�鶹����

Tal da como hoxe hai 30 anos, publicbase no DOG o Decreto 3/1990 de 11 de xaneiro, que estableca a segregacin dos centros e servizos da Universidade de Santiago de Compostela con todos os seus medios materiais e humanos e a súa integracin nas recentemente creadas universidades de Vigo e A Corua. Completbase as o deseo do novo Sistema Universitario Galego, que vira a luz en xullo de 1989 coa creacin das universidades de Vigo e A Corua, anda que xa finais do ano 1987 e co obxectivo de ir descentralizando funcins, a Xunta de Goberno da Universidade de Santiago creara a Delegacin do Reitor no campus de Vigo-Pontevedra, cargo que recaeu en Luis Espada Recarey.��“A Reitora da �鶹���� sempre se opuxo a esa forma de segregacin, na metade do curso académico 1989-1990, pois debera ser un proceso programado con tempos de execucin para ir alicerzando unha universidade que naca sen Reitora, sen PAS e sen servizos de xestin administrativa”, lembra Luis Espada, que en setembro de 1989 sera nomeado primeiro reitor da �鶹���� e para quen “desde o comezo, os xestores da �鶹���� guironse pola busca do éxito, que consista, simplemente, en vencer o temor o fracaso”.��

Catro anos antes do nomeamento por decreto de Luis Espada como primeiro reitor da �鶹����, no curso 1984-1985, un bolseiro de FPU presentbase, “renunciando a varios meses de contrato” a unha praza de encargado de curso no Colexio Universitario de Vigo (CUVI). Ese bolseiro era Manuel Reigosa Roger, o actual reitor da �鶹����, que botando a vista atrs explica sobre a súa chegada �鶹���� que “non dubidei en presentarme. A oportunidade de explicar fisioloxa vexetal en Vigo non a poda deixar pasar!”. Reigosa fora ademais un dos asinantes da solicitude colectiva para a creacin dunha universidade no sur de Galicia, promovida na década de 1970 polas asociacin de pais de alumnos do sur de Galicia que fixeron público o informe titulado Vigo reclama una Universidade para el Sur de Galicia. O estudo, que denunciaba o monopolio universitario santiagués e o agravio que nese intre sufra o sur de Galicia, respecto doutras zonas que con menor poboacin dispuan de universidades de seu, foi quen de activar unha corrente que permitiu conxugar as forzas polticas, académicas e sociais precisas para alumear, pasados once anos, a �鶹���� e facer posible “un desenvolvemento que era de capital importancia para as cidades e para a industrial local”, asegura o actual reitor da �鶹����, que botaba a andar o curso da súa segregacin da USC con 11.524 estudantes (8769 en Vigo; 1830 en Ourense e 925 en Pontevedra) e un orzamento, aprobado en Xunta de Goberno en xuo de 1990 que ascenda a 2918 milln de pesetas, o que equivalera a un valor actual de 38,2 millns de euros. Unhas cifras que distan moito das rexistradas no curso actual 2019-2020, no que o número de estudantes supera os 20.100 e os orzamentos chegan aos 195 millns de euros.��

Trinta anos de evolucin institucional e humana

��

Tralo seu paso por un apartamento de 70 m² no antigo Gran Hotel da rúa Policarpo Sanz de Vigo, e polo edificio Cambn do Casco Vello, a primeira Reitora da �鶹���� abra as súas portas en 1991 no inmoble antigamente ocupado polo Goberno Militar na rúa Porto. Non sera ata o ano 2003 que a Reitora se traslada a un edificio de seu no actual campus, cambiando a súa localizacin no ano 2018, cando o actual reitor, Manuel Reigosa, decide instalar o seu despacho no edificio Egeria. “Cando se crea a �鶹���� haba moitas carencias a todos os niveis: pouco persoal docente e investigador, poucos e mal dotados laboratorios, escasezas orzamentarias repetidas. A situacin era moi diferente existente no campus de Santiago, pero haba unha grande ilusin por participar na construcin dunha nova universidade, e un excelente contacto entre profesorado e alumnado”, lembra Reigosa, que estudara o primeiro curso de Bioloxa na antiga Escola de Peritos e entre os cursos 1984 a 1990 exerceu como profesor da USC en Vigo. Dos primeiros anos da institucin, Espada asegura que “ante a opinin pública abranse unhas expectativas idealizadas de mis e a complexa estrutura de calquera universidade comporta un grande número de necesidades que ficaron sen satisfacer na hora da segregacin, como os servizos centrais de xestin administrativa, déficit de profesorado e infraestruturas… Por iso, os retos durante os meses iniciais orientronse a alicerzar e configurar esta universidade coa elaboracin de normas de funcionamento, regulamentos, comisin de traballo… que permitisen superar as dificultades”, explica o ex reitor, que destaca, entre outras datas salientables da organizacin institucional, a constitucin do primeiro Claustro en abril de 1991 ou a aprobacin dos Estatutos en xaneiro de 1992.

Nestes 30 anos foron seis os reitores que estiveron fronte da institucin: tras Luis Espada (1989-1994), tomaron a remuda José Antonio Rodrguez (1994-1998); Domingo Docampo (1998-2006); Alberto Gago (2006-2010); Salustiano Mato (2010-2018) e Manuel J. Reigosa (2018- actualidade). En canto s e aos integrantes da comunidade universitaria, estes medraron progresivamente nestas tres décadas, tanto no referido ao alumnado, con mis de 11.500 estudantes no curso 1989-1990, ata os mis de 20.000 no presente 2019-2020. Pola súa banda, o PDI pasou dos 431 aos 1400 actuais. Mentres que o PAS, que en 1990 contaba con 142 efectivos, acada preto de 800 este curso.

Nove titulacins desde 43.000 pesetas
��

43.882 pesetas costaba a matrcula dun curso completo en 1989-1990 para estudos de 1º e 2º ciclo, no caso das carreiras que non eran de Ciencias, Belas Artes, Enxeara e Enfermara, cuxo prezo acadaba as 62.162 pesetas. Nove titulacins conformaban a oferta inicial da �鶹����, que a finais de 1989 e froito das negociacins dos tres reitores coa Consellera de Educacin viu reforzada a súa oferta académica cunha decena de licenciaturas (Belas Artes; Ciencia e Tecnoloxa dos Alimentos; Dereito; Ciencias do Mar; Dereito Econmico- Empresarial e Traducin e Interpretacin), diplomaturas (Enfermara de Ourense) e enxearas (Técnica Forestal en Industriais Forestais; Técnica en Informtica de Xestin e Minas). Pasados 30 anos, e tras un proceso de adaptacin ao Espazo Europeo de Educacin Superior (EES) desenvolvido a principios da década dos 2000, na actualidade son 61 os graos, 65 os mestrados e 39 os programa de doutoramento, os que se imparten nos 22 centros propios e seis adscritos que conforman os campus de Vigo, Ourense e Pontevedra. “Neste perodo, o perfil das persoas tituladas da �鶹���� pasou de estar integramente constitudo por egresados de titulacins de ciclo curto (56.8%) e longo (43.2%), a unha maiora de graduados (53%) e de titulados en mestrados ((29.5%). A capacidade de adaptacin a este cambio mostra que estamos ante unha universidade dinmica”, sinala Espada Recarey. As mesmo, co obxectivo de completar a formacin do alumnado, a institucin foi ampliando progresivamente os acordos con empresas e institucins para a formacin pre-profesional, de modo que nos últimos anos mis de 4000 estudantes realizan cada curso prcticas tanto curriculares como extracurriculares.

Partindo no caso de Vigo de dous inmobles na rúa Torredeceira e do, denominado durante anos, Colexio Universitario de Vigo (CUVI) que se rematara de construr en 1977 en Lagoas- Marcosende; no de Ourense dun Colexio Universitario e no de Pontevedra da rehabilitacin do cuartel de San Fernando e da expropiacin de terreos en A Xunqueira, o desenvolvemento dos tres campus da �鶹���� foi un proceso longo e complexo, en non poucas ocasins. O primeiro reitor da institucin académica viguesa lembra que se partiu dunha situacin na que aspectos bsicos como a accesibilidade, o ordenamento urbanstico das reas onde radican os campus, o transporte ou o saneamento eran materias pendentes, “que o positivo labor dos diferentes reitores que me sucederon na direccin da �鶹���� conseguiron superar largamente”. O propio Reigosa, pola súa banda, asegura lembrar a sorpresa polo lonxe que estaba o campus de Vigo, para afirmar que, co paso do tempo, “algo temos mellorado en canto a vas de transporte e transporte público, pero daquela era unha odisea subir e baixar todos os das”. ��

100 grupos de investigacin e o Ranking de Shanghai��

O ano da súa segregacin a �鶹���� contaba con pouco mis dun centro de grupos de investigacin, que xa superaban os 250 no ano 2000 para, logo dun proceso de concentracin de potencialidades, reducirse ata os 176 actuais. Nestas tres décadas, o traballo desenvolvido a prol da especializacin no mbito da I+D+i traduciuse na posta en marcha do campus de excelencia internacional Campus do Mar, as coma a do Campus Crea, Campus da Auga e o Vigo Tecnolxico. Catro centros de apoio investigacin (CACTI, CITI, MTI e Ecimat), tres centros de investigacin (atlanTTic, CIM e Cinbio), 47 departamentos e 140 reas de coecemento, integran un ecosistema, que permitiu �鶹����, en 2011 por vez primeira, entrar no Ranking de Shanghai como unhas das 500 mellores institucins de educacin superior do mundo. Neste sentido, Espada destaca que "as tres principais entidades (ARWU, THE e QS) que analizan 17.000 universidades dos cinco continentes concordan en situar no seus rankings a Vigo entre as 550 primeiras, un ndice alto, xa que a primeira universidade do sistema universitario espaol ocupa o posto 200, ademais de que, por outra parte, tamén sitúan nosa universidade no grupo das 100 primeiras institucins académicas do ensino superior creadas nos últimos 50 anos".

A universidade que en 1992 investa a Francisco Fernndez del Riego como o seu primeiro Doutor Honoris Causa, foi quen de acadar 27 anos despois en convocatorias competitivas mis de 60 proxectos de investigacin por un importe de case 18 millns de euros, outros tres millns en axudas para infraestruturas e asinar 600 contratos de I+D por valor de case seis millns de euros.

Un positivo balance de 30 anos coa vista posta no futuro��

Pasadas tres décadas desde a súa segregacin, o actual reitor da �鶹���� considera que “nunca podemos estar satisfeitos co grado de consecucin de obxectivos, porque a medida que imos conseguindo logros, hai que plantexarse outros mis difciles”, anda as para Reigosa, “somos unha institucin que xera confianza, que inflúe na súa contorna de xeito positivo, que forma axeitadamente aos egresados e que traballa fortemente na transferencia. As que globalmente podemos estar satisfeitos, os cidadns poden estar satisfeitos, do traballo realizado”. No mesmo sentido apunta a valoracin de Espada Recarey destes 30 anos cando asegura que “se o verdadeiro progreso consiste en renovarse continuada e paulatinamente a �鶹���� foise consolidando devagario e co esforzo de todos. E son moitos e moitas os que ��traballaron e traballan para mellorar as súas estruturas con criterios construtivos, pois non ten futuro unha universidade que non ofrece calidade. No caso da �鶹����, a sociedade est orgullosa dela”.

Ambos os dous reitores tamén concordan nalgúns aspectos da súa anlise de cales son os retos de futuro que enfronta a institucin. As, para Reigosa a captacin de alumnado, combinada cun maior grao de internacionalizacin, “permitir non perder pulo cando se acheguen os tempos de maior cada demogrfica no pas”. Doutra banda, a captacin de talento para a renovacin dos cadros de persoal é para o actual reitor unha necesidade perentoria para “a que nos estamos preparando para que esa renovacin sexa o mis correcta posible e non se produzan descontinuidades nos departamentos e haxa que reinventarse por completo”. Pola súa banda, Espada incide na obriga da universidade de ser un factor de transformacin e progreso social, as como “sermos unha universidade que oferte calidade na docencia, investigacin e na prestacin de servizos s persoas que forman a comunidade universitaria”. Un horizonte de calidade académica no que accin académica e social da universidade, entende Espada que non se debe limitar ao perodo no que o alumnado se est a formar, “senn que se debe estender tamén aos xa formados e atender comunidade das persoas tituladas, o noso principal produto social, e para o que no ano 2016 se puxo en marcha, coa colaboracin do Consello Social, o Observatorio de Persoas Tituladas”, sinala o primeiro reitor da �鶹����.

��