�鶹����

A proliferacin de noticias falsas e boatos, informacins non confirmadas que se difunden publicamente, tense convertido nunha ameaza para a reputacin de organizacins, empresas ou institucins e mesmo para o normal funcionamento dos sistemas democrticos. Isto contribuu a que nos últimos anos fosen numerosas as investigacins que centradas nos efectos das fake news e a desinformacin. Mais ata o de agora fora escasamente analizado o impacto que as noticias falsas teen na esfera poltica autonmica e local, eixo do proxecto de investigacin Fakelocal, coordinado polos investigadores da Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicacin Xosé Rúas e Ana Belén Fernndez Souto e financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin. Seleccionado na convocatoria de Proyectos de Generacin de Conocimiento de 2021, Mapa de la Desinformacin en las Comunidades Autnomas y Entidades Locales de Espaa y su Ecosistema Digital (Fakelocal) ten como obxectivo “identificar, medir e clasificar os principais asuntos ou temas da desinformacin relacionada coa xestin das corporacins locais e comunidades autnomas”.��

“Queremos ver o impacto que ten a desinformacin a nivel rexional e local”, salienta Rúas, que incide en que esta é unha cuestin pouco estudada ata o de agora, a pesar de que “as crises por desinformacin non s parten do mbito global cara o local”, senn que poden darse tamén na direccin inversa, na que a difusin de fake news e boatos céntrase en cuestins de interese local, “coa intencin de expandirse”. Nese senso, entre os obxectivos dun proxecto que se estender ata 2025 figura realizar “un mapeo de actores e medios vinculados desinformacin local e autonmica en Espaa”, as como identificar as “principais crises” derivadas da difusin de noticias falsas sufridas por gobernos autonmicos e municipais. Como recolle a súa memoria, tamén est previsto “avaliar o impacto e o alcance nas principais redes sociais dos boatos e informacins falsas vinculadas s administracins públicas e as corporacins locais”, coa idea de definir estratexias e recursos que axuden a reducir “o impacto da desinformacin” nestes mbitos.

Para iso, Fakelocal conta cun equipo de traballo integrado por unha vintena de expertos e expertas, entre os que se atopan, xunto a Rúas e Fernndez Souto, os investigadores e investigadoras do grupo CP2 (Comunicacin Persuasiva) da facultade pontevedresa e o profesor da Facultade de Ciencias Empresariais e Turismo Andrés Mazaira. No proxecto participan, as mesmo, investigadores e investigadoras das universidades de Santiago de Compostela, A Corua, Sevilla e Mlaga, xunto con expertos da Central European University de Viena, a Universit degli Studi de Miln e da Universidade do Porto.

“Mapear” a realidade da desinformacin no eido local

Entre os traballos que desenvolver este grupo de investigadores e investigadoras atpase a realizacin dunha enquisa aos responsables dos gabinetes de comunicacin das 17 comunidades autnomas, dos 52 gobernos provinciais e das 65 cidades recollidas no mbito de aplicacin da Lei de Medidas para a Modernizacin do Goberno Local de 2003. Por outra banda, tamén se levar a cabo unha anlise de contidos con diferentes ferramentas, co propsito de estudar o “impacto, sobre todo a través das redes sociais”, que poden ter as noticias falsas na esfera autonmica e local. O propsito destes traballos é tanto estudar a repercusin e alcance destas publicacins, como identificar as mensaxes “mis compartidas e comentadas”.

Nese senso, o proxecto busca “mirar, por unha banda, cara os que traballan coa comunicacin institucional e, por outro, cara o impacto meditico”, sublia Rúas. Deste xeito, tratarase de definir un “mapa situacional” sobre a “xestin de desinformacin en Espaa”, que permita, por exemplo, recoecer “que medios e fontes son fiables”, as como identificar as principais temticas relacionadas coa xestin das corporacins locais e comunidades autnomas afectadas pola difusin de noticias falsas.��

Dotar de ferramentas aos profesionais

Outro dos mbitos nos que busca pr o foco Fakelocal, como explica Rúas, é na “formacin en técnicas e ferramentas” relacionadas coa verificacin de datos. Nese senso, a memoria do proxecto pon o acento na necesidade de “estender as competencias e funcins tradicionais dos gabinetes de comunicacin das administracins locais ao combate da desinformacin”, dado que “a auxe das noticias falsas afecta de maneira directa reputacin das organizacins”. Neste punto Rúas pon de relevo a capacidade para “desestabilizar” dos boatos e a incidencia que poden ter en procesos como os electorais. De a que outro dos propsitos sexa analizar “o que poida acontecer nas eleccins municipais deste ano e ver en que medida nestes procesos circula desinformacin sobre determinados aspectos”.��

Partindo deste escenario, entre os obxectivos do proxecto figura tamén a elaboracin dunha gua de boas prcticas que poida ser de utilidade tanto para as administracins públicas como para xornalistas. “A nosa intencin é elaborar un manual con recursos e ferramentas bsicas, tanto para os profesionais da comunicacin como para calquera que queira contrastar unha informacin”, sinala Rúas. Isto, engade, conecta súa vez esta investigacin co proxecto DebaTRUE, que actualmente desenvolve o grupo de investigacin CP2 e que ten como obxectivo “o desenvolvemento dunha aplicacin online de loita contra a desinformacin no debate poltico”.��

Por outra banda, a participacin en Fakelocal de investigadores de diferentes pases permitir levar a cabo un “estudo comparativo dos efectos da desinformacin en corporacins locais de Espaa, Italia, Francia, Alemaa e Inglaterra”. Ademais, o equipo de investigacin traballa tamén coa Asociacin de Televisins Rexionais Europeas (Circom), explica Rúas, “vendo cal é o impacto da desinformacin entre os seus socios”.��
��