�鶹����

O congreso é un encontro de carcter bienal e itinerante que naceu en 2009 para salvar a fenda que adoita existir entre o mundo universitario e o mundo da traducin profesional. Por primeira vez na súa historia, este ano o simposio recala no noroeste de pennsula, e faino precisamente en Vigo, organizado pola  en colaboracin co Departamento de Traducin e Lingüstica da �鶹����. O congreso, que busca proporcionar aos asistentes unha panormica dos procesos que implica a traducin editorial dende o punto de vista de tradutores profesionais, arrancou hoxe xoves e continuar ma venres, coa asistencia de mis de 100 persoas, entre estudantes, docentes e profesionais deste sector.

Lourdes Lorenzo, directora do Departamento de Traducin e Lingüstica, foi a encargada de darlles a benvida aos participantes e agradeceu a todas as partes implicadas na organizacin por desear un programa que comprende “conferencias plenarias de primeiro nivel e unha serie de encontros con tradutores que agardamos que sirvan como punto de conexin entre profesionais, estudantes, docentes, ilustradores, editores... e todo aquilo que rodea a industria do libro”. No acto de apertura, tamén interveu Itziar Hernndez, representante da Universidad Complutense de Madrid, entidade organizadora da anterior edicin, que puxo o foco na importancia de celebrar esta nova cita dedicada “s linguas pequenas” nun lugar bilingüe como Vigo “ou como Viggo Mortensen, un danés que fala galego”, comentaba a modo de brincadeira. Neste sentido, Marta Snchez-Nieves, presidenta de ACE Traductores, lembraba que o tema elixido este ano, Traducin e multilingüismo. Toda literatura es grande en traducin, vén precisamente “polo contexto xeogrfico, por estar en Galicia, pero tamén porque na asociacin nos embarcamos nun proxecto, Arquipélagos, no que se busca dar voz diversidade literaria europea, a esas linguas coas que se traballa menos” apostando por un contexto lingüstico e literario “mis rico”. Tamén a concelleira Yolanda Aguiar, que deu a benvida aos asistentes en nome do alcalde, cualificou como “moi simblico” o feito de ter escollido Galicia e Vigo para falar “de linguas minoritarias e minorizadas”.

Pola súa banda, o decano da Facultade de Filoloxa e Traducin, José Montero, subliou tamén o acado da escolla de Vigo como sede “xusto no ano no que a Facultade de Filoloxa e Traducin cumpre 25 anos” con esta denominacin. Montero referiuse na súa intervencin necesaria “complicidade entre as linguas” e funcin de intermediacin que exercen as e os tradutores e intérpretes para que poida haber convivencia entre idiomas. Finalmente, o reitor da �鶹����, Manuel Reigosa, antes de dar por inaugurado o congreso, fixo unha firme defensa da palabra que “serve para levantarnos como seres humanos e para comunicarnos” e que “constrúe mundos”. Tamén puxo en valor o exercicio da traducin, “porque tedes a oportunidade de poer en sintona, para que vibren, universos diferentes, creados por diferentes mentes, por diferentes persoas” a animounos a todos e todas “a xogar un papel na construcin dun mundo mellor, “mis igualitario e feminista”.

Helena Cortés e o reto da traducin artstica

A encargada de impartir a conferencia inaugural foi a tradutora e profesora da �鶹���� Helena Cortés. No seu relatorio falou sobre o reto de traducir literatura e fxoo a través de exemplos de clsicos alemns, como El Divn de Oriente y Occidente, de Goethe, por cuxa traducin obtivo o Premio Nacional de Traducin en 2021. Cortés confrontou a traducin artstica ou literaria coa traducin instrumental ou técnica, xa que a primeira ten unhas caractersticas especficas. Entre elas, a profesora sinalou que no caso dos clsicos, a traducin implica unha “viaxe no tempo” e por iso amosouse favorable a que os clsicos tean unha traducin nova en cada xeracin. Tamén se referiu ao carcter estético da linguaxe e do estilo, “porque moitas veces a forma é o fondo e, se non tentamos reproducila, sera como explicar un cadro en lugar de velo ou resumir un poema en lugar de lelo”. En relacin con isto, Cortés recalcou que non basta con traducir ben o contido, porque “a correccin non equivale a unha boa traducin. Cada traducin é unha interpretacin única e irrepetible” e por isto considera mis desculpable un erro “que non saber recrear un texto para que tea vida propia, algo que non sexa un calco plano e gris do orixinal”.

Relatorios, mesas redondas e citas rpidas con linguas minoritarias

Unha das actividades mis innovadoras do congreso sern as citas con outras literaturas, unha especie de encontros rpidos que permitirn que as e os asistentes se acheguen a idiomas e combinacins lingüsticas pouco habituais nas facultades e nos simposios deste tipo, como o urdu, o sueco, o asturiano, o polaco ou o éuscaro. Xa pola tarde falarase da Lei de propiedade intelectual e das entidades de xestin, da man de Pedro Snchez, director do Departamento de Socios do Centro Espaol de Derechos Reprogrficos, Cedro, e das engranaxes do libro, con Rosala Grandal, correctora; Laura Sez, editora; e Laura Tolva, ilustradora.

A xornada de ma comprender un encontro profesional con Iria Taibo, presidenta da Asociacin Galega de Profesionais da Traducin e da Interpretacin (AGPTI) e Ana Gonzlez Hortelano, tradutora autnoma e docente, que abordarn as etapas iniciais desta profesin. A partir das 11.00 h haber un encontro que permitir escoitar a voz das e dos estudantes e posteriormente ter lugar a segunda conferencia plenaria de man de Alberto Avendao, xornalista, tradutor e académico correspondente da Academia Norteamericana de la Lengua Espaola. Pola tarde ter lugar unha mesa redonda sobre o proceso de distribucin, os dereitos e o traballo coas libraras.

Ao longo destas dúas xornadas, ademais, as e os asistentes podern tamén coecer de primeira man como se xestaron e realizaron as traducins de clsicos como Joyce ou Tolkien; de premios Nobel como Annie Ernaux ou de autoras contemporneas relevantes coma Andrea Camilleri ou mesmo o Harry Potter de J.K. Rowling. 

Unha mesa redonda con premios nacionais de traducin e dúas exposicins

Mentres a parte académica e cientfica do encontro se desenvolve no saln de actos da Facultade de Filoloxa e Traducin, a organizacin quixo tamén programar unha serie de actividades que permitisen achegar a cidadana ao sector da traducin. Esta mesma tarde, o edificio Redeiras acolle unha mesa redonda s 19.00 horas na que participarn varios profesionais da traducin galardoados con premios nacionais, como Marilar Aleixandre, escritora, tradutora e Premio Nacional de Narrativa 2022; Mara Alonso Seisdedos e Xavier Queipo, que obtiveron o Premio Nacional de Traducin 2014 pola versin en galego do Ulises de Joyce, e Moisés Barcia, director de Rinoceronte editora. Ademais, na facultade tamén se pode visitar unha exposicin visual de libros traducidos e outra sobre toponimia e humor. Ademais, o sbado, se o tempo o permite, ter lugar un roteiro literario que percorrer os escenarios do libro de Domingo Villar, O último barco.

O programa do congreso completarase con varias actividades sociais, como a entrega do V Premio de Traducin Universitaria Valentn Garca Yebra (ma venres s 16.45 h) e un recital poético multilingüe de Claudio Rodrguez Fer cun poema traducido a mis de 60 linguas (tamén ma venres s 19.00 h).