�鶹����

Preto de tres décadas leva o investigador, músico e artesn Pablo Carpintero percorrendo o noroeste peninsular na procura de gaitas de fol antigas. Ao longo destes 30 anos, puido documentar mis de 380 instrumentos que, en moitos dos casos, semellaban moi antigos, anda que careca de informacin que lle permitise verificar a súa antigüidade, mis al do que lle trasladaban os seus propietarios que en ningún dos casos, explica, databan a orixe dos seus instrumentos “mis atrs de principios do século XIX”. Partindo do feito de que o roce dos dedos ao tocar provoca un desgaste na madeira, que ser proporcional ao tempo de uso, Carpintero comezou a traballar nun xeito de avaliar a antigüidade dunha gaita medindo os desgastes nos punteiros. O resultado deste proceso, que se insire na tese de doutoramento que leva a cabo baixo a direccin dos profesores Susana Reboreda e Ivn Area, é un método matemtico que lle permitiu coecer a existencia en Galicia e Portugal de gaitas que permanecan en uso desde a Idade Media. Algún destes instrumentos centenarios soarn de novo este venres 22, na actividade que Carpintero protagonizar no Edificio Castelao do Museo de Pontevedra e na que presentar algúns dos achados da súa investigacin.��

Doutor en Ciencias pola Universidade de Santiago de Compostela, na actualidade Carpintero desenvolve a súa investigacin no Programa de Doutoramento en Proteccin do Patrimonio Cultural da �鶹����, baixo a direccin do profesor do Departamento de Matemtica Aplicada II Ivn Area e da profesora do Departamento de Historia, Arte e Xeografa Susana Reboreda. Nunha actividade programada para s 19.00 horas, Carpintero explicar “brevemente como fixemos para desenvolver este modelo”, inserido nos traballos da que ser a súa segunda tese, que prevé defender a comezos de 2023, vez que abordar as datacins realizadas co método do carbono 14 a diferentes gaitas e que permitiron confirmar a súa eficacia. Mais nunha actividade que “ser mis didctica e musical que cientfica”, esta explicacin verase continuada pola interpretacin dunha serie de pezas xunto con Rosa Snchez, para as que empregar diferentes gaitas antigas, “centrndonos sobre todo nas que se conservan no Museo de Pontevedra”, explica.��

A gaita mis antiga do mundo��

Este método matemtico é o resultado, recoece, de “seis anos de experimentos cientficos”, nos que mediu os desgastes de 144 punteiros antigos. Co propsito de corroborar a súa precisin, Carpintero, Area e Reboreda realizaron as probas do carbono 14 a varios dos punteiros que o modelo daba por mis antigos, “comprobando as a exactitude” das súas predicins. Nese senso, as diferentes datacins realizadas en Galicia e Portugal, onde contaron coa colaboracin da Associaçao da Gaita de Foles, permitiron aos investigadores constatar a existencia de gaitas medievais ou que permaneceron en uso “dende os séculos XV, XVI, XVII e XVIII” ata comezos ou mediados do XX, “herdndose de gaiteiro e gaiteiro durante xeracins”.��

Das diferentes datacins realizadas, recoece Carpintero, “a mis sorprendente foi a do punteiro da gaita que pertencera a Xan Tilve, gaiteiro de Campa (Pontevedra), para a que o modelo calculaba unha idade mnima de 490 anos, mentres que as probas do carbono 14 asignan madeira” do seu punteiro unha antigüidade “de entre 550 e 600 anos, converténdose as na gaita mis antiga do mundo ata a data”. Grazas colaboracin da neta do gaiteiro, Marilé Salgueiro Tilve, este instrumento do século XV ser un dos que Carpintero far soar este venres no Museo.��

Tamén cedida para esta actuacin, o investigador e artesn tocar ademais cun instrumento que pertenceu ao gaiteiro de Mogor (Marn) José Mara Garca, “ que o modelo matemtico dlle 300 anos de uso e a datacin do radiocarbono entre 240 e 310”. Por outra banda, Carpintero empregar tamén unha réplica realizada por el dunha gaita que pertenceu ao gaiteiro de Poio Manuel Villanueva e que se conserva no Museo, “datada polo carbono 14 nuns 200 anos de antigüidade”. Por último, empregar tamén unha segunda réplica, esta vez dunha gaita portuguesa que se conserva no Museo de Etnoloxa de Lisboa e que, sinala, “seguramente é a mis antiga do noroeste”. Neste caso, explica, o modelo asgnalle “mis de 500 anos de uso”, anda que non foi posible datar a súa madeira co carbono 14.

Un método de datacin sen apenas custo

As vantaxes deste modelo matemtico, explica Carpintero, “son a súa simplicidade, o baixo ou case nulo custo econmico para a datacin”, fronte s probas do carbono 14, e o feito de que permite evitar a toma de mostras dos punteiros, “co risco que entraa para instrumentos antigos”. Trtase as mesmo dun método que pode ser trasladado “a outros instrumentos de vento sen ou con poucas chaves”, como frautas traveseiras ou clarinetes.��
��