�鶹����

O desenvolvemento dun programa de actividade fsica baseado en técnicas de expresin corporal inflúe de forma positiva tanto na saúde fsica como psicolxica das persoas que padecen cancro durante o proceso de tratamento da enfermidade. Esta é a principal conclusin da investigacin que Noemi Sanmartn desenvolveu para a súa tese de doutoramento, na que d conta das melloras, tanto nos niveis de forza, flexibilidade e equilibrio como en variables psicolxicas, que presentou o grupo de pacientes co que levou a cabo un “programa de actividade fsica de carcter expresivo” ao longo de cinco anos. Dirixido a tratar de mellorar aqueles aspectos fsicos e psicolxicos “que se ven afectados pola enfermidade e os tratamentos”, este programa engloba un conxunto de actividades que non parten “duns patrns previos”, explica, senn que se basean nas propias achegas de “expresin, xesto e movemento” das persoas participantes, a través de exercicios de relaxacin ou desinhibicin, da busca de “respostas espontneas a estmulos” e de tarefas baseadas no mimo, a danza ou o teatro de sombras.

“Esta investigacin xorde como resposta necesidade dunha actividade fsica especfica para pacientes oncolxicos que consiga integrar tanto melloras a nivel fsico como psicolxico”, sinala Sanmartn, que levou a cabo a súa tese Diseo y evaluacin de un programa de Expresin Corporal para mejorar la calidad de vida de mujeres con cncer no programa de doutoramento en Educacin, Deporte e ����ú���, baixo a direccin da catedrtica Margarita Pino e a doutora Águeda Gutiérrez, da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte.

Un espazo “de desinhibicin e desconexin”

Segundo os datos da Sociedad Espaola de Oncologa Médica, en 2021 diagnosticronse en Espaa 276.239 novos casos de cancro, que, como lembra a investigadora, implican enfrontarse tanto propia diagnose e aceptacin da enfermidade, como a cirurxas, tratamentos e “modificacins a nivel de imaxe e estado de nimo”, con efectos tanto fsicos como psicolxicos e que poden mesmo “en moitos casos afectar evolucin clnica das pacientes”, sublia. Nese senso, tomando como punto de partida a idea de que “unha vida fisicamente activa pode previr e mellorar múltiples enfermidades” e que “as terapias corporais que desenvolven emocins positivas son adecuadas para aquelas persoas s que o seu problema de saúde afecta tanto a nivel fsico e psicolxico”, decidiu centrar a súa investigacin nunha actividade que conxugase “ambos niveis”. A expresin corporal, sinala Sanmartn, “implica traballo mental e fsico”, vez que ten tamén unha “ampla compoente creativa”, proporcionando aos e s pacientes un “espazo de desinhibicin e desconexin das rutinas diarias”, no que “reforzar” a súa autoestima e mellorar o seu estado de nimo. Deste xeito, engade, contribuira reducir “os seus niveis de emocins e sentimentos negativos”, ao que se suma tamén o positivo da “adhesin a un grupo con caractersticas similares”.

Partindo destas “necesidades especficas”, Sanmartn deseou, implantou e avaliou un programa de actividades baseadas na expresin corporal, que puxo en prctica cun grupo de mulleres afectadas principalmente por cancro de mama, anda que tamén por cancro de colon e de pulmn, en Santiago de Compostela. Con dúas sesins semana entre os meses de outubro e xuo, comezou a implantarse en 2014 e completouse en 2019, xa que, como lembra a investigadora, o tratamento do cancro é “un proceso longo” do que derivan súa vez unha serie de “efectos secundarios, tanto no aspecto fsico, con modificacins a nivel de composicin corporal, fatiga crnica ou linfedema, como a nivel psicolxico”, ao que se suma “a toxicidade dos tratamentos a nivel neurolxico”. De a que, dada a importancia de “traballar todos estes aspectos”, a fase de recollida de datos fose, recoece, “bastante longa”.��

O programa comprenda en primeiro termo unha fase de exploracin con actividades de “tonicidade, desinhibicin, relaxacin, respiracin, microximnasia e mobilidade articular”. A segunda centrbase na expresin, con actividades dirixidas a estimular s participantes “para conseguir unha resposta espontnea a través de imaxes, cores, obxectos, música...”; mentres que a terceira fase era a “comunicativa”, na que as participantes deban “expresar con intencin” a través “de tarefas de mimo, danza ou teatro de sombras”.��

Melloras na forza, flexibilidade e equilibrio��

Ao longo destes cinco anos de traballo, un total de 18 pacientes oncolxicas participaron neste programa, anda que, como explica Sanmartn, a anlise estatstica dos seus resultados realizouse cos casos das nove pacientes que completaron todas as sesins. A súa avaliacin final permitiu detectar “unha eficacia estatisticamente significativa da mellora da forza, da flexibilidade e do equilibrio”, mentres que no referido aos diferentes factores psicolxicos analizados tamén se constatou esa “eficacia estatisticamente significativa” nas variables de vigor e fatiga, “polo que se considera que hai melloras a nivel de estado nimo”. Neste segundo mbito, estudronse tamén posibles melloras na autoestima, imaxe corporal ou calidade de vida, nas que tamén se rexistraron melloras na avaliacin final, anda que non tan significativas, recoece a investigadora.

Estes resultados levan as mesmo xa doutora a pr de relevo a importancia de promover a prctica de actividade fsica durante o proceso, “para complementar os tratamentos tradicionais” e de facelo a través de propostas “adaptadas s necesidades” destes pacientes. De feito, a súa propia investigacin deu lugar creacin en Santiago da asociacin Abeiratúa, da que é responsable e que “ten como obxectivo a prctica de actividade fsica e corporal para pacientes oncolxicos”.
��