�鶹����

O grupo Galma -Galician Observatory for Media Accessibility- da �鶹����, liderado polo investigador Pablo Romero, leva anos traballando para visibilizar e potenciar a diversidade e inclusin na industria audiovisual. Desde hai uns meses contan para facelo cun novo aliado, nada mis e nada menos que a Academia de Cine. Froito desta unin puxeron en marcha o primeiro curso de formacin de coordinadores e coordinadoras de acceso en Espaa, unha nova figura profesional cuxa principal funcin é encargarse de todos os temas de accesibilidade dun filme, desde que arranca o proceso creativo ata que se distribúe s salas. Agora, reforzados cunha axuda de 90.000 euros concedida polo Ministerio de Ciencia dentro do Plan Estatal de ���Ա�����پ����������� Cientfica, Técnica e de ���Ա�����پ�����������, estn a organizar toda unha serie de novas iniciativas destinadas a garantir a accesibilidade da industria cinematogrfica espaola.

A idea do grupo Galma non se limita a formar s persoas que se encargan do subtitulado para persoas xordas ou da audiodescricin para cegos/as, senn que vai moito mis al. O labor deste novo perfil profesional, xa asentado noutros pases europeos, baséase en tres aspectos fundamentais: a participacin, a representacin e a accesibilidade das propias persoas discapacitadas no cine. “Se ti traballas como coordinador ou coordinadora de accesibilidade tes que garantir que calquera persoa que tea unha discapacidade poida traballar na producin dunha pelcula, en calquera dos seus roles; que se hai personaxes con discapacidade sexan retratadas sen estereotipos e, por último, que  desde que se inicia o proceso de creacin ata que se distribúe o filme se teen en contan os temas de inclusin e diversidade”, explica Pablo Romero.

Defenden pois que todas as cuestins relativas accesibilidade se tean en conta desde o minuto cero, desde o propio momento no que se pon en marcha o proceso de creacin. É un cambio de concepcin que pon sobre a mesa a necesidade de dotar a esta industria de novos profesionais capacitados para levar a cabo este labor.

Cine accesible, moito mis al do subtitulado e a audiodescricin

“Tradicionalmente as medidas de accesibilidade s se tian en conta ao final, era, e segue a ser na maiora dos casos, un engadido cando a pelcula xa est finalizada e hai que distribula”, salienta Romero, ao tempo que explica que isto provoca que, ao seren cuestins engadidas ao final, non se fan en colaboracin co equipo creativo, o cal pode ter un impacto no produto final. “Ns o que promovemos é a integracin da accesibilidade desde o principio, que haxa unha colaboracin entre o equipo creativo e o de accesibilidade, de maneira que estea planificado desde o comezo como vai chegar esa pelcula a unha persoa xorda, cega ou a espectadores que por diferentes motivos precisen accesibilidade”, salienta o investigador.

Levan anos traballando en todos estes temas e toda esta experiencia traduciuse xa en moitos traballos previos realizados en colaboracin con empresas como Neftlix, diferentes cadeas de televisin, institucins e organismos de diferentes pases, includo o Parlamento europeo, e agora a colaboracin céntrase na Academia de Cine.

A formacin das e dos coordinadores de acceso recae na �鶹����

Romero explica que no Reino Unido esa figura creouse hai uns anos e est xa moito mis consolidada. Non obstante, as súas funcins non son tan amplas como as que se formulan a nivel espaol. Al s se ten en conta a representacin e a participacin de persoas discapacitadas, pero non as diferentes medidas de accesibilidade como o subtitulado ou a audio descricin, mentres que aqu, “pola contra, si se teen en conta  todas estas cuestins”.

O primeiro curso de coordinacin de acceso realizouse en lia durante tres meses na primavera de 2024. “Foi unha experiencia moi enriquecedora, pero tivemos o inconveniente de que todos os participantes eran persoas non discapacitadas e a ns gustaranos promover que haxa persoas cegas e xordas que poidan traballar nisto, porque, se non é as, seguimos promovendo un mundo un tanto capacitista no que somos ns, as persoas sen discapacidade, as que decidimos por eles e elas”, recalca Romero.

Novos cursos pensados para persoas con discapacidade

Na actualidade Espaa conta s con 20 coordinadores/as de acceso, as 20 persoas que se formaron coa �鶹���� en 2024, e o obxectivo é ir incrementando progresivamente este número. Sumarn a este curso toda unha serie de iniciativas  dirixidas a consolidar este novo perfil profesional, pero tamén a facelo mis accesible, de maneira que sexan as propias persoas discapacitadas as que poidan exercer  ese tipo de responsabilidade.

Para conseguilo teen planificado diferentes accins que se levarn a cabo desde este mes ata xuo. As actividades arrancaron a a pasada semana cunha xornada na sede da Academia de Cine en Madrid  que asistiron coordinadores e coordinadoras de acceso doutros pases para expor a súa experiencia, “o que nos axuda a definir o mellor xeito de facelo no noso pas”. 

A segunda iniciativa ser unha semana de formacin presencial sobre participacin e representacin da discapacidade en cine e, xa logo, comezarn dous novos cursos en lia, dos que, de novo, tamén se encargarn desde Galma. Son dúas formacins de tres meses, unha sobre audiodescricin para persoas cegas e outra sobre subtitulado para persoas xordas, dirixida especificamente a persoas con discapacidade .

En canto irrupcin da Intelixencia Artificial en todo este proceso, Romero considera que na actualidade se est nese intre no que “os asiste ou os reempraza”. Nesta lia destaca que é posible que nalgún intre a IA empece a substitur ao especialista nalgunha tarefa de traducin ou accesibilidade, pero, mis al diso, desde Galma estn a crear “un oco para o que o humano é absolutamente necesario: o labor de coordinacin, colaboracin e cocreacin da accesibilidade co equipo creativo das pelculas. Iso non se pode substitur por unha IA”.

Base de datos coas 900 pelculas inclusivas da historia do cine 

Os resultados de toda esta formacin, que é a primeira vez que vai levar a cabo en Espaa, presentaranse de maneira coordinada coa Academia de Cine no seu Campus de Vern o vindeiro mes de xuo, intre no que tamén darn a coecer unha base de datos na que estn a traballar na actualidade e na que se recollen preto de 900 obras de toda a historia do cine na que se tivo en conta a accesibilidade desde o principio, “de maneira que se poidan ver exemplos concretos de como se fai isto”. 

A maiores, a idea é presentar tamén neste mesmo campus unha Gua de cine accesible en lia dirixida a todas aquelas persoas que non se poidan formar pero que queiran ampliar os seus coecementos sobre o tema.