�鶹����

Os enigmas anglosaxns escritos na Idade Media teen infludo en numerosas obras da literatura universal, polo que anda é factible atopar as súas pegadas en crebacabezas, xogos de palabras, incgnitas infants e ata historias contemporneas de detectives. O único exemplar que conserva este tipo de textos en inglés antigo é o Exeter Book, un manuscrito con cerca de 100 poemas breves que, mediante pistas e descricins misteriosas, desafan ao receptor a identificar conceptos, animais, procesos e obxectos.

Jorge Luis Bueno, profesor do Departamento de Literatura Inglesa, Francesa e Alem e director do Servizo de �ʳܲ��������������Բ� da �鶹����, acaba de lanzar unha versin galega dos enigmas deste cdice: . Nesta obra, rematada no perodo de confinamento e publicada pola primeira editorial especializada en traducins ao galego, Rinoceronte, Bueno é o encargado da traducin, o prlogo e as notas explicativas.��

Un dos cdices ingleses mis importantes

O Exeter Book ou Codex Exoniensis é un cdice que data do século X, homoxéneo na súa redaccin pero moi variado en canto temtica, caracterstica que o diferencia doutros manuscritos anglosaxns similares. Bueno pensa que a súa natureza lúdica e didctica demostra que foi determinante para a adquisicin de coecemento e entende que as poesas tiveron que transmitirse necesariamente de forma oral antes da súa escritura.��

Entre os grupos conceptuais destes riddles medievais xorden referencias a conflitos bélicos, armas, instrumentos musicais, cuestins monsticas, obxectos cotins e elementos naturais, mais o docente sublia as particularidades dunha serie de enigmas que, xogando con recursos lingüsticos, mesturan o humorstico co sexual para “provocar o sorriso do lector” e xerar varias hipteses, unha mis inocente e outra mis obscena. Igualmente, sinala que esta exposicin implcita do sexual nas adivias do Exeter Book serviu como “antecedente de moitas formas de humor contemporneo”.��

O reto de verter ao galego adivias sen solucin explcita

Ademais do dobre sentido sexual, un dos trazos mis interesantes destes problemas enigmticos é que non ofrecen directamente unha solucin a ningunha das preguntas expresadas, orixinando situacins de grande ambigüidade e unha esencia crptica que converte o Exeter Book nun volume estudado constantemente polos investigadores. Jorge Luis Bueno explica que tivo en conta esta realidade hora de traducir os orixinais, decidindo presentar as posibles solucins nun apartado final, “para non estragarlle ao lector a sorpresa”.

Arredor do proceso de traducin, Bueno declara que tentou compoer un verso en galego que tivese certa flexibilidade estrutural, que respectase o padrn rtmico inicial e que contase cunha linguaxe distante das explicacins prosaicas. O tradutor cre que “para un especialista en lingua e cultura inglesa, estes textos son sempre un reto pola ponte que se debe tender entre lectores de dúas linguas lonxe no tempo e no espazo”, anda que pensa que tanto as notas humorsticas coma os temas do cdice estn bastante preto dos intereses actuais.��

De feito, esta versin galega vén introducida por unha cita de J R R Tolkien, de modo que Bueno emprega unha historia relativamente recente para apuntalar o seu argumento e recordar que o Codex Exoniensis “nos fala moi de cerca”. Observa tamén un vnculo importante coa cultura galega, posto que “compartimos unha simboloxa poética semellante no tratamento do mar” e a coleccin inglesa abrangue, entre outros asuntos, “textos sobre os percebes, as ostras e a gaita como instrumento musical”.��

Unha traducin concluda no confinamento��

No limiar das Adivias medievais do Libro de Exeter, Jorge Luis Bueno alude pandemia da covid-19 e relata que rematou as tarefas de traducin durante o confinamento de marzo. Este proceso de traballo mantivo, confesa, a súa cabeza “coa serenidade debida mentres atenda como poda ao alumnado nesa cousa arrepiante que chaman ensino virtual”. As mesmo, nas pxinas introdutorias comenta que poucas veces un tradutor ten un instante revelador tan claro cun texto seu, pois foi ao contemplar o cdice orixinal nunha exposicin da Biblioteca Britnica cando resolveu que estas preguntas enxeosas “tian que ser vertidas ao galego”.

Pero esta non é a primeira ocasin na que o docente da Facultade de Filoloxa e Traducin traballa neste tipo de proxectos, xa que compaxina este labor coa imparticin de conferencias e cursos no mbito universitario e coa investigacin e publicacin de artigos e libros sobre literatura inglesa e estudos cinematogrficos.

A proposta de verter ao galego o Libro de Exeter foi acollida con grande entusiasmo na editorial, xa que as traducins de Beowulf e Sir Gawain and the Green Knight tiveron moi bo recibimento, tanto que con elas Bueno acadou en 2011 e 2014 o Premio Nacional da Asociacin Espaola de Estudos Anglo-Americanos, AEDEAN, un galardn que recoece a mellor traducin do inglés s linguas oficiais do Estado.

��
��