�鶹����

Nas décadas de 1970 e 1980 apenas haba mulleres nas axencias de publicidade da provincia de Pontevedra e as que traballaban neste sector ocupaban fundamentalmente postos administrativos. Non sera ata década de 1990 e comezos dos 2000 cando a muller se incorporou a esta industria “de xeito masivo”, mais cun “lento acceso a postos creativos e directivos”, moitas veces vinculado ao impulso de proxectos de emprendemento. Estas son algunhas das conclusins extradas do estudo realizado por un equipo de investigadoras e investigadores da Facultade de Comunicacin co obxectivo, explican, de “identificar e dar visibilidade s mulleres que contriburon ao desenvolvemento do sector publicitario e da comunicacin na provincia e comprender as razns polas que moitas delas quedaron fra da memoria profesional do sector”.

Coordinado pola tamén decana da facultade, Emma Torres, trtase dun traballo desenvolvido no marco da Ctedra de Feminismos 4.0, promovida pola �鶹���� e a Deputacin de Pontevedra. O seu obxectivo era tratar de identificar as “pioneiras” da publicidade na provincia, as como profesionais de referencia, a través dun conxunto de entrevistas que levaron a constatar, recoecen, a “invisibilidade das pioneiras anteriores” década de 1990. “Sabiamos que existan mulleres traballando na publicidade dende hai décadas; pero non aparecen en textos, non formaban parte da historia oficial e, sobre todo, non eran recoecidas como pioneiras ou referentes a ter en conta”, sinala Torres das motivacins dun proxecto que hai unha semanas celebraba na sede da Deputacin en Vigo unha xornada de debate e presentacin de resultados, que agora se recollem tamén nun .��

Baixo o ttulo de Mulleres e publicidade en Pontevedra. Identificacin das pioneiras da publicidade na busca de referentes para as profesionais do futuro, neste proxecto participaron, xunto con Torres, as investigadoras Silvia Garca Mirn, Julinda Molares e Mara Gmez e o investigador Vicente Badenes.��

Un “mapa inicial” de referentes e pioneiras

A primeira fase do proxecto, explica Torres, foi unha “revisin bibliogrfica e hemerogrfica para coecer a realidade da situacin da muller na publicidade” ante a ausencia de datos sobre aquelas profesionais que poidan considerarse “pioneiras ou referentes do sector en Pontevedra”. Isto levou súa vez realizacin de preto dunha trintena de entrevistas “a xerentes, directoras creativas, responsables de contas e profesionais con traxectorias diversas”. Estas, explica a investigadora do grupo Sepcom, permitiron recoller “o nome de referentes que teen desempeado a súa actividade profesional a partir de comezos dos 2000”, as como identificar profesionais que traballaron na industria publicitaria nas décadas de 1980 e 1990, mais neste caso s a partir de “testemuas orais”, dada a ausencia dunha “pegada dixital da súa traxectoria”. Alén disto, recoece Torres, “as pioneiras do sector, que se atoparan en décadas anteriores, son moi dificilmente identificables e requirirn maiores recursos e traballos de campo e de documentacin”.��

Non obstante, este traballo permitiu poer o foco en nomes como Paula Carrera, quen fundou en 2003 a axencia Torres & Carrera; Teresa Requena, que, entre 1995 e 2001, foi a primeira directora creativa de Canal Uno; Marta Alfageme, socia fundadora de RP3 en 1993; ou Mara Isabel Viana, fundadora en 1980 de Publicidad Galicia, hoxe Publigal. Esta serie de entrevistas permitiron nese senso trazar “un mapa inicial das mulleres mencionadas como referentes e pioneiras” e pr de relevo o labor destas profesionais, mais tamén na dificultade de “recuperar os nomes das décadas anteriores”. As e os profesionais de maior traxectoria sinalaron nese senso nomes como os de Victoria e Mari Covelo, de Ever Publicidad; Lola Vzquez en Alas Publicidad, logo Pntega; ou Chelo Alonso, en Variographik.��

O proxecto abrangueu tamén unha serie de “entrevistas en profundidade” a diferentes profesionais do sector, cuxas experiencias, recoece Torres, mostran unha serie de “patrns comúns”, como “unha carreira marcada pola autoesixencia, a necesidade de demostrar mis ca os compaeiros, os retos da conciliacin e a importancia das redes de apoio”.��

Incorporacin ao sector e falta de referentes

As entrevistas permitiron afondar noutra serie de cuestins, como que a “incorporacin normalizada” das mulleres ao sector en Galicia “prodúcese a partir” da década de 1990, alén das tarefas administrativas. De feito, “a existencia de mulleres en cargos directivos de axencias de publicidade da provincia non pode ser constatada ata finais da década de 1980 e comezos de 1990”, sinala o equipo investigador. Ademais, a súa incorporacin a estes postos “ten relacin directa coa posta en marcha, pola súa parte, de iniciativas de emprendemento”. O estudo permitiu tamén pr de relevo “o papel decisivo da formacin universitaria”, posto que o “maior recoecemento profesional” das mulleres nesta industria coincide coa implantacin dos estudos de Publicidade e Relacins Públicas na �鶹����.

Coa investigacin confrmase tamén que “os referentes iniciais dos e das profesionais do sector axústanse figura de home de raza branca do mbito anglosaxn”, alén das referentes “de proximidade”. Non obstante, o traballo desenvolvido permitiu constatar tamén a existencia dunha xeracin de publicistas “comprometidas coa igualdade e activas na loita contra o sexismo”.��

De feito, o sector da publicidade “é considerado, no momento actual, igualitario e incluso feminizado”. Nese senso, “os comportamentos discriminatorios no sector identifcanse nas relacins con actores externos”, como provedores ou clientes, por parte das participantes neste estudo, “sendo practicamente inexistentes no seo das empresas de comunicacin”. Non obstante, as estruturas das empresas “manteen un modelo no que os postos directivos estn ocupados por homes e a prctica totalidade ou a maiora das traballadoras dos seguintes niveis son mulleres”, coa excepcin daquelas iniciativas resultado do “emprendemento feminino”.

Unha lia de traballo que continúa

Impulsada en 2024, esta investigacin traducase nas últimas semanas en resultados como un vdeo sobre a historia das mulleres na publicidade na provincia e verase continuada coa posta en funcionamento dunha “zona expositiva permanente de mulleres referentes no sector publicitario na Facultade de Comunicacin”, coa que contribur “a un maior apoderamento das futuras profesionais”, apunta Torres. Do mesmo xeito, esta iniciativa viuse continuada por un novo proxecto desenvolvido ao abeiro da Ctedra de Feminismos 4.0, liderado por Silvia Garca Mirn e centrado en continuar identificando referentes “a través de egresadas da facultade”. Nese senso, Torres lembra que trtase dos primeiros pasos dunha investigacin dirixida a “reconstrur a memoria publicitaria da provincia e devolverlle s súas protagonistas o espazo que lles corresponde na historia do sector”.