Diario da 鶹
A investigadora Rosana Martnez abordou na súa tese de doutoramento esta problemtica
As violencias e ciberviolencias sexuais contra as mulleres, unha constante ao longo da vida
Destaca a importancia de fomentar a prevencin a través da educacin das e dos adolescentes
Rosana Martnez fronte a escultura de homenaxe s mulleres annimas que fan posible a igualdade ubicada no campus de Ourense
Rosana Martnez (na imaxe de negro) coas súas directoras de tese e o tribunal que a avaliou
A violencia sexual, lembra Rosana Martnez, investigadora do Grupo de Saúde, Sexualidade e Xénero da 鶹, “é unha realidade que sofren maioritariamente as nenas e mulleres”. Na infancia e na adolescencia, detalla, é cando comezan as súas primeiras experiencias que se materializan a través do abuso sexual infantil e/ou acoso sexual entre iguais pero “as violencias sexuais seguen o seu transcurso na etapa adulta dunha muller, transformndose en condutas de acoso sexual, acoso por razn de sexo e agresin sexual”. Desta forma, “a violencia sexual convértese na violencia mis xeneralizada e menos recoecida do mundo”, afirma. Na súa tese de doutoramento, esta educadora social abordou este continuo das violencias e das ciberviolencias sexuais e o papel que a educacin pode xogar na súa prevencin.
A tese, titulada O continuo das (ciber)violencias sexuais nas mulleres: a educacin sexual como prevencin, foi presentada na Facultade de Educacin e Traballo Social do campus de Ourense baixo a direccin de Yolanda Rodrguez e Maria Victoria Carrera. Para entender esta perspectiva das (ciber)violencias como “unha realidade constante e continua ao longo da vida” e para contribur súa prevencin, na súa tese, explica Rosana Martnez, marcouse como obxectivo analizar as situacins de violencias sexuais que sofren adolescentes e mulleres ao longo da vida, tanto na esfera on-line como off-line, e profundar nas intervencins da educacin sexual especialmente dirixidas cara o colectivo adolescente. A inclusin da esfera virtual, sinala, débese a que “a revolucin tecnolxica ten creado un novo espazo no que as e os adolescentes perpetúan situacins de violencia entre os seus iguais e nas relacins de parella (como o cibercontrol, o sexting e a ٴǰ, entre outros)”.
Con este obxectivo, detalla Rosana Martnez, levronse a cabo catro investigacins no marco do Grupo de Աپ de Saúde, Sexualidade e Xénero da 鶹 nas que se empregaron metodoloxas de tipo cuantitativo e cualitativo e que deron lugar elaboracin por parte da investigadora de catro artigos de investigacin nos que se recollen e valorizan os seus resultados. Estes resultados, sublia a xa doutora, “visibilizan como as violencias sexuais tanto no plano on-line como off-line convertéronse nun feito xeneralizado, normalizado e continuo na vida de adolescentes e mulleres”. Por este motivo, sublia, “é fundamental implementar programas de educacin sexual no sistema educativo, baseados nunha perspectiva integral que permitan aos/as adolescentes desenvolver coecementos, actitudes e destrezas para mellorar a súa saúde sexual, as como o desenvolvemento do pensamento crtico que lles capacite para defender os seus propios dereitos desde a igualdade, o respecto e a tolerancia cero cara a violencia sexual e de xénero”. Nestes programas, afirma, “é fundamental tamén que se inclúa a prevencin da violencia a través das TIC, para que as mozas e mozos poidan vivir as súas relacins socioafectivas, tanto off-line como on-line, de forma igualitaria, respectuosa e libre”.
Ciberacoso e primeiras experiencias de violencia
Un dos estudos recollidos na tese é Ciberacoso en parellas, sexismo, pornografa e sexting en adolescentes: novos desafos para a educacin sexual, que forma parte dun proxecto de violencia dixital nas relacins afectivo-sexuais de adolescentes financiado pola Deputacin de Ourense en colaboracin coa 鶹. Nel, levouse a cabo un traballo cuantitativo no que participaron 993 estudantes espaois de Educacin Secundaria. “Os principais resultados evidencian que os rapaces levan a cabo mis comportamentos de sexting e consumen máis contido pornogrfico on-line que as rapazas”, sinala a xa doutora. O estudo tamén amosa que “as e os adolescentes presentan actitudes sexistas ambivalentes, sendo os rapaces os que teen maior nivel de sexismo hostil e benevolente que as rapazas”. Os rapaces e rapazas mis “sexistas benevolentes” e que levan a cabo mis comportamentos de sexting, tende segundo este estudo a cibercontrolar mis súa parella.
A tese tamén recolle o estudo A anlisie da campaa #PrimAcoso: un continuo de violencias sexuais, que forma parte do proxecto O Meu Primeiro Acoso Sexual, financiado polo Concello de Pontevedra e no que se analiza a primeira experiencia de violencia sexual que teen sufrido as mulleres ao largo da súa vida a través dos tuits de denuncia na Campaa #PrimAcoso. Os resultados indican que dos 688 tuits analizados, o 75% aluden a casos de múltiples violencias sexuais contra os menores de 18 anos (65% foron situacins de abuso sexual a menores e o 11% acoso sexual entre iguais), e o 24% a múltiples violencias contra as mulleres adultas (21,3% acoso sexual, 1,6% acoso por razn de sexo e 1,1% agresin sexual). “As conclusins deste estudo permtennos evidenciar que o perfil do acosador na súa gran maiora é de homes descoecidos para a vtima e con menos frecuencia homes coecidos, pertencentes ao mbito laboral, académico e/ou de amizades”, afirma a investigadora.
Universidade e centro educativos
O acoso sexual na universidade: a visin do alumnado foi outro dos estudos abordados, neste caso no marco do proxecto de diagnose de acoso sexual na Universidade financiado pola Unidade de Igualdade da 鶹 e destinado a analizar os coecementos, as percepcins e as actitudes do alumnado cara o acoso sexual. Nel realizronse entrevistas e grupos de discusin nas que participaron 77 estudantes. Sobre a informacin recadada, Rosana Martnez sinala que “os resultados evidencian que o alumnado ten poucos coecemento sobre o acoso sexual e, ademais, non recibe formación que lle achegue as ferramentas que lle permitan identificalo e combatelo”. As situacins mis habituais de acoso sexual no contexto universitario, segundo se recollen no estudo, materialzanse segundo o alumnado entrevistado a través de comentarios verbais e non verbais. “As e os estudantes perciben actitudes permisivas cara o acoso sexual por parte dos profesores e tamén por parte da Universidade, considerando que non hai unha verdadeira implicacin para intervir nas situacins de acoso sexual”, sinala Rosana Martnez.
Por último, a tese recolle os resultados do estudo A educacin sexual no centro de atencin: que est funcionando?, no que se leva a cabo unha revisin sistemtica dos estudos existentes sobre as intervencins de programas de educacin sexual nos centros educativos, nas plataformas dixitais e con metodoloxas de aprendizaxe mixtas (on-line versus off-line) para o colectivo adolescente e se analiza a súa efectividade. “Os resultados evidencian que a maiora dos programas de educacin sexual para as e os adolescentes céntranse principalmente en reducir as conductas de risco (por exemplo, VIH/ITS e embarazos non desexados), mentres que se obvian temas como o desexo e o pracer”, afirma a investigadora da 鶹.