�鶹����

Rematar coa “falta de clarificacin” do concepto de inclusin, que debe ser entendida como “unha educacin igual para todos, sen discriminacins”, dotar s escolas de mis recursos humanos e materiais, desenvolver un plan de formacin do profesorado ou promover que a inclusin educativa sexa entendida como unha “responsabilidade colectiva”. Estas son, como sinala a catedrtica da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte Ángeles Parrilla, algunhas das ideas que se reúnen no “mapa de prioridades” para o fomento dunha educacin inclusiva no que traballan docentes de catro universidades espaolas, no marco dun proxecto de investigacin financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin e coordinado pola �鶹����. 

¿Qué estamos olvidando en la educacin inclusiva? é o ttulo da investigacin que nestes das desenvolve na sede da Vicerreitora do campus de Pontevedra o seu seminario de peche, coa participacin de mis de trinta investigadores e investigadoras das catro universidades que tomaron parte neste proxecto coordinado. Con Parrilla, responsable do grupo Cies (Cooperacin en ���Ա�����پ����������� para a Equidade Educativa e Social), como investigadora principal, neste traballo participaron tamén investigadores e investigadoras das universidades de Cantabria, Murcia e Sevilla, baixo a coordinacin de Teresa Susinos, Pilar Arnaiz e Carmen Gallego, respectivamente. 

“O obxectivo xeral do proxecto é a busca de respostas s desigualdades e exclusin educativa a través dunha anlise multivocal e multinivel das polticas e prcticas educativas”, sinala Parrilla, que explica que o propsito deste seminario, no que participan tamén investigadores das universidades britnicas de Oxford e Edimburgo, é xerar un debate conxunto en torno s prioridades recollidas polos diferentes equipos de traballo. Da man destas catro universidades, Galicia, Andaluca, Murcia, Cantabria e Euskadi foron o obxecto de anlise dun proxecto que, en primeiro termo, abrangueu un “estudo descritivo” centrado nas “polticas educativas de inclusin e exclusin”, que abrangueu a anlise de lexislacin, bases de datos e informes de diferentes asociacons e organismos. Tras esta primeira fase, que permitiu detectar, recoece Parrilla, que sera precisa “unha maior transparencia nos datos”, levouse a cabo unha fase de “escoita” a diferentes axentes, a través da realizacin de mis de 200 entrevistas a familias, persoal directivo dos centros, polticos do mbito local, profesorado titor, profesorado especialista, orientadores, asociacins e estudantes. Nun proceso de investigacin “participativo”, estas entrevistas empregaron como punto de partida “unha serie de documentos”, dirixidos a xerar unha reflexin previa nas e nos participantes. As súas achegas permitiron xerar uns “informes colaborativos”, que sumados aos informes técnicos da fase previa permiten definir ese mapa de accins prioritarias contra a exclusin educativa que nestes das analizan na Casa das Camps.

Da definicin da inclusin necesidade de mis recursos

Articulado en torno a unha serie de indicadores previamente definidos polo equipo investigador, neste mapa de prioridades reúnense un conxunto de medidas e accins dirixidas a xerar un sistema educativo mis inclusivo, un mbito no que, recoecen, hai anda “un longo camio por percorrer”. No eido das polticas fronte exclusin, por exemplo, poen o foco na necesidade dunha “unidade no armazn conceptual”, posto que, como explica Parrilla, este non s vara entre as diferentes autonomas analizadas, senn mesmo dentro dunha mesma comunidade. “As leis falan de cousas distintas, pese a que se refiren ao mesmo”, recoece a catedrtica, que incide en que existe unha “falta de clarificacin e de unidade sobre o propio concepto de inclusin educativa”, que debe sustentarse na idea dunha “educacin igual para todos”. Neste mesmo mbito, o mapa de prioridades pon o foco na necesidade de desenvolver polticas, que requiren de maior financiamento e formacin do profesorado, e que estas sexan “de obrigado cumprimento”, posto que, como sublia Parrilla, “se a inclusin é un principio reitor da poltica educativa, non pode ser que ese principio non se cumpra e non pase nada”, de tal xeito que, como lembra, anda existan nenos e nenas formndose en “modalidades alternativas ou segregadas”. 

Neste mbito, sinlase tamén a importancia de “redefinir a participacin dos profesionais e institucins”, de implicar tamén a outros axentes educativos e de realizar un seguimento das medidas implantadas. Por outra banda, as conclusins provisionais poen tamén o foco en que “fan falta mis recursos, tanto materiais como persoais", pero tamén en que “hai que utilizar dunha maneira mis creativa os que xa se teen”. Nesta mesma lia, outro dos bloques de anlise centrouse na necesidade de profesionais e estruturas de apoio e reforzo, as como de desenvolver “estratexias e proxectos que axuden permanencia do alumnado no sistema educativo”. 

No referido ao profesorado, o equipo investigador sublia a necesidade de “desear un plan de formacin que verdadeiramente responda ao desafo de garantir unha educacin inclusiva”, explica Parrilla, as como na importancia de “capacitar os docentes”, pero tamén ao resto do persoal dos centros de ensino. En relacin a este punto, o proxecto pon o foco na importancia de crear “unha cultura de responsabilidade colectiva”, de tal xeito que “a inclusin non se entenda como algo que depende de determinados profesores ou centros”, senn do conxunto da sociedade. Neste mbito, avgase tamén pola creacin de estruturas de cooperacin e redes e aprendizaxe, as como polo impulso de proxectos “de transformacin educativa e social” conectados coa contorna. 

Abandono da “estigmatizacin”

No referido avaliacin psicopedagxica, a anlise realizada mostra un “grande acordo en que o modelo de avaliacin e diagnose é moi etiquetante”, o que conecta súa vez cun dos “problemas” da inclusin, “que esta céntrase moito en necesidades educativas especiais, cando realmente fai referencia a todo”, sostén Parrilla. As pois, neste punto apstase polo “abandono dos procesos de clasificacin de estigmatizacin do alumnado”, xa que as aprendizaxes nas aulas “deberan estar pensadas para todo o alumnado e non sobre a idea dun grupo homoxéneo”. 

Por último, no referido escolarizacin temper, este grupo de investigadores e investigadoras defende a necesidade de “revisar o modelo de aulas” na primeira etapa de educacin infantil, as como a formacin das e dos profesionais “para que sexa mis inclusiva e tamén mis educativa”, explica Parrilla. 

Tres das de anlise

Este primer mapa de prioridades debtese nestes das nun seminario internacional que arrancou na tarde deste martes coa participacin dos investigadores das universidades de Oxford e Edimburgo Harry Daniels, Gillean McCluskey e Ian Thompson, que presentaron o proxecto sobre exclusin educativa que desenvolven actualmente no Reino Unido. “A nosa idea é utilizar ese traballo como marco de reflexin e de pensamento”, sinala Parrilla respecto do arranque dunhas xornadas que continúan este mércores coa posta en común dos primeiros resultados, completada esta tarde cunha sesin sobre polticas inclusivas, aberta a alumnado e persoal investigador. Promovida coa colaboracin da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte, esta actividade permitir coecer as polticas en materia de inclusin promovidas en Escocia e Portugal, da man de McCluskey e da profesora do Instituto Politécnico do Porto Manuela Snchez Ferreira. Por último, este xoves ter lugar unha mesa presentacin dos “microproxectos” que se estn a desenvolver en cada unha das sedes deste proxecto coordinado, tomando como punto de partida ese “mapa de prioridades”.