�鶹����

A atraccin que senta pola arte téxtil, nomeadamente pola elaboracin das colchas feitas a partir de retallos (quilts), que en Estados Unidos acumula unha riqusima tradicin, sumada ao interese que desde sempre tivo pola cultura da comunidade feminina afroamericana, levou a Luisa Cazorla Torrado a fusionar na súa tese de doutoramento estas dúas cuestins e estudar o seu legado artstico. As naceu Black Stitches: African American Women’s Quilting and Story Telling (Puntadas negras. Acolchado e narracin de contos de mulleres afroamericanas) unha investigacin, dirixida pola docente do Departamento de Filoloxa inglesa, francesa e alem da �鶹���� Belén Martn Lucas, na que segundo explica a autora, adoptou un dobre enfoque. “Unha primeira aproximacin deste o punto de vista cultural e histrico, é dicir, unha visin global da elaboracin de quilts por mulleres afroamericanas desde a época da escravitude, finais do século XVIII, ata o presente, e un segundo bloque dedicado representacin desa tradicin no mundo da literatura. Deste xeito, poda observar este proceso creativo dende a perspectiva non s da arte visual, senn tamén desde una perspectiva literaria”, explica Luisa Cazorla, que respecto ao corpus literario, optou por delimitalo a obras de autoras exclusivamente afroamericanas para manter unha coherencia interna.

Cinco anos, nos que estudou mis de medio millar de colchas, investiu a investigadora na elaboracin da súa tese que conclúe “o impacto significativo” que esta tradicin exerceu desde os inicios da cultura afroamericana ata a época contempornea e que se pode observar, entre outros mbitos no poltico, histrico ou artstico. “As, por exemplo, algunha das repercusins desta tradicin deixronse notar na causa abolicionista, no movemento polos dereitos civs e noutras iniciativas de carcter social igualmente cruciais”, detalla Cazorla. Doutra banda, a investigacin tamén conclúe que o tratamento que a literatura afroamericana fixo deste fenmeno, revela como as mulleres empregaron historicamente a agulla como a arma de expresin individual e simultaneamente de protesta colectiva ao longo do tempo, para fins diversos e cun forte sentido artstico e reivindicativo.��

Unha tradicin que comezou a finais do século XVIII por motivos heteroxéneos

“A orixe das colchas é fundamentalmente afroamericana, anda que tamén fago referencia a obras africanas ou caribeas, entre outras, e as autoras son mulleres de ascendencia afroamericana, dende as pertencentes s primeiras xeracins de procedencia africana, que viviron coma escravas, ou descendentes de escravas no que hoxe é Estados Unidos, ata chegar s xeracins actuais”, explica a investigadora, que confirma que a primeira colcha da que se ten constancia de autora afroamericana data de finais do século XVIII, se ben, ata o XIX apenas se conservan rexistros de obras deste tipo.��

Luisa Cazorla, que estudou as colchas a través de fotografas, tanto en obras impresas, como en formato dixital a través da rede, as como de vdeos documentais, reportaxes audiovisuais, etc. asegura que os motivos polos que as mulleres elaboran estas pezas “son moi heteroxéneos”, abranguendo, desde a necesidade propiamente fsica de supervivencia en tempos de mxima dureza, como as condicins infrahumanas da escravitude, ata outras mis subxectivas, de ndole psicolxica, como a creacin dun sentido de identidade e fonte de apoio emocional; poltica, converténdose nunha das poucas formas de protesta s que tian acceso; social, establecendo fortes vnculos, por exemplo a través das quilting bees ou grupos de costureiras que traballan vez, incluso na elaboracin dunha mesma colcha; ou artstica, como canle expresin da propia creatividade.��

A parte da anlise literaria de Black Stitches: African American Women’s Quilting and Story Telling céntrase no estudo de oito obras: dúas novelas, un relato infantil, un diario autobiogrfico, dous contos ilustrados infants, unhas memorias e unha compilacin de testemuas. “Os escenarios recreados nas obras recollen diversas épocas histricas, dende o perodo da escravitude, a primeira metade do século XX, a segunda metade do século XX e dende esa época a comezos do século XXI. Non podo xeneralizar, pois cada traballo literario aborda as colchas desde unha perspectiva diferente, pero en calquera caso, ningún dos quilts que aparecen nas respectivas obras literarias ten soamente un carcter residual, senn que, por uns motivos ou outros, resulta transcendental na evolucin da narracin e/ou da trama”, aclara a investigadora.

Instrumentos de forte poder simblico en momentos crave da historia

O sucedido durante o movemento abolicionista, cando se empregaron para promocionar ou fomentar a causa antiescravista, é, segundo Luisa Cazorla, un exemplo do uso das colchas coma ”instrumentos de forte poder simblico en momentos crave da historia”. A investigadora alude, as mesmo, existencia de numerosas pezas centradas no tema dos linchamentos durante as décadas de represin racial posteriores escravitude. “Durante os anos sesenta e setenta do pasado século, no cumio do movemento polos dereitos civs, as creacins téxtiles de mulleres afroamericanas acadaron gran forza en tanto que smbolo material e inmaterial desta loita, como se pode ver na corrente das artistas de Gee’s Bend, unha pequena vila de Alabama que se converteu nunha das iconas do movemento contra a discriminacin racial e de xénero na Norte América da segunda metade do século XX”, enumera a autora da investigacin, que engade que existen moitas outras vinculacins entre esta forma de arte e o impacto cultural e poltico. Este é o caso do coecido como Cdigo da Rede Clandestina que d nome a unha serie de smbolos crave, presuntamente empregados por fuxitivos na procura de liberdade durante o século XIX; ou a utilizacin durante finais do século XX, de colchas de autora afroamericana na loita contra a epidemia da SIDA.��

“Anda que existen referencias mis indirectas, como o uso de certas tonalidades, tipos de deseo ou motivos, outras amosan unha utilizacin abertamente poltica, nun sentido mis explcito, da colcha como forma de reivindicacin ou protesta”, explica Cazorla, para quen tamén resulta moi interesante comprobar, que a tradicin desta corrente artstica dentro da comunidade feminina afroamericana non s non experimentou declive algún nos últimos anos, “senn que goza de magnfica saúde e, incluso, est a recibir o vigor de novas xeracins de artistas mulitidisciplinares capaces de incorporar métodos, ferramentas, perspectivas e temas contemporneos a este legado centenario”, confirma a doutora pola �鶹����.
��