�鶹����

A realizacin dos tres cambios permitidos constitúe un dos principais recursos dos que dispn un adestrador no transcurso dun partido de fútbol para lograr cambios no comportamento do seu equipo. Diferentes investigacins tian constatado os efectos positivos das substitucins hora de diminur os efectos da fatiga sobre un equipo, mostrando as melloras no rendemento fsico que implicaba a entrada no campo de xogadores suplentes, mais non o que a súa incorporacin supua para o equipo desde o punto de vista técnico e tctico. Este foi precisamente o propsito central da tese de doutoramento do investigador da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte Miguel Lorenzo, quen realizou unha das primeiras anlises sobre os efectos das substitucins no “comportamento tctico colectivo”. As mesmo, outro dos estudos includos na súa tese levouno a sinalar unha posible “sobreestimacin” dos efectos da fatiga no rendemento dos futbolistas de elite, para logo constatar que tipo de melloras achega a realizacin de cambios en materia de posesin de baln, tiros a porta ou número de accins defensivas.

Realizada no programa de doutoramento en Ciencias do Deporte, Educacin Fsica e Actividade Fsica Saudable e dirixida polo profesor Ezequiel Rey, a tese Performance changes during elite soccer matches: The effect of substitutions reúne tres estudos publicados en revistas cientficas, nos que Lorenzo Martnez analiza diferentes aspectos do comportamento dos xogadores da liga espaola e da Bundesliga alem. A súa investigacin, explica, ten como punto de partida o feito de que “a literatura cientfica actual é escasa con respecto anlise do impacto das substitucins sobre indicadores do comportamento tctico colectivo”, a pesar de que os adestradores adoitan sinalar en maior medida razns tcticas fronte s fsicas como a motivacin dos cambios que realizan.��

Os futbolistas non corren menos na segunda parte, ags os dianteiros

O feito que é o perodo no que normalmente se realizan os cambios e no que adoitan alongarse as interrupcins fan que nas segundas partes dos partidos o “tempo efectivo” de xogo sexa inferior que nas primeiras. Tendo en conta este factor, no fútbol de elite “non existen diferencias significativas na distancia percorrida polos xogadores a alta velocidade e en esprinte entre a primeira e a segunda parte”. Esta é a principal conclusin dun dos estudos includos nesta tese, para o que este investigador e docente analizou un total de 4249 observacins individuais de 412 xogadores de LaLiga ao longo da tempada 2018/2019. “Todos os estudos falaban de que o rendemento fsico se reduca da primeira metade segunda, pero os xogadores corren menos na segunda parte porque se xoga menos”, sinala Lorenzo dos resultados dun estudo que leva a “quitar algo de importancia a esa parte fsica das substitucins, que, evidentemente, tamén ten relevancia”.

De feito, tendo en conta o tempo efectivo en lugar do total, os dianteiros son os únicos xogadores “que reducen o seu rendemento fsico durante a metade”, segundo un estudo que analiza as distancias percorridas a “alta velocidade”, entre os 21 e 24 quilmetros por hora, e en esprinte, por riba dos 24, xa que nestas intensidades é nas que se producen as accins que maior incidencia teen no resultado final. De feito, estes datos diminúen nos dianteiros, pero mantéense no caso dos laterais e extremos e no referido a defensas centrais e centrocampistas mesmo aumenta “significativamente” a distancia percorrida en esprinte na segunda parte.��

Os suplentes achegan melloras fsicas e tcticas

Se o primeiro estudo incida en que o efecto da fatiga non era tan determinante no rendemento dos titulares, outro das investigacins desta tese analiza as melloras que poden achegar ao equipo os xogadores que comezan o partido no banco, tanto no referido ao rendemento fsico como o tctico. Neste caso, Lorenzo, que no marco da súa tese realizou unha estada na Escola Superior de Deportes de Alemaa, en Colonia, analizou un total de 6631 observacins individuais de 431 futbolistas que competiron na tempada 2018/2019 na Bundesliga. Os resultados permitiron comprobar que os substitutos percorran “unha maior distancia total” e un maior número de metros a alta velocidade e en esprinte que os titulares. Porén, a “parte mis novidosa” deste estudo centrouse en coecer as melloras no “rendemento técnico” que achegaban os cambios, tendo en conta variables como a precisin no pase, o número de contactos co baln, o número de pases e disparos a portera, as como accins defensivas, como as entradas, interceptacins e despexes.��

Esta anlise permitiu comprobar que os cambios permiten acadar melloras “nalgunhas variables técnicas en funcin da posicin de xogo”. Por exemplo, no caso dos xogadores que entraban no campo nas posicins de centrocampista, extremo e dianteiro, a súa incorporacin implicaba melloras en materia de posesin, toques de baln e tiros a porta fronte aos substitudos e os que disputaban os 90 minutos. Pola contra, os defensas centrais que entraban no campo presentaban uns datos inferiores en posesin de baln, mais “un maior número de accins defensivas”. De a que Lorenzo incida en que a súa incorporacin podera “ser unha boa estratexia cando un equipo se atopa por diante no marcador”, mentres que a entrada no campo de centrocampistas, extremos ou dianteiros “parece ser unha estratexia efectiva para incrementar o rendemento fsico e técnico nestas posicins”.��

Os cambios tamén modifican o comportamento do equipo

Nun terceiro estudo, realizado tamén con datos da liga alem, concretamente a partir da anlise de 234 partidos e 659 substitucins realizadas na tempada 2016/2017, Lorenzo estudou o efecto das substitucins no comportamento tctico dos equipos no seu conxunto, a partir de variables como o “control de espazo”, a distancia entre lias ou a “dispersin” dos futbolistas sobre o céspede. “O que tratamos é de explicar o comportamento do equipo a través de variables trigonométricas de posicin”, explica, tendo en conta o tipo de cambios realizados. É dicir, se estas tian un carcter defensivo, ofensivo ou neutral, a substitucin dun xogador nun determinado posto por outro que ocupe o mesmo.��

Esta investigacin permitiu constatar como os cambios defensivos fan que “o ndice de estiramento dos equipos”, a distancia entre lias, sexa “significativamente mis baixo”, mentres que as substitucins neutrais ou ofensivas fan que aumenta “a profundidade e amplitude” do espazo que ocupa o equipo no terreo de xogo. Do mesmo xeito, “o control do espazo no terzo medio e no terzo ofensivo tamén foron maiores tras a realizacin de substitucins ofensivas”, sinala este investigador, o que leva a conclur que este tipo de cambios permite xerar “unha maior presin defensiva e crear mis oportunidades de gol”, vez que implica asumir “un maior risco” en defensa, “debido a unha maior dispersin do equipo”. Deste xeito, poderan constitur, explica, unha boa estratexia para reverter marcadores adversos, mentres que os cambios defensivos “poden mellorar a efectividade” do equipo nestas tarefas, “debido a unha maior compactidade do equipo”.
��