�鶹����

O concepto de conflito sexual fai referencia diferencia de intereses reprodutivos entre os machos e as femias dunha mesma especie, por cuestins como a duracin ou a frecuencia dos apareamentos. Este constitúe unha “potente forza selectiva que pode acelerar a innovacin” nas caractersticas dunha especie, como sinalan desde o grupo de investigacin EcoEvo (Ecoloxa Evolutiva e da Conservacin), da �鶹����. Estudar as consecuencias dos conflitos sexuais na evolucin da diversidade de comportamentos e estratexias reprodutivas dos insectos é o obxectivo principal do proxecto que este grupo de investigacin desenvolve co financiamento do Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades. 

Co catedrtico da Escola de Enxeara Forestal Adolfo Cordero e a profesora Maruxa Álvarez como investigadores principais, o proxecto El conflicto sexual y la evolucin de los sistemas de apareamiento en insectos (Sexualconflict) conta coa colaboracin de investigadores e investigadoras de Ecuador, Fixi, Estados Unidos, Brasil, Nova Zelandia, Colombia, México, Alemaa e China. Trtase, como sinala Cordero, de especialistas cos que o grupo xa traballara previamente en diferentes proxectos e que permitirn desenvolver unha serie de traballos de campo con diferentes especies, fundamentalmente de libélulas, dada tanto a traxectoria do grupo EcoEvo no estudo destes insectos, como a “ampla diversidade de comportamento e anatmica” dos odonatos.

“A reproducin sexual interprétase comunmente como un exemplo de cooperacin para un obxectivo común”, mais, ao mesmo tempo, “xéranse tamén conflitos, porque os intereses do macho e da femia poden non ser iguais”, sublia Cordero. Trtase, recoece, dun campo de estudo recente, no que “anda temos moito por entender”, en mbitos como tratar de coecer como a intensidade destes conflitos pode afectar “ probabilidade de extincin das especies”.

O estudo dun “caso único”

Ao abeiro deste proxecto, o grupo EcoEvo desenvolve, xunto cos colaboradores e colaboradoras internacionais, diferentes lias de estudo. Unha delas est centrada no que constitúe “un caso único”, como recoece Cordero, o da espia vulvar que presentan no seu abdome as femias da doncelia de copa Enallagma cyathigerum. Un estudo previo dos investigadores e investigadoras da �鶹���� permitiu constatar que, ao cravarse na vescula seminal dos machos, resulta “unha vantaxe para diminur o conflito pola duracin da cpula”. Como lembra Cordero, en diferentes especies de insectos os machos contan con estruturas anatmicas coas que xeran un dano durante a cpula, reducindo a probabilidade de que as femias se apareen novamente. Mais, os estudos derivados da tese de doutoramento de Anais Rivas, que permitiron por primeira vez coecer a utilidade desta espia, constitúen o primeiro caso da situacin contraria, na que son as femias as que provocaran un dano aos machos.  

Esta estrutura anatmica pode atoparse tamén nas femias de varias especies da familia Coenagrionidade, polo que o grupo EcoEvo busca agora estudar a súa evolucin, a través dunha anlise filoxenética. “O que intentamos ver agora é en que momento evoluciona, cantas veces ten evolucionado, en que grupos e en que circunstancias”, explica Cordero, as como analizar tamén se esta espia est a producir unha “coevolucin antagonista”, o xurdimento de adaptacins na vescula seminal dos machos. Por outra banda, entre os experimentos proxectados figura tamén tratar de “colocar unha espia en especies que non a teen”, para estudar, no caso de ser tecnicamente viable, os seus efectos na duracin das cpulas e se produce un dano nos machos.

Outra das lias de anlise céntrase na existencia nos xenitais masculinos dos cabalios do demo dunhas espias que lles permiten extraer das femias espermatozoides de apareamentos previos, durante a primeira fase da cpula.  Dando continuidade a estudos previos do grupo, neste proxecto buscan afondar na hiptese de que estas espias “poden ter outras funcins complementarias, como a estimulacin dos xenitais femininos” ou o seu uso “como armas sexuais”.

Con traballos de campo na China, outra das lias de traballo céntrase nun comportamento exclusivo deste grupo de insectos, a translocacin de esperma, o proceso polo que os machos transfiren os espermatozoides súa vescula seminal. Na maiora das especies, explican, esta prodúcese “despois de agarrar a femia en tndem e antes de comezar a cpula”, pero algunhas “desenvolveron un comportamento novidoso”, como realizala despois da cpula, o que podera derivarse dun conflito sexual vinculado “a unha competencia espermtica moi intensa”.

A intensidade do conflito sexual

Outra das lias de traballo céntrase nos diferentes graos de intensidade destes conflitos sexuais, a través do estudo de dous xéneros de libélulas endémicos de Fixi, que presentan unhas porcentaxes moi superiores de femias que de machos ou das que non se rexistrou ata o de agora a existencia destes últimos. “Queremos ver se naqueles casos onde hai poucos machos, hai tamén menos conflito”, sinala Cordero, ao tempo que buscarn tamén avaliar os efectos desta situacin na súa diversidade de comportamentos.  

No marco deste proxecto, o grupo EcoEvo leva tamén a cabo unha anlise sobre os efectos da poliandria, o apareamento con varios machos, sobre a fecundidade, fertilidade e lonxevidade das femias, centrada nunha revisin da bibliografa existente sobre este tema. Do mesmo xeito, a anlise de investigacins previas é tamén o punto de partida do traballo centrado en “comprender a ecoloxa do conflito sexual”. Esta lia abrangue ademais a realizacin de estudos con insectos que viven na superficie da auga, de grupos “ecoloxicamente similares” aos zapateiros e dos que “non se sabe case nada do seu comportamento”, recoece Cordero. A través destes experimentos, os investigadores buscarn analizar como afecta ao conflito sexual “a taxa de encontros entre machos e femias”, que ser maior naquelas especies cuxa vida transcorre nun “hbitat bidimensional”, o que fai prever que este “sexa mis intenso”.