�鶹����

O catedrtico de Dereito Mercantil Julio Costas foi elixido este martes novo valedor universitario da �鶹���� na sesin extraordinaria do Claustro celebrada na Facultade de ��dz��ܲԾ����������� do campus de Pontevedra. A candidatura do profesor da Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo recibiu 66 votos a favor, catro en contra e dúas abstencins na segunda rolda de votacins desenvolvida nesta sesin, que Costas Comesaa concorra como único candidato Valedora Universitaria. Xunto súa eleccin, o Claustro completouse coa presentacin da segunda diagnose do acoso sexual e acoso por razn de sexo na Universidade, por parte da directora da Unidade de Igualdade, Yolanda Rodrguez.

Tras esta votacin, Costas toma o relevo da catedrtica de Dereito Procesual Esther Pillado fronte do rgano encargado de velar polos dereitos e liberdades da comunidade universitaria. A súa candidatura, como explicou o reitor, Manuel Reigosa, é resultado dunha “proposta de consenso” acadada polas tres persoas que anunciaron que concorreran s eleccins Reitora do mes de maio. Prodúcese despois de que non fose posible elixir un novo valedor ou valedora no Claustro celebrado no mes de decembro, no que as candidaturas presentadas por Maribel Doval e Xosé Manuel Cid non acadaron os votos esixidos no regulamento. 

Este establece que o valedor ou valedora debe ser elixido por maiora absoluta dos claustrais nunha primeira votacin, o que fixo precisa nesta xornada unha segunda rolda de votacin, na Costas Comesaa que foi elixido valedor para os prximos seis anos con 66 votos a favor, catro en contra e dúas abstencins. Previamente, o candidato Valedora destacou na súa intervencin a súa aposta por manter “a independencia, a confianza, a utilidade prctica e a capacidade de influr positivamente nas polticas e procedementos da Universidade” deste rgano. Ao mesmo tempo, anunciou que asumira esta “responsabilidade” coa vontade de promover melloras no relativo simplificacin de procesos, a eliminacin de “desigualdades innecesarias”, as como promover fortalecemento de convivencia e facer “da transparencia e da boa administracin unha realidade diaria”.

Reforzar “aquilo que funciona” e abordar “necesidades pendentes"

Licenciado en Dereito pola Universidade de Barcelona e doutor en Dereito da Competencia pola Universidade de Santiago de Compostela, Costas Comesaa (Vigo, 1962) é profesor da �鶹���� desde 1990. Catedrtico de Dereito Mercantil desde 2008, foi director do Departamento de Dereito Privado, as como vicedecano da Facultade de Ciencias Econmicas e Empresariais e logo da Facultade de Ciencias Xurdicas e do Traballo. Nestes “mis de 35 anos de vinculacin” �鶹����, como lembrou na presentacin da súa candidatura, o seu traballo deu lugar publicacin de mis dun centenar de traballos en revistas cientficas e obras colectivas e foi recoecido con cinco sexenios de investigacin e un de transferencia. Durante preto de oito anos, exerceu en servizos especiais como conselleiro da Comisin Nacional da Competencia, ao que se suma a súa traxectoria como membro permanente da Seccin Primeira da Comisin de Propiedade Intelectual do Ministerio de Cultura, que presidiu entre 2016 e 2019. Actualmente, forma parte do Xurado da Publicidade de Autocontrol, a asociacin para a autorregulacin da comunicacin comercial. 

“Considero que esta experiencia na mediacin, arbitraxe e resolucin de conflitos resulta particularmente idnea para afrontar as competencias que a Valedora ten estatutariamente recoecidas”, salientou na súa intervencin ante o Claustro. Nela, lembrou que este rgano é unha figura “consolidada como unha peza esencial na defensa dos dereitos e liberdades da comunidade universitaria”, cuxa forza “reside na capacidade de convencer, de argumentar, de evidenciar as disfuncins e de propoer solucins viables e xustas”. 

Nese senso, Costas Comesaa puxo en valor o uso deste rgano por parte da comunidade universitaria, “que confa nel e que recorre a el cando percibe que algo non est a funcionar como debera”. De feito, sinalou que o incremento do número de expedientes e consultas tramitados nos últimos anos constitúe “unha proba de vitalidade democrtica, de responsabilidade e de compromiso coa mellora continua”. 

Costas destacou nese senso o labor desenvolvido nos últimos seis anos por Pillado e o seu equipo, que permitiron que a �鶹���� conte a da de hoxe “cunha institucin visible, accesible, respectada e eficaz, que ten conseguido que unha parte moi relevante das recomendacins emitidas sexan atendidas e transformadas en cambios concretos”, salientou Costas. De a que na presentacin da súa candidatura sinalase en primeiro termo a súa vontade de “manter e reforzar aquilo que funciona”, como “a independencia de criterio, a proximidade s persoas, confidencialidade, a axilidade na resposta, a aposta pola mediacin como va preferente de resolucin de conflitos e a cultura de dilogo coa institucin”. 

Mais, ao mesmo tempo, puxo de relevo a necesidade de “mirar de fronte aquilo que as memorias anuais” amosan como “necesidades pendentes”, xa que, recoeceu, “existen procedementos que deben mellorar”. O seu obxectivo “ser traballar sobre estas frontes con esprito construtivo”, tendo en conta que a “forza” da Valedora Universitaria reside “na capacidade de convencer”. Entre esas propostas de mellora, apuntou a necesidade de “consolidar o seguimento sistemtico das recomendacins”, coa idea de que comprobar “o seu grao real de execucin”, as como de visibilizar tanto “aqueles mbitos nos que a Universidade est a dar unha resposta exemplar”, como aqueles “nos que persisten resistencias ou incumprimentos. Do mesmo xeito, reiterou a súa aposta pola mediacin e por “favorecer unha cultura de prevencin de conflito” e a importancia de “escoitar de maneira activa todas as voces”. Nese senso, o novo valedor pechou a súa intervencin defendendo que a comunidade universitaria non debera entender este rgano como "un último recurso para resolver conflitos mis ou menos enquistados”, senn como “unha aliada na defensa dos dereitos” e na construcin dunha Universidade “mis xusta, mis inclusiva e mis coherente cos seus valores”.

Significativa reducin do acoso sexual e por razn de sexo na �鶹����

A 2ª Diagnose do acoso sexual e acoso por razn de sexo na �鶹����, presentada hoxe no Claustro, evidencia, respecto do primeiro estudo realizado no ano 2018, segundo confirmou a directora da Unidade de Igualdade, Yolanda Rodrguez, un descenso significativo nos casos de acoso sexual rexistrados entre o Persoal Docente e Investigador (PDI), pasndose dun 7,07% a un 3,8%; as como no estudantado (4,0% fronte a un 2,5%); mentes que no do Persoal Técnico de Xestin de Administracin e Servizos (PTXAS) mantense a proporcin (5,84% fronte a un 5,7%). En canto ao acoso por razn de sexo, tamén se confirmou unha tendencia baixa, reducndose no primeiro caso entre o PDI dun 9,2% ao 7,3%; do 4,2% ao 3,8% no estudantado, mentres que entre o PTXAS incrementouse de xeito significativo ata case triplicarse, pasndose dun 2,6% a un 6,1%.

Para a directora da Unidade de Igualdade esta segunda diagnose, que por vez primeira tamén avala as ciberviolencias dixitais na �鶹����, “representa un paso decisivo e esperanzador na prevencin e erradicacin destas conductas no mbito universitario, as como unha posicin firme e proactiva, froito do compromiso institucional da �鶹����, que desde o ano 2018 vén desenvolvendo polticas focalizadas na prevencin, sensibilizacin e intervencin para erradicar estas conductas de violencia sexual”. Para Rodrguez a comparativa das diagnoses de 2018 e de 2025 “mostra un progreso esperanzador e o éxito das polticas de igualdade da �鶹����, cunha tendencia xeral baixa na maiora dos indicadores”.

Non obstante, a diagnose sinala reas onde compre intensificar a accin institucional, como a difusin do protocolo contra o acoso sexual por parte do estudantado, que asegura non coecelo nunha porcentaxe do 80% no caso das alumnas e do 81% no dos alumnos. A posta en marcha de novas estratexias de prevencin especficas e campaas para enfrontar as ciberviolencias é outra das reas onde se requiren mis accins; as como na formacin, que rexistra unha baixa participacin, nomeadamente no caso dos homes de todos os sectores; e nun compromiso permanente e transversal por parte de toda a comunidade universitaria para facer fronte natureza estrutural dun problema que ten s mulleres como principais vtimas.

“A implicacin de toda a comunidade universitaria é esencial para avanzar cara un espazo universitario libre de violencias machistas. S mediante a corresponsabilidade  e a cooperacin ser posible consolidar unha universidade que non s proclame a igualdade como principio normativo, senn que a converta nunha realidade efectiva e permanente”, explicou Rodrguez. Pola súa banda, o reitor, Manuel Reigosa, asegurou esta ma no Claustro sentirse “moi orgulloso do traballo realizado pola Unidade de Igualdade desde a súa creacin, baixo da direccin de Anabel G. Penn. Pero queda moito por facer e non podemos dar un paso atrs, senn volveremos barbarie”, asegurou.

Resultados da diagnose de 2025

A 2º Diagnose do acoso sexual e acoso por razn de sexo na �鶹����, empregou unha metodoloxa multimétodo: o estudo cuantitativo cunha mostra de 1981 integrantes do PDI (425), PTXAS (214) e estudantado (1342); e o estudo cualitativo, que contou con 97 persoas que relataron vivencias propias ou coecementos de casos de acoso sexual e por razn de sexo na �鶹����.

O resultado cuantitativo do informe respecto do PDI confirma que un 3,8% (16 persoas) recoeceu sufrir acoso sexual, sendo o 93,7 % das vtimas mulleres (7,2% das profesoras fronte ao 0,5 % dos homes). O acoso por razn de sexo afectou ao 7,3 % do colectivo, concentrndose maioritariamente no mbito das Ciencias Sociais e Xurdicas. O acoso de xénero (menosprezo e actitudes paternalistas) foi a situacin mis frecuente, sufrida polo 30,5 % das docentes. En canto aos resultados cualitativos, os relatos describen contacto fsico non consentido (tocamentos, agarres), comentarios invasivos sobre a vida privada e menosprezo dos méritos académicos por ser mulleres. Identificronse tamén actitudes agresivas por parte de estudantado cara s docentes.

No caso do PTXAS, os resultados cuantitativos revelan que un 5,7 % (13 persoas) informou de acoso sexual, sendo o 7,4 % as mulleres deste colectivo, mentres que o acoso por razn de sexo afectou ao 8,1 % das traballadoras. Un 22,8% das mulleres do PTXAS manifestou ter recibido un trato diferencial ou paternalista polo seu xénero. As mesmo, as testemuas (resultados cualitativos) revelan coecer casos de exhibicionismo, alusins públicas vida sexual e discriminacin vinculada ao embarazo, a lactacin ou o coidado de familiares. Tamén se relataron casos coecidos de corporativismo masculino que illaba s traballadoras.

Pola súa banda, respecto do estudantado os resultados cuantitativos poen de manifesto que o 2,5 % (33 estudantes) recoeceu ser vtima de acoso sexual, afectando principalmente s alumnas (3,2 % fronte ao 0,5 % dos alumnos). No caso do acoso por razn de sexo, a cifra sobe ao 3,8 %. Un 46,7 % das alumnas afirma ter escoitado comentarios sexistas frecuentes, mentres o ciberacoso sexual é unha realidade para o 11,7 % das estudantes. En canto aos resultados cualitativos, destacan relatos de abuso de poder por parte de PDI (sexualizacin, miradas ao escote, ou a suxestin de ir ao despacho para aprobar) e acoso entre iguais (tocamentos en espazos como o ximnasio ou difusin de fotos obscenas en grupos de WhatsApp).