Nun proxecto seleccionado na convocatoria ‘Retos’ do Ministerio de Ciencia, Innovacin e Universidad
Investigadores de Vigo e Santiago desearn unha aplicacin para avaliar o desenvolvemento motriz na infancia
Medir o grao de adquisicin de habilidades que axudan a fomentar un estilo de vida activo
Aprender a moverse, a correr, saltar ou lanzar unha pelota correctamente durante a infancia pode resultar clave para que as persoas leven un estilo de vida mis activo e saudable na etapa adulta. De a a importancia que ten a correcta adquisicin e desenvolvemento, durante a infancia, das chamadas habilidades motrices bsicas, eixo do proxecto de investigacin que levar a investigadores e investigadoras das universidades de Vigo e Santiago de Compostela a traballar no deseo dunha aplicacin informtica que permita avaliar o grao de desenvolvemento destas habilidades en nenos e nenas.
“Existe un nexo de unin entre un estilo de vida saudable e canto de ben se desenvolvesen esas habilidades motrices bsicas na infancia”, sinala Ezequiel Rey, profesor da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte e membro do grupo de investigacin Remoss, do que tamén forma parte o docente da USC Cristian Abelairas, integrante as mesmodo grupo Clinirsud, da USC. Ambos exercen como investigadores principais neste proxecto, seleccionado na convocatoria Retos de la sociedad, do Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades, do que tamén forman parte o coordinadordo grupo Remoss, Roberto Barcala, e a tamén investigadora do grupoCristina Varela, xunto coa profesora da USC Carmen Neiro e Geno Rodrguez, investigador do grupo Esculca da institucin compostel.
A alfabetizacin motriz, entre os 2 e os 9 anos
Alfabetizacin motriz y estilos de vida saludables. Desarrollo de una herramienta informtica de la competencia motriz en nios y nias en educacin primaria é o ttulo dun proxecto que ten como punto de partida o concepto de “alfabetizacin motriz”, un proceso anlogo ao da aprendizaxe dunha lingua. O “piar bsico” desa alfabetizacin constitúeno as chamadas “habilidades motrices bsicas, os patrns fundamentais de movemento que temos todos os humanos que non padecemos ningunha patoloxa”, explica Rey. Habilidades como camiar, correr, saltar, agarrar ou lanzar, que, engade este investigador"non adquirimos polo mero feito de cumprir anos, senn grazas prctica, ao xogo libre, s clases de educacin fsica, a unha instrucin cualificada e a utilizacin dun material didctico adecuado” ese agrupan súa vez en tres grandes grupos; as locomotrices, “que son as que nos permiten desprazarnos polo espazo”, as manipulativas, “todas aquelas que implican o control de obxectos mbiles”, e as de estabilidade, “aquelas que nos permiten manter ou recuperar o equilibro”.
Entre os 2 e os 9 anos sitúase a etapa“na que mis capacidade temos de lograr aprendizaxes motrices que logo perduren ao longo da nosa vida” e na que os nenos e nenas aprenden estas habilidades “e as perfeccionan ata alcanzar un estadio de madurez”, sinala Rey. De a que este proxecto poa o foco na infancia, xa que o correcto desenvolvemento destas habilidades contribuir a xerar “actitudes positivas cara o exercicio fsico”. Pola contra, aqueles e aquelas que non as adquiran correctamente “probablemente tern actitudes negativas” cara actividades que impliquen, por exemplo, correr, saltar ou lanzar unha pelota, vez que tern maiores dificultades hora de integrarse no xogo infantil. Deste xeito, sinala este investigador, é mis probable que estes nenos e nenas opten por “ocupar o seu tempo de ocio con outro tipo de alternativas que probablemente sexan mis inactivas”, o que súa vez “ten unha transcendencia sobre a vida adulta, na que é mis probable que esta persoa tea problemas de saúde asociados inactividade fsicapolo mero feito de que ninguén lle ensinou a moverse ben”.
De a que o propsito deste proxecto sexa contribur a traballar na mellora desas habilidades motrices “desde as idades mis tempers”, dotando ao profesorado de Educacin Fsica dunha ferramenta que permita avaliar esas habilidades e, en consecuencia, “programar actividades para a súa mellora”, cando sexan necesarias.
Definicin da avaliacin e desenvolvemento da aplicacin
“Un dos piares bsicos para a mellora destas habilidades é a súa avaliacin, coecer cando se alcanza un grao de mestra, cando se pode considerar que un neno se move correctamente e outro non”, apunta Rey. De a que a primeira fase deste proxecto, de tres anos de duracin, estea centrada nunha “revisin exhaustiva da literatura cientfica ao respecto”para coecer que tipo de probas poden empregarse para esta avaliacin. O seguinte paso ser definir unhas serie de probas que permitan, “dun xeito rpido e xil”, avaliar e cuantificar o grao de desenvolvemento destas habilidades, para finalmente trasladalas a unha aplicacin informtica que poida ser empregada por profesorado de primaria nas aulas. “Permitiralle levar un rexistro e ver a efectividade dos seus programas”, vez que fara posible a deteccin daqueles casos de nenos e nenas aos que sera necesario “proporcionar un reforzo nalgunhas habilidades clave”, tendo en conta ademais que “cada unha delas desenvlvese cunha prctica especfica”, explica Rey.
Unha vez desenvolta esta aplicacin, que, como apunta este investigador, podera ser tamén de utilidade para os técnicos que traballan con escolas deportivas de base, a última fase do proxecto centrarase en pr a proba este sistema “cunha mostra representativa de escolares galegos”. Esta avaliacin, apunta Rey, permitir súa vez extraer unha serie de conclusins respecto das “idades ptimas de desenvolvemento de cada unha das actividades” e polo tanto, do momento no que “a intervencin debera ser practicamente imperativa”.
