de bases de datos é cada vez maior, en particular coa aparicin de iniciativas de repositorios globais online como GBIF, OBIS, etc. Pero o innovador deste traballo “é o método proposto, que permite interpretar o tipo de adaptacin que estn sufrindo as especies fronte ao cambio climtico en funcin dos cambios observados na súa distribucin ao longo dos últimos 100 anos”. Por exemplo, o investigador sinala posibles hipteses, como que se adapten migrando a outras latitudes ou que “simplemente se adapten a soportar cambios de temperatura”.��

O proxecto céntrase nos insectos, o grupo mis numeroso do reino animal, que estn seriamente ameazados polo cambio climtico, a contaminacin e a perda de hbitats. Como explica o investigador do MNCN Mario Mingarro, “con este traballo propoemos unha metodoloxa para utilizar os datos histricos tomados durante os últimos tres séculos”. Recoece que, se ben é certo que hai que facer un intenso labor de adecuacin que inclúe cuestins relacionadas coa calidade e a normalizacin da informacin, unha vez limpos, os datos brindan unha valiosa oportunidade para analizar as variacins espaciais e temporais das diferentes especies”. En concreto, neste estudo empregaron informacin sobre escaravellos coprfagos ibéricos procedente de modelos climticos libremente dispoibles e datos histricos que inclúen informacin sobre a data de mostraxe, a localizacin xeogrfica, a elevacin e a temperatura do momento no que colectou cada espécime en cada localidade. Segundo o investigador do MNCN Martin Godefroid, “anda que a evidencia de cambios espaciais na distribucin dos escaravellos é limitada, obsérvase que cada especie exhibe un patrn que se axusta a diversos tipos de adaptacins térmicas ou espaciales, favorecendo as a súa supervivencia”.

Un impacto transformador e exportable

Jorge M. Lobo, tamén do MNCN, sublia que “este traballo ofrece unha proposta para utilizar a crecente dispoibilidade de informacin en bases de datos de biodiversidade e permite inferir cales son os patrns de variacin espazo-temporais mis probables que experimentaron as especies ante os cambios climticos da historia recente”. Por isto, o equipo resalta o impacto transformador desta aproximacin, xa que “ao longo do século XXI, o traballo dos conservadores e os procesos de dixitalizacin de coleccins en museos e centros de investigacin permitiu acceder a grandes cantidades de datos histricos sobre a presenza de especies. Unha informacin moi valiosa que nos permite entender e prever os efectos dos cambios ambientais”, sinala Emilio Garca Rosell.��

Jorge M. Lobo tamén fai fincapé mesa capacidade transformadora dos datos dixitais, e incide en que “a informacin sobre a presenza dunhas ou outras especies en cada momento é bsica para que as persoas responsables de desear estratexias de conservacin e xestin o fagan partindo dos datos e da maneira mis eficaz posible”. Neste sentido, destacan que o estudo publicado en Ecology and Evolution “é unha primeira proba de concepto, que abre a porta a usalo con todo tipo de especies, en reas xeogrficas mis amplas e con bases de datos moito maiores, o que permitira estudos a nivel macroecolxico bastante mis importantes”, como engade o investigador da �鶹����.

Mis de 10 anos traballando en informtica da biodiversidade

Anda que este estudo concreto arrancou a mediados de 2022, o profesor da �鶹���� Garca Rosell leva mis unha década traballando en 'biodiversity informatics', bioxeografa e biodiversidade. Neste tempo desenvolveu o software ModestR, unha ferramenta que permite o tratamento de gran cantidade de datos de biodiversidade cun simple ordenador persoal. Grazas a este software, Garca Rosell e o seu compaeiro de departamento Jacinto Gonzlez Dacosta, conseguiron completar un estudo no que se analizaron os datos de todas as especies terrestres contidas en GBIF, a maior base de datos mundial sobre biodiversidade, na que se inclúen rexistros xeogrficos de mis de 400.000 especies animais e vexetais. Unha complexa e ardua tarefa realizada sen financiamento nin mis apoio que “un par de compaeiros”, conclúe.��
��