�鶹����

Melloras no equilibrio e na marcha e unha diminucin do risco de sufrir cadas. Isto é o que pode achegar poboacin nonaxenaria un programa de exercicio fsico baseado no uso da realidade virtual, como comprobou o investigador Pablo Campo nun dos estudos que conforman a súa tese de doutoramento. Os resultados desta investigacin recllense nun artigo publicado na revista cientfica Journal of clinical medicine e constitúen, “ata onde chega o noso coecemento, o primeiro estudo con realidade virtual inmersiva nesta poboacin a nivel internacional”, recoece o integrante do grupo HealthyFit, que forma parte do Instituto de ���Ա�����پ����������� Sanitaria Galicia Sur (IISGS). Estes resultados son súa vez unha das consecuencias do traballo que, no marco da súa tese, levou a cabo con 24 usuarios e usuarias do centro Saraiva Sénior, en Pontevedra, no que buscaba coecer os beneficios fsicos e cognitivos dun programa de exercicio fsico baseado no uso destas tecnoloxas. Este estudo, explica, permitiu rexistrar “melloras significativas” no equilibrio, na marcha e na diminucin do risco de sufrir cadas das e os maiores que realizaron un programa de actividade fsica cun dispositivo de realidade virtual.

Dirixida polo catedrtico da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte e coordinador do grupo HealthyFit, José Mara Cancela, e polo profesor da Facultade de Fisioterapia Gustavo Rodrguez Fuentes, a tese Deseo e implementacin de un programa de ejercicio fsico con realidad virtual inmersiva para la mejora de capacidades funcionales en las personas mayores recolle os resultados dunha investigacin baseada no uso dos chamados exergames, videoxogos que implican un movemento fsico. Concretamente, o estudo do que Campo presentaba o pasado ano os primeiros resultados, nunha das actividades da Ctedra ACP-Innova, centrouse en avaliar os efectos dun programa de exercicio de dez semanas, cuns lentes head-mounted-display e un xogo cunha “temtica baseada no boxeo”, que engada ao exercicio fsico “unha compoente cognitiva”, que permita traballar “a atencin, a velocidade mental ou a toma rpida de decisins”, explica. Durante este perodo, as e os participantes no estudo mantiveron “as actividades habituais do centro”, mais nun dos casos, o do grupo experimental, a estas sumbanse tres sesins semanais de seis minutos con este dispositivo.

Melloras no equilibrio e na marcha e menor risco de cadas

A través dunha serie de valoracins, antes, durante e despois da intervencin, a investigacin permitiu constatar como o grupo que traballou con realidade virtual presentaba “melloras significativas” nos indicadores relativos a equilibrio e marcha, vez que diminua o seu risco de sufrir cadas. Tamén se rexistrou unha mellora significativa, de 4,8 puntos, no test que avala a chamada “forza de prensin”, nos membros superiores, un indicador que, como lembra Campo, acúa como “marcador de fraxilidade nas persoas maiores”. Fra dos aspectos fsicos, tamén se constataron melloras nos valores que avalan a súa calidade de vida, vez que as e os participantes no estudo mostraron tamén unha “gran satisfaccin” cunha experiencia que se mostrou, como “100% segura” nesta poboacin. Pola contra, o grupo control, que non realizou esta programa, mostrou “perdas significativas no equilibrio, na marcha e na funcionalidade dos membros inferiores”, vez que incrementou o risco de sufrir cadas. Non obstante, Campo pon o foco na necesidade de ter en conta que “o proceso de envellecemento é dexenerativo” hora de analizar os datos obtidos nun estudo no que a media de idade dos participantes era de 85 anos. 

Do traballo realizado en Saraiva Sénior deriva as mesmo o primeiro estudo dos efectos deste tipo de programas con persoas maiores de 90 anos. Da anlise dos datos rexistrados a un grupo de mulleres nonaxenarias, Campo destaca que tamén se rexistraron “melloras significativas en valores de equilibrio e marcha e unha diminucin do risco de sufrir cadas”, vez que se mantiveron os valores de mobilidade. Mais, por riba de todo, pon o foco na “elevada usabilidade” desta tecnoloxa entre persoas de 90 anos, que o estudo sitúa por riba do 78%, vez que o feito de que a experiencia fose descrita como positiva polas participantes. 

Balance dunha lia de traballo pioneira

Desenvolvida no doutoramento en Educacin, Deporte e ����ú���, Campo defendeu no campus pontevedrés unha tese con mencin internacional por compendio de artigos, que permiten facer balance do traballo desenvolvido desde 2018 polo grupo HealthyFit nunha lia de investigacin pioneira. “A idea de adecuar programas de exercicio destinados a un colectivo onde a adherencia a estes era baixa, pero sabendo que os beneficios estn mis que comprobados, levounos a pensar nun programa vertebrado como un videoxogo, que fose atractivo, cativador e motivador”, sinala este investigador, que recoece que, alén de estudos centrados no uso de videoxogos, non existan antecedentes do traballo con realidade virtual inmersiva e persoas maiores, como constataron no primeiro dos artigos recollidos nesta tese, publicado na revista Virtual Reality, indexada no Q1 do JCR. 

Tras esta revisin sistemtica chegaron as “primeiras probas informais”, pero tamén a declaracin do Estado de Alarma, en marzo de 2020, coa que “todo paralizouse”, recoece. A implicacin da direccin e persoal do centro sociosanitario permitiu finalmente levar a cabo, con “todas as precaucins e medidas de seguridade”, a implantacin deste programa de exercicio fsico a finais de 2021. Neses meses va tamén a luz, na revista Sensors, o segundo dos artigos desta tese, un “estudo de casos” levado a cabo con maiores afectados pola enfermidade de prkinson, que permitiu confirmar a “ausencia de efectos adversos, a boa usabilidade do equipo e a satisfaccin coa experiencia” e levou ao deseo do programa, cuxos resultados foron recollidos en dous artigos, un publicado tamén en Sensors, e outro, o que afonda por primeira vez nas súas aplicacins en nonaxenarias, nunha “revista moi importante no campo da medicina”, o Journal of clinical medicine, indexada tamén no primeiro cuartil do JCR. Non obstante, pese a que “todos os resultados son prometedores” e que esta lia de investigacin obtivo recoecementos como o premio ao proxecto revelacin do Forum RIES 2022, do Clúster ����ú��� de Galicia, Campo pon tamén o foco na necesidade de “profundar nas lias de investigacin que esta tese deixou abertas”, eixe do seu labor como investigador na actualidade.