�鶹����

Da Punta do Areo ao Barrio das Flores, ��da capela da Gua casa do Bispo, do Castaal s Coutadas, do lavadouro de Guixar Torre de Padn… O noveno volume da serie Toponimia do Val de Fragoso, coleccin editada entre a Universidade e o Concello, debulla un a un, mis de 150 topnimos da parroquia de Teis. A obra presentouse este martes na Alcalda, nun acto encabezado polo alcalde, Abel Caballero, e a vicerreitora de Extensin Universitaria, Susana Reboreda, e ao que tamén asistiu o persoal da Área de Normalizacin Lingüstica da �鶹���� e a concelleira delegada de Normalizacin Lingüstica, Educacin, Recursos Humanos e Formacin, Olga Alonso.

Interveu en primeiro lugar o alcalde, que se definiu a si mesmo como un gran defensor da toponimia, “unha forma de vivir e de reencontrarnos coa nosa tradicin e co noso pasado”, e neste sentido, reivindicou a necesidade de que Vigo recupere as súas formas tradicionais. Lembrou que a coleccin arrancou no 2008, e que nela tivo un papel moi importante Marta Souto, quen fora responsable do Servizo de Normalizacin Lingüstica do Concello de Vigo, falecida hai uns meses. “Todo o cario para a súa memoria”, apuntou o alcalde, quen lembrou que o primeiro número da coleccin se dedicou parroquia de Coia e, a partir de entn, iran sando Lavadores, Beade, Srdoma-Freixeiro, Comesaa, Bembrive, Canden, Valadares e agora a Teis.

“A toponimia é un aspecto importante da historia do territorio, recollela e plasmala por escrito dun xeito pormonerizado e cientfico é fundamental porque en moitos casos estes nomes s perviven nas mentes das persoas maiores, que tian estes nomes como referencias dos seus camios e lugares”, salientou a vicerreitora, quen subliou o feito de que se trata “dunha parte da nosa historia oral e corremos o risco de que desapareza se non a rexistramos”. Nesta lia, agradeceu a todas aquelas persoas que participaron na edicin deste volume – tivo tamén neste intre especiais verbas para o papel xogado por Marta Souto- e ratificou o compromiso de continuar con esta iniciativa, unha proba mis da “frutfera colaboracin” entre ambas institucins.

A vinculacin coa auga marca os topnimos desta parroquia

Nesta ocasin o traballo correu a cargo de Vera Álvarez Surez, graduada en Ciencias da linguaxe e estudos literarios pola �鶹����, que foi a encargada de realizar toda a recollida toponmica, labor que levou a cabo entre o 2020 e o 2021. Combinou para facelo as entrevistas aos nados na parroquia cunha idade mis avanzada, “que son os que maiores coecementos nos poden dar dos nomes histricos”, co traballo de investigacin en fontes como o Catastro do Marqués de Enseada no Arquivo Provincial de Pontevedra ou nos libros parroquiais, protocolos notariais, ordenanzas, foros e rendas consultados no Arquivo Municipal de Vigo, as como diferentes fontes medievais accesibles en internet.

O libro inclúe un primeiro apartado coa historia e orografa da parroquia e, a partires de a, xa arranca a explicacin dos topnimos, comezando polo propio nome de Teis, hidrnimo prerromano que ten a orixe na raz *ten- co significado de `regato, ro ou curso de auga’, e é precisamente esa vinculacin coa auga a nota mis identificativa dos topnimos da parroquia costeira de San Salvador de Teis. “Os Canos, Arnela, A Barxa, Ros etc. A actual parroquia de Teis est situada sobre unha gran cantidade de regatos subterrneos que baixan das abas da Madroa como, por exemplo, O Pumario”, saliéntase na obra.

As praias, os montes, os ros, as fontes, lavadoiros, cruceiros...

Unha vez explicado o topnimo de Teis, a autora vai debullando, un a un, cada un dos topnimos, inclundo, en boa parte dos casos, fotografas realizadas pola propia autora. Recllense os nomes das praias (Areo, A Punta, A Lagoa, O Mende, a Praa do Faro, Suacasa...); os montes (A Madroa, o monte da Gua ou monte da Aguia, monte da Trapa, o Montio...); os ros (da Barxa, da Gadaa...); as fontes (a das Mozas, de Arnela, de Fenosa, do Paraixal, do Pin, do Porco, do Rei...); os lavadoiros, os cruceiros, os camios, as casas... e tamén lugares bautizados en lembranza de alguén, dende A Quinta do Doutor Corbal, en lembranza do Doutor Corbal, coecido como o médico dos pobres, ata a avenida de Dona Fermina, unha das vecias ilustres, quen doara a maior parte dos terreos que lindan co monte da Gua coa condicin de que ficasen sempre como espazo de lecer para a vecianza.

Cada topnimo explcase en detalle. No caso da Riouxa, unha das zonas mis emblemticas da parroquia, a autora salienta que esta denominacin est relacionada co latn ‘rivus’, “pois non debemos esquecer que por al pasa subterraneamente o ro Gadaa’.
��