Diario da 鶹
A investigacin baséase en datos obtidos no proxecto Remedios, dirixido por Beatriz Mourio
Colaboracin IEO–CIM no estudo que achega as claves cientficas do comportamento das algas nocivas nas Ras Baixas
Coecer a dinmica do fitoplancton é clave para mellorar a predicin e xestin das mareas vermellas
Mostras de fitoplancton vivo Foto: IEO
O Centro de Աپ Maria (CIM) da 鶹 colaborou co Centro Oceanogrfico de Vigo do Instituto Espaol de Oceanografa (IEO, CSIC) e o Instituto Francés de Աپ para a Explotacin do Mar (Ifremer, polas súas siglas en francés), nun estudo que permite definir o nicho ecolxico - conxunto de condicins ambientais, relacins biticas e funcins que determinan o papel que xoga cada especie dentro dun ecosistema - de distintas especies de fitoplancto responsables de floracins algais nocivas (FAN) nas Ras Baixas.
Concretamente, o traballo é froito da tese de doutoramento de Esther Velasco Senovilla presentada en 2025 no marco do Programa DoMar da 鶹 e usou os datos do proxecto Remedios, liderado pola investigadora Beatriz Mourio, do grupo de Oceanografa Biolxica do CIM.
O estudo, que acaba de publicarse na revista , presta especial atencin a microalgas formadoras de floracins algales nocivas (FAN) frecuentes na zona, con impacto potencial sobre a saúde pública e a actividade marisqueira: Alexandrium minutum, Dinophysis acuminata e Pseudo-nitzschia spp., produtoras, respectivamente, de toxina paralizante (PSP), diarreica (DSP) e amnésica (AMP).
Observacins de alta resolucin
O traballo emprega observacins de alta resolucin vertical, inclundo mostras de fitoplancto recollidas co ‘Muestreador de Escala Fina’ deseado no Ifremer. Este sistema permite obter simultaneamente 15 mostras, a intervalos de 20 cm, sen alterar a súa distribucin natural, facilitando unha “mostraxe dirixida” en tempo real a capas de interese. Esta tecnoloxa permitiu detectar estruturas ocenicas e agregacins de organismos que pasan desapercibidos nos programas de seguimento convencionais onde se recollen mostras de auga a intervalos de varios metros.
Os resultados permiten detallar o microhbitat especfico das especies obxectivo. Mentres que D. acuminata e Pseudo-nitzschia spp. proliferan estreitamente ligadas dinmica de circulacin do afloramento costeiro -evento no que augas profundas ricas en nutrientes ascenden cara superficie-e a formacin de termoclinas (estratificacin térmica)-, A. minutum predomina en zonas resgardadas ou ‘sombras de afloramento’ e prolifera tras perodos de fortes choivas primaverais e formacin dunha delgada (5-6 m) capa superficial mis clida e de menor salinidade (estratificacin termohalina) con propiedades moi distintas da auga subxacente. Pero estas especies non estn soas, senn que deben competir con especies acompaantes con estratexias adaptativas propias.
“A descricin da micro-estrutura vertical da columna de auga e a formacin de múltiples microhbitats separados por unhas decenas de centmetros é clave para comprender a coexistencia de especies de fitoplancto con diferentes adaptacins para o aproveitamento de recursos comúns”, destaca Velasco Senovilla, investigadora do Centro Oceanogrfico de Vigo do IEO e primeira autora do estudo.
As, observouse que Pseudo-nitzschia spp. e A. minutum poden coincidir temporalmente, pero ocupando distintas capas de augas onde poden explotar as súas caractersticas especficas. Estes resultados achegan unha base cientfica fundamental para mellorar os sistemas de alerta temper e a xestin dos peches preventivos da actividade marisqueira, ao identificar con maior precisin as condicins que favorecen cada tipo de floracin. “Este traballo reforza a importancia de integrar escalas múltiples —temporais, espaciais e funcionais— no estudo do fitoplancto, con especial énfase nas estratexias adaptativas e interaccins fsico-biolxicas daquelas especies que representan un risco natural significativo para a explotacin sostible dos recursos marios nas Ras Baixas”, conclúe a autora.
Colaboracin institucional
O traballo pon de relevo, ademais, o valor da colaboracin entre institucins e o papel das campaas oceanogrficas como a desenvolvida no proxecto Remedios, na xeracin de coecemento para a xestin sostible dos ecosistemas marios.
A campaa levouse a cabo en 2018 durante tres semanas a bordo do buque oceanogrfico Ramn Margalef. O equipo internacional, liderado pola investigadora do CIM Beatriz Mourio, desenvolveu diversas lias de investigacin para analizar os factores que desencadean o crecemento do fitoplancto e a importancia da mestura das diferentes capas do océano.