�鶹����

Levan arredor dunha década traballando no desenvolvemento dun software que permite o tratamento de gran cantidade de datos de biodiversidade cun simple ordenador de escritorio -ModestR- e, grazas a este software foron quen de completar un estudo no que se analizan os datos de todas as especies terrestres contidas en GBIF, a maior base de datos mundial sobre biodiversidade, na que se inclúen rexistros xeogrficos de mis de 400.000 especies animais e vexetais. Falamos dos docentes do Departamento de Informtica Emilio Garca Rosell e Jacinto Gonzlez Dacosta que, en colaboracin con Jorge M. Lobo, do Museo Nacional de Ciencias Naturais, CSIC, asinan un no que se chama a atencin sobre a gran cantidade de reas da Terra nas que a biodiversidade é practicamente descoecida -en particular en especies vitais para os ecosistemas como son os insectos- e no que urxen toma de decisins firmes de conservacin.��

“Ata o de agora non temos constancia de ningún outro traballo no que se manexasen semellante cantidade de datos”, apunta Garca Rosell, docente na Facultade de Comercio, ao tempo que explica que “o obxectivo do traballo era ver ata que punto coecemos a biodiversidade do mundo, o que tecnicamente se denomina ‘avaliar a complexitude de inventarios’, é dicir, estimar canto hai recompilado da biodiversidade en cada rexin”.

“Sabemos moitsimo sobre aves e moi pouco de todo o resto”

Grazas ao emprego de , foron quen de medir a complexitude de inventario das vinte clases de animais e plantas mis relevantes, inclundo mamferos, insectos, plantas vasculares, conferas, aves, etc. “Contabilizamos ata que punto coecemos a biodiversidade de cada un destes grupos de especies e os resultados non deixaron lugar a dúbidas: o que mellor coece a sociedade é a biodiversidade de aves”, salienta Rosell, quen explica que dos 1.800 millns de ocorrencias -cada un dos datos recollidos para cada unha das 400.000 especies que contén a base de datos- arredor de 1.300 millns son s de aves”, explica o docente, recalcando as a idea de que “sabemos moitsimo sobre aves e moi pouco de todo o resto”.

A principal razn que xustifica esta situacin é a denominada ‘ciencia cidad’ que fai que moitas persoas afeccionadas colaboren notificando que especies aparecen e onde o fan. “A cuestin é que isto s pasa nun rango de especies moi concreto como por exemplo as aves ou as bolboretas, pero de todo o demais temos pouca informacin”, explica o autor do estudo.

A informacin concéntrase en reas concretas, as zonas mis ricas

Outra das conclusins mis destacadas desta investigacin refrese a que a informacin se concentra en zonas moi concretas do mundo, que se corresponden globalmente coas zonas mis ricas: América do norte, Europa, algo de Australia… xa que nestes lugares hai mis medios para investigar, mis institucins, etc. Para o resto do mundo cntanse con moi poucos datos, “no caso de grupo hiperdiversos coma os insectos coécense mis dun milln de especies, pero apenas hai datos de 300.000 deles e, o que é mis grave, moitos deses datos redúcense a unha única anotacin”.

A modo de curiosidade, Garca Rosell explica que unha das zonas onde mis se sabe da biodiversidade dos insectos é no norte de Europa, xa que al se conta cunha tradicin de investigacin da biodiversidade moi ampla (“non é alleo a isto o feito de que Linneo fose sueco”), dedcanlle medios e, polo tanto, o grado de coecemento é moi elevado. Pola contra, ao seu xuzo, non é aqu onde se deben dedicar mis medios, senn naqueles lugares dos que anda non se coece apenas nada. “No Amazonas, por exemplo, quedan miles de especies por descubrir”.

Unha chamada toma urxente de decisins

Os autores do estudo fan fincapé neste artigo en que non se pode seguir agardando a tomar decisins de conservacin a ter mis informacin, pois contar con datos cun elevado nivel de completitude podera retrasarse décadas. “Queda moitsima biodiversidade por coecer, a maior parte do mundo é moi pouco coecida, polo que convén tomar medidas desde xa”, considera o autor principal. Destacan tamén a necesidade de compartir toda a informacin da que se dispoa, algo no que xa se foi avanzando moito, e a tomar decisins en base a esa informacin. “O habitual é empregar a informacin da que se dispn para facer modelos matemticos que axuden a predicir o que vai acontecer, pero, como neste caso a informacin é escasa, haber que asumir as incertezas deses modelos”, recalca Garca Rosell.

10.000 descargas dun software gratuto desenvolto na �鶹����

A realizacin deste estudo foi posible grazas a unha ferramenta de software que se leva desenvolvendo na �鶹���� durante os últimos dez anos: , que facilita o tratamento de gran cantidade de datos, algo s abarcable ata hai pouco para computadores de gran potencia. No desenvolvemento desta ferramenta, xa rexistrada como propiedade da �鶹����, colaboraron activamente catro investigadores da �鶹����: Cstor Guisande, do Departamento de Ecoloxa e Bioloxa Animal; Emilio Garca e Jacinto Gonzlez, do Departemento de Informtica, e un investigador que na actualidade xa non est vinculado �鶹����: Juergen Heine.

É un software especfico para o manexo e anlise de base de datos de biodiversidade. Permite manexar bases de datos con ata millns de especies e miles de millns de ocorrencias, analizar a biodiversidade, xunto con variables ambientais, e crear modelos, como por exemplo estimacins en diferentes escenarios de cambio climtico. Foi xa descargado mis de 10.000 veces nos últimos anos, tanto por investigadores e investigadoras de distintos pases, e tamén na docencia universitaria.

O profesor Garca Rosell é o encargado da actualizacin e constante mellora do software, “un labor mprobo”, ao que admite ter dedicado infinidade de horas. “ModestR é unha ferramenta gratuta, posta na web a disposicin de todas as persoas interesadas”, explica o seu principal impulsor. “Despois de tantos anos de traballo a mia pequena grande alegra é que se use e que resulte útil”, explica o investigador. Satisfeitos por ter publicado este traballo, agora agardan que “sexa útil”, primeiro para motivar cidadana ��e a comunidade investigadora a compartir os datos, que vexan onde estn os lugares dos que non hai informacin e que traten de privilexiar esas zonas hora de investigar.
��