�鶹����

Organizacins similares en termos de persoal e de recursos poden xestionar os servizos públicos dun xeito moi diferente, en boa medida, por mor do papel que poidan desenvolver os directivos e directivas públicos. Esta é unha das ideas que os investigadores do grupo de investigacin Observatorio da Gobernanza G3 poen de relevo nun libro sobre a direccin pública profesional, que reúne as achegas dunha trintena de investigadores, académicos e directivos e directivas públicos. Dirixido a afondar no papel que estas figuras poden xogar na modernizacin administrativa, os investigadores da Facultade de Direccin e Xestin Pública Óscar Briones, Xosé Mahou e Enrique Varela achegan dous estudos a este volume, centrados nas competencias e no ciclo de vida do persoal directivo e no seu papel hora de promover unha “aprendizaxe institucional” dentro da organizacin.

Editado por Aranzadi, o libro La direccin pública profesional: evaluacin, seleccin y desempeo de los directivos públicos “reúne os maiores especialistas no eido da visin politécnica sobre os retos actuais do desenvolvemento da profesionalizacin do exercicio da direccin pública nas administracins espaolas”, sinala Varela, coordinador do Observatorio da Gobernanza. Este volume analiza o papel dos directivos e directivas públicos na modernizacin administrativa “desde unha visin integral, diferenciando a direccin pública profesional da direccin poltica e definindo os seus requisitos, experiencia, formacin e certificacin”, segundo recolle o seu texto de presentacin.

Un sistema de eleccin “desfasado”

O captulo asinado por Óscar Briones analiza en primeiro termo “os elementos estratéxicos principais que debera amosar un sistema de direccin pública profesional”. Nomeadamente, aborda as principais competencias que deberan posur os directivos e directivas públicos: “gobernanza, visin estratéxica e creacin de alianzas, liderado, creacin e xestin de equipos, orientacin a resultados, comunicacin e transparencia e xestin de recursos públicos”, sublia

Briones afonda tamén na “importancia dunha seleccin e recrutamento acados” e na necesidade de protexer a “funcin directiva pública do risco de politizacin, nomeadamente protexéndose de ceses polticos e discrecionais”. Neste punto, o investigador sublia que o sistema de eleccin de persoal directivo en Espaa segue “marcado pola politizacin”, sendo necesario mudar a “procesos de eleccin mis profesionalizados e obxectivos”. De feito, incide en que “en termos comparados” o proceso de eleccin deste persoal nas administracins públicas espaolas “est a amosarse como un dos elementos estratéxicos e organizativos que se ten quedado mis desfasado, asumindo un nivel de politizacin e discrecionalidade que afecta en extensin ao desempeo mesmo da funcin pública”. 

O ciclo de vida

Briones aborda tamén neste volume unha cuestin “pouco investigada como é o ciclo de vida do persoal directivo público”, realizando unha anlise dos “estadios polos que adoita pasar un nomeamento directivo”. Estes abranguen en primeiro termo unha “fase de acollida e socializacin”, tras a que ten lugar outra “mis proveitosa, de desempeo” e un “momento de madurez”, previo a un “certo declive”. Trtase, recoece, dun “patrn que se repite de forma coti” e que permitira definir “unha certa gua de boas prcticas para desear unha funcin directiva proactiva”. Do mesmo xeito, permite tamén unha reflexin sobre o “lmite dos mandatos do persoal directivo”, que, recoece, “pode ser desexable en moitos casos, anda que sabendo que pode haber excepcins”.

Aprendizaxe nas institucins  

A formacin destes cargos públicos e a “dimensin académica da funcin directiva” centran o captulo que Mahou e Varela achegan a este libro, no que “revisan o marco de desenvolvemento do coecemento e a aprendizaxe institucional que ten lugar nas diferentes administracins, as como no ecosistema complexo de actores públicos, académicos e sociais que participan nel”. 

A aprendizaxe institucional, destacan, “est vinculada s lxicas das organizacins que aprenden”, a organizacins capaces “de traballar en clave do talento das persoas, dos procesos de mellora continua e da xestin do coecemento”. O seu “principal lmite”, sublian, “é o dos equipos directivos que se forman nos seus diferentes niveis de organizacin”, de tal xeito que “organizacins similares en persoal, recursos econmicos e tecnolxicos fan diferentes as polticas e os servizos públicos”, segundo a capacidade dos equipos de traballo de aplicar esas “lxicas de aprendizaxe institucional” e “superar problemas de bunkerizacin dos departamentos”. 

Partindo destas mesmas lxicas, Varela e Mahou poen de relevo a necesidade de procesos de ensino-aprendizaxe nos que o usuario ou usuaria “se converta nunha parte activa do cambio e non na parte final do proceso”. Esta idea permite conectar súa vez esta reflexin coa experiencia no ensino hbrido da Facultade de Direccin e Xestin Pública. Do mesmo xeito, os investigadores destacan a necesidade de recuperar “a vella lxica da educacin para a democracia aplicada aos programas desenvolvidos por escolas de formacin de empregados públicos”, pondo de relevo a importancia de valores como ética, transparencia ou rendicin de contas “nun contexto de crecente posverdade, negacionismo institucional, democrtico e cientfico”.

Seminario en Valencia

Integrantes do Observatorio da Gobernanza G3 participaban tamén recentemente en Valencia na primeira sesin internacional do Grupo Permanente de Xestin Pública e Polticas Públicas, da Asociacin Espaola de Ciencia Poltica (AECP). Con Varela como un dos responsables da súa organizacin tratouse dun “evento académico de primeiro nivel”, que contou, entre outros, coa participacin do director xeral do Instituto Nacional da Administracin Pública, Manuel Pastor, ou a presidenta do CSIC, Elosa del Pino. Alén da participacin de Varela como parte do comité organizador e do comité cientfico, este seminario internacional contou tamén coa participacin de varios integrantes do Observatorio nos seus diferentes grupos de traballo.