�鶹����

Desear accins que contribúan mellora da atencin s vtimas de violencia machista e dos seus fillos e fillas no Ecuador. Este é o obxectivo central do proxecto Desarrollo y bienestar de las mujeres vctimas de violencia de género desde la Justicia Terapéutica (DesvictimdesdeJT), que o grupo de investigacin PS-1 da �鶹���� e a Unidade de Psicoloxa Forense da Universidade de Santiago de Compostela (USC) desenvolven co financiamento da Xunta de Galicia. Seleccionado na convocatoria de proxectos de investigacin en cooperacin para o desenvolvemento no marco da Axenda 2030, de Cooperacin Galega, céntrase na anlise dos “elementos vitimizadores” nos procesos de atencin s vtimas no mbito xudicial. Concretamente, avaliarase a percepcin que estas teen de aspectos como a formacin do persoal que as atende, “as condicins da toma de declaracin, as medidas adoptadas, a duracin do proceso, as condicins asociadas ao desenvolvemento do xuzo” ou os espazos fsicos nos que se desenvolve o proceso, co propsito de “identificar posibles elementos vitimizadores e boas prcticas no contexto xudicial” ecuatoriano, como explica a catedrtica de Psicoloxa Xurdica do Menor da �鶹���� e coordinadora do grupo PS-1, Francisca Faria.

Coa �鶹���� e a USC fronte do equipo cientfico técnico, no proxecto participan tamén investigadores das universidades de La Laguna, Granada e Otavalo, vez que conta cun “equipo de transferencia de coecemento” no Ecuador, integrado polo Consejo de la Judicatura da provincia de Azuay e o seu departamento xurdico, as universidades de Cuenca e Otavalo e a Fundacin Mara Amor. “Ademais, distintas entidades, asociacins, organizacins e administracins ecuatorianas avalaron o proxecto, para contribur sostibilidade e replicabilidade dos resultados obtidos”, sinala Faria, que incide na “alta prevalencia” que a violencia contra as mulleres ten no pas americano. 

Actuar fronte “vitimizacin secundaria” 

“A violencia de xénero comporta graves consecuencias a nivel fsico e psicoemocional, afectando s capacidades” das vtimas “en todos os mbitos da súa vida”; consecuencias que, como explica Faria, insrense no que se coece como “vitimizacin primaria”. Neste senso, o proxecto busca ir mis al e pr o foco no “efecto que poder ter non s o delito, senn a resposta da contorna”, centrndose na chamada “vitimizacin secundaria”. A este respecto, a catedrtica incide en como os procedementos legais “non sempre se orientan adecuadamente” ao obxectivo de que as vtimas poidan “recuperar a súa vida como persoas libres de violencia”, o que en ocasins provoca que queden “atrapadas no rol de vtimas”. Do mesmo xeito, Faria sinala que, pese a que se lles dea voz nos procesos xudiciais, “anda se lles cousifica en moitos sentidos e se lles trata como proba ou como meras informantes, non como unha persoa única que debe ser escoitada”. 

Ante esta problemtica, DesvictimdesdeJT toma como punto de partida o paradigma da xustiza terapéutica, que busca que tanto a lexislacin e os procedementos legais como a súa aplicacin estean orientados a acadar o maior benestar posible nas persoas que acoden ao sistema legal. Nese senso, un dos obxectivos é “coecer e cuantificar os efectos terapéuticos da actuacin do sistema xudicial no benestar” das vtimas e dos seus fillos e fillas, co propsito de minimizar ou eliminar eses posibles “elementos vitimizadores” e contribur a que as e os profesionais poidan converterse en “axentes terapéuticos, orientando a súa intervencin cara un enfoque de dereitos e humanizando a súa actuacin”.

De Canarias a Ecuador

No marco deste proxecto, a Facultade de Psicoloxa da USC acolleu en novembro unha xornada dirixida a que investigadores e profesionais espaois e ecuatorianos abordasen a experiencia e resultados dun “proxecto pioneiro” neste eido, desenvolvido polo Instituto Canario de Igualdad, co financiamento do Pacto de Estado contra la Violencia de Género e a participacin das universidades de Vigo, Santiago e La Laguna, xunto coas ONG Mundo Nuevo e Cruz Roja. Esta xornada contou coas intervencins telemticas do presidente da Corte Nacional de Justicia da República do Ecuador, Ivn Patricio Saquicela, as como da vicerreitora de Responsabilidade Social, Internacionalizacin e Cooperacin da �鶹����, Mara Isabel Doval; da vicerreitora de Igualdade, Cultura e Servizos da USC, Mara del Mar Lorenzo, e Do xuz da Corte Provincial de Justicia del Azuay-Cuenca, Mateo Ros Cordero. O encontro permitiu “avanzar na adaptacin do cuestionario de medida de implantacin da xustiza terapéutica” ao contexto ecuatoriano, as como consensuar “boas prcticas a ter en conta na adaptacin” a este pas dun proxecto que deu lugar publicacin de en espaol e inglés.

Elaboracin dunha gua e congreso na �鶹����

A “seguinte accin inmediata” deste proxecto ser a “aplicacin piloto” deste modelo de entrevistas no Ecuador, co propsito de “estimar o funcionamento da adaptacin do cuestionario” na avaliacin do “nivel de implantacin da xustiza terapéutica no sistema” xudicial ecuatoriano, explica Faria. Tamén est prevista a elaboracin dunha gua que contribúa mellora da atencin dos operadores xurdicos que traballan coas vtimas e os seus fillos e fillas, vez que sensibilizacin da cidadana. “Ademais, estn previstas distintas accins de transferencia e de difusin dos resultados e da súa aplicacin”, engade a responsable do grupo PS-1, que explica que tanto o Consejo de la Judicatura como as universidades ecuatorianas participantes levarn a cabo iniciativas formativas. Por outra banda, a �鶹���� ser en novembro a sede do congreso internacional que por peche ao proxecto.

Alén da cooperacin co Ecuador, os responsables desta iniciativa buscan tamén que sirva para “crear sinerxas con outros pases de América Latina, posicionando a Galicia como un referente na implantacin do paradigma da xustiza terapéutica para a mellora do benestar das mulleres vtimas de violencia de xénero”, como sinala Faria, que apunta o obxectivo de impulsar unha “rede de investigacin-accin en xustiza terapéutica e violencia de xénero en Iberoamérica”.