�鶹����

Co obxectivo de analizar o efecto da latitude e da insularidade na diversidade de especies de libélulas que poden atoparse en diferentes partes do planeta, o catedrtico da Escola de Enxeara Forestal Adolfo Cordero reuniu informacin de 255 pases e rexins continentais e de 243 illas e arquipélagos na “base de datos mis completa e actualizada”, recoece, sobre a distribucin xeogrfica destes insectos. Nun artigo publicado na revista PeerJ, o investigador principal do grupo EcoEvo (Ecoloxa Evolutiva e da Conservacin) presenta os resultados da compilacin e anlise dun conxunto de datos que permitiu constatar un “claro efecto” da latitude no número de especies de odonatos existentes nun pas ou rexin, que é maior nas reas mis prximas ao ecuador. 

O estudo permitiu tamén confirmar o efecto da “insularidade” nestes insectos, posto que a riqueza de especies en zonas continentais é preto dun 61% superior de illas das mesmas latitudes. Non obstante, este traballo confirma tamén que as libélulas son un grupo de insectos “cunha das maiores capacidades de dispersin”, posto que ata as illas que se atopan “mis lonxe dos continentes acaban tendo algunha especie de odonato”, sinala Cordero. 

O catedrtico comezou a traballar nesta base de datos co propsito de reunir informacin sobre as especies de libélulas existentes en diferentes illas, no marco do proxecto Sexualconflict, financiado polo Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades e centrado na influencia dos conflitos sexuais na evolucin dos insectos. “Estaba interesado en atopar comunidades con poucas especies, porque espero menos conflito neste caso”, recoece Cordero dun traballo no que rematou analizando os “patrns mundiais de riqueza de especies da orde” Odonata, que engloba as preto de 6400 especies de libélulas descritas no mundo.

Maior diversidade nas rexins tropicais

Anda que o efecto do “gradiente latitudinal”, o feito de que o número de especies sexa maior nas reas prximas ao ecuador e “diminúa gradualmente cara os polos”, constitúe un dos “patrns mellor establecidos en ecoloxa”, no caso das libélulas apenas existan estudos de carcter global sobre o seu efecto. Nese senso, este traballo permitiu confirmar que os odonatos “alcanzan a súa mxima diversidade nas rexins tropicais” e nomeadamente, nas selvas tropicais, rexistrndose unha media de preto de 500 especies nas rexins continentais mis prximas ao ecuador, fronte s 200 de zonas insulares da mesma latitude. 

Consideradas nesta anlise rexins continentais, por mor do seu tamao, Brasil, con 863 especies, e China, con 818, son os pases con maior riqueza de libélulas, seguidos de Venezuela e Colombia, con 548 e 543, respectivamente. No referido s reas insulares, destacan Indonesia, con 737, Nova Guinea, con 470, e Borneo, con 371. Dado o seu tamao, os dous últimos pases “considerronse continentes para estas anlises”, mentes que Indonesia abordouse dividido por illas; o que situou o Xapn, con 209, como arquipélago con maior número de especies nesta base de datos. 

Por outra banda, non se ten rexistrado a presenza de ningunha libélula en Groenlandia, nin noutros cinco territorios insulares situados en latitudes superiores a 51º. Non obstante, o estudo apunta que, se ben a anlise confirma o efecto da latitude, obsérvase tamén “unha alta variacin entre reas, que necesita ser estudada con mis detalle”. O responsable do grupo EcoEvo recoece nese senso que no estudo “apareceron algúns pases con moitas mis especies das esperadas, e outros cun déficit claro”, o que permite súa vez “identificar pases e rexins que deberan ser explorados con maior intensidade”.

Colonizadoras de illas

Prevase tamén, recolle o artigo, que este efecto fose “mis intenso para as illas ocenicas situadas a grande distancia dos continentes”. De feito, os resultados amosan que oito de cada dez illas situadas a mis de 1500 quilmetros dun continente albergan entre cero e catro especies de odonatos. Nos casos mis remotos, como poderan ser as illas de Pitcairn ou Pascua, s est presente unha única especie, a chamada Pantala migradora, mentres que outros arquipélagos como Azores e Galpagos, foron colonizados, entre outras especies, pola Ischnura hastata, “unha das libelias con maior rea de distribucin”. 

Isto leva a Cordero a pr de relevo “a capacidade dos odonatos para colonizar incluso as illas mis remotas”, lugares que poden ser súa vez “fontes de especiacin rpida, como ocorreu en Hawai ou Fixi”. Nese senso, recoece que unha das “sorpresas” desta investigacin é que “tanto as libélulas como as libelias ou cabalios, que son moito mis pequenas, teen unha capacidade de dispersin e colonizacin similares”. 

Ademais, constatouse tamén “un alto grao de endemismo, particularmente en arquipélagos moi illados”, e esta anlise permitiu observar tamén que as especies da suborde Anisoptera “colonizan mellor as rexins fras”, mentres que os cabalios da suborde Zygoptera “son mis diversas en pases con maior superficie terrestre”. 

Pola contra, se ben a influencia da latitude e da distancia ao continente responden aos “patrns esperados” en materia de bioxeografa insular, non acontece o mesmo coa altitude das illas, que non implican un “efecto significativo” no número de especies. “Esperaba que as illas mis montaosas tiveran un efecto positivo sobre a riqueza de especies de odonatos, porque son as illas con mis ros” e zonas húmidas, recoece Cordero, quen sinala que “posiblemente outros factores, como a distancia aos continentes, son mis relevantes”.