�鶹����

A súa importancia para a producin tanto de alimentos como de pensos fai do millo (Zea mays L.) un dos cultivos mis importantes do mundo, cunha producin global que en 2022 se situou nos 1200 millns de toneladas, segundo os datos da FAO, a Organizacin das Nacins Unidas para a Alimentacin e a Agricultura. Cunha demanda crecente nos últimos anos, a producin deste cereal vese exposta a diferentes factores de estrés ambiental, como as pragas ou as secas, eixe das investigacins que desenvolven Carlos Souto, da Escola de Enxeara Forestal da �鶹����, e Rogelio Santiago, da Misin Biolxica de Galicia (CSIC). Ambos coordinan un proxecto de investigacin, financiado polo Ministerio de Ciencia e Innovacin, centrado en profundar, explican, “no coecemento dos mecanismos bioqumicos e fisiolxicos de resistencia do cultivo do millo fronte a estreses biticos” como o trade, unha avelaa considerada unha das principais pragas do millo.

Por outra banda, a anlise dos “mecanismos fisiolxicos e bioqumicos” que permitan xerar plantacins “mis tolerantes s secas” centra a investigacin que coordinan Souto e Santiago no marco do proxecto europeo Dromamed. Coa participacin de universidades e institutos de investigacin de oito pases, trtase dun proxecto seleccionado na convocatoria comunitaria PRIMA, que abrangue tamén o traballo con agricultores de diferentes pases do Mediterrneo. Neste caso, explican, trtase dun proxecto que pon o foco nuns condicionantes ambientais, “agravados polo cambio climtico e as perspectivas de futuro”, como sinala Souto, que se insiren no chamado “estres abitico” que pode sufrir esta especie. 

Unha resposta natural aos ataques do trade

No referido aos factores de “estrés bitico”, producido por seres vivos, Souto e Santiago son os investigadores principais dun proxecto que pon o foco na praga do trade, que é a que maiores perdas provoca a nivel mundial nas plantacins deste cereal. Centrarase concretamente no estudo dos “mecanismos de defensa” fronte Sesamia nonagriodes Lef., “unha avelaa nocturna”, que pode atoparse en Galicia, como explica Souto, pero que no caso de Espaa produce “maiores complicacins na parte de Aragn”, como apunta Santiago. 

Financiado con preto de 120.000 euros polo Ministerio de Ciencia e Innovacin, o proxecto, que se estender ata 2025, engloba diferentes lias de investigacin centradas en profundar no coecemento dos “mecanismos bioqumicos e fisiolxicos de resistencia no cultivo do millo”. Concretamente, engade Santiago, “neste novo proxecto exploraremos o papel do polmero de lignina e a súa composicin en monmeros fronte a resistencia a estreses biticos, deseando novos programas de seleccin que formulen modificacins no seu contido e composicin”.

Como lembra Santiago, “para o control desta praga utilzanse materiais transxénicos”, como o millo Bt, que “foi transformado xeneticamente para que non se desenvolva esta praga”. Mais, neste caso o proxecto non implica traballar con este tipo de materiais, senn promover unha “mellora natural, potenciar algunha propiedade da planta que a faga resistente”. A través de programas de seleccin, da combinacin de diferentes variedades de millo, buscan nese senso xerar cambios na “composicin das paredes celulares dos tecidos” que os fagan mis resistentes o trade. 

Ademais diso, o proxecto Aclarando las relaciones entre la composicin bioqumica y resistencia a estreses biticos en diferentes escenarios climticos. Impacto en usos alternativos del maz engloba tamén o estudo sobre como incrementar a resistencia deste cereal ante a contaminacin con fungos do xénero Fusarium (Fusarium verticilloides Sacc.); as como ante “o incremento do ataque” da avelaa Sitotroga cerealella. Tamén est previsto, sinalan, o desenvolvemento de “novas tecnoloxas de fenotipado e monitorizacin de pragas mediante o uso de drons, como unha nova ferramenta dentro dun sistema integrado de control de pragas”. 

Do laboratorio s plantacins mediterrneas

Iniciado en 2020, baixo a coordinacin xeral da Misin Biolxica, o proxecto (Capizalitation of Mediterranean maize germplasm for improving stress tolerance) reúne doce universidades e organismos de investigacin de Espaa, Portugal, Francia, Italia, Alemaa, Alxeria, Tunisia e Marrocos. “Est dirixido a intentar atopar melloras orientadas resistencia seca”, sinala Santiago dun proxecto “moi aplicado”, que implica estar “en contacto con agricultores e asociacins que poidan facer uso dos materiais que se van desenvolver”. 

Para iso, un dos eixes do traballo é o estudo de “coleccins de millo” procedentes dos diferentes pases participantes, “que cobren a biodiversidade funcional dispoible para a adaptacin a contornas especficas e que sexan resilientes aos efectos asociados ao cambio climtico”, sinalan. Estes materiais son avaliados polos participantes no proxecto co propsito de “identificar rexins xenmicas e xenes candidatos relacionados coa tolerancia ao estrés”, as como para “proporcionar novos coecementos sobre caractersticas morfolxicas, bioqumicas e fisiolxicas de resistencia, que se utilizarn como ferramenta para mellorar a adaptacin do millo a diversas zonas agroecolxicas da zona mediterrnea”, eixe este último do proxecto coordinado pola �鶹����. 

“Ns o que facemos aqu son avaliacins en cmaras ou en condicins de rego e de seca, pero sempre orientado a que os materiais que imos intentar identificar sexan cos que traballen os socios do sur”, explica o investigador do CSIC. Concretamente, o traballo de Souto e Santiago céntrase na “variabilidade do millo”, no estudo de diferentes materiais desta especie para “ver como se comportan en ambientes de seca”, co obxectivo final de acadar uns “materiais mellorados e tolerantes a seca”, especialmente pensados para plantacins en zonas ridas do norte de África. 

Xunto �鶹���� e ao CSIC, participan neste proxecto europeo, que acadou un financiamento conxunto de preto de 1,5 millns de euros, a École Nationale Supérieure Agronomique de Alxeria; a Universidade de Boloa e o Consello de ���Ա�����پ����������� Agrcola e Anlise da Economa Agrcola italianos; o Instituto Leibniz de Xenética Vexeral e ���Ա�����پ����������� de Plantas de Cultivos Gatersleben, de Alemaa; a Universidade Nova de Lisboa; o Instituto Nacional de ���Ա�����پ����������� sobre Agricultura, Alimentacin e Medio Ambiente de Francia; o Institut National Agronomique e Institut National de la Recherche Agronomique de Tunisia; e o Instituto de ���Ա�����پ����������� Agrcola Bati Akdeniz e a Universidade Hassan I de Marrocos.

O proxecto, explica Santiago, traballa tamén con datos obtidos con cmaras térmicas e RBG mediante drons, que poderan permitir no futuro identificar materiais de millo con sntomas de seca mediante voos remotos programados.