�鶹����

Transcorridos catro meses desde o seu inicio, un perodo centrado na posta a punto e optimizacin dos protocolos de secuenciacin do xenoma completo do SARS-CoV-2 e na recollida de mis de 2300 mostras de ARN do virus de toda Galicia, o entra na súa segunda fase, a de traballar no seu obxectivo principal, que é a monitoraxe xenmica en tempo real da pandemia en Galicia, “o que permitir entender que est a pasar”, explica o catedrtico da �鶹���� e coordinador do proxecto, David Posada. Asi mesmo, ata decembro, cando o proxecto rematar, as investigadoras e investigadores que participan no proxecto secuenciarn as mostras xa recollidas para entender que ocorreu: cando e como entrou o virus en Galicia, como circulou en cada momento dadas as medidas sanitarias, etc. ��

Mais de 40 integrantes de 11 equipos dos tres institutos de investigacin sanitaria de Galicia (INIBIC, IDIS e IISGS), dos sete servizos de Microbioloxa dos centros hospitalarios de referencia das sete reas sanitarias do Sergas, inclundo ademais aos tres centros singulares de investigacin da Xunta, s tres universidades do SUG e ao Centro de Supercomputacin de Galicia forman parte deste consorcio único en Galicia. “Ata onde eu sei, s os grupos de investigadores e facultativos que integramos Epicovigal estamos preparados nestes momentos para secuenciar o xenoma completo do SARS-CoV-2 en Galicia”, sinala Posada, que explica que “por sorte, a secuenciacin deste virus é bastante sinxela, polo menos para alguén con experiencia en xenmica. O xenoma SARS-CoV-2 con 30.000 letras é grande para un virus de ARN, pero extremadamente pequeno se o comparamos cos xenomas cos que traballamos habitualmente, por exemplo, o humano ten 3000 millns de letras, é dicir, é 100.000 veces maior”. Por outra banda, a anlise dos xenomas SARS-CoV-2, polo menos ata o punto de identificar as variantes, é tamén bastante sinxela, pero o que si require mis adestramento é a interpretacin no contexto evolutivo, ou a anlise fina das cadeas de transmisin, capacidades que si ten o consorcio, no que a multidisciplinariedade é, segundo o seu coordinador, un dos seus puntos fortes.��

Por iniciativa dos seus integrantes, o consorcio comezou a xestionarse desde o primeiro momento da pandemia e tras acadar financiamento do Fondo Supera Covid da Crue/Banco de Santander/CSIC e da Axencia de Coecemento en ����ú��� da Xunta de Galicia, Epicovigal botou a andar coa motivacin principal “de desenvolver capacidades útiles ao coecemento en xeral, pero sobre todo sociedade galega. Queramos que Galicia estivese preparada para responder, no que respecta epidemioloxa xenmica, cando fora necesario”, detalla Posada.��

Anlise xenmica para combater o virus de xeito eficaz

A secuenciacin do xenoma dos virus que circulan por Galicia, en distintas reas xeogrficas e ao longo do tempo, é prioritario, inciden desde o consorcio, non s para detectar a aparicin de variantes con novas propiedades (por exemplo mis transmisibles, mis virulentas ou capaces de escapar en maior ou menor medida resposta inmunolxica inducida polas vacinas), senn para entender como e cando se transmitiu e se transmite o virus, con que velocidade, en que circunstancias, e no contexto das medidas de saúde pública en Galicia. “A escala local, a anlise dos xenomas do virus pode contribur de xeito significativo a esclarecer a natureza e orixe dos gromos, identificar e ordenar as cadeas de transmisin, e en definitiva, axudar a entender o comportamento do virus en escenarios particulares”, detalla o coordinador do proxecto, para quen “s se entendemos como evoluciona e como se transmite SARS-CoV-2 poderemos combatelo de xeito eficaz”.

Neste sentido, Posada lamenta que, mentres Reino Unido leva xa mis de 250.000 xenomas e Dinamarca secuenciase unha gran porcentaxe dos seus casos, “finalmente e mis vale tarde que nunca”, o Ministerio de Sanidade e a UE recoecesen a relevancia da epidemioloxa xenmica. O catedrtico da �鶹���� agarda agora a ver como se coordinan estas novas iniciativas co consorcio Epicovigal, “que por suposto colaborar no que poida, tendo en conta que o seu marxe de manobra est limitado polo orzamento actual (o proxecto remata en decembro). O director do Centro Nacional de Microbiologa e o Servizo de Epidemioloxa da Xunta xa nos contactaron, pero polo de agora, non sei mis nada”, revela Posada.��

Detalle das achegas de Epicovigal nos seus primeiros cinco meses��

Desde setembro de 2020 ata agora, o consorcio centrouse na posta a punto e optimizacin dos protocolos de secuenciacin do xenoma completo do SARS-CoV-2 mediante a técnica de Illumina, “primeiro no noso laboratorio de Cinbio na �鶹���� e a continuacin nos servizos de Microbioloxa de Vigo, A Corua e Santiago”, detalla o coordinador do proxecto. Pola súa banda, o laboratorio de José Tubo no Cimus-USC, tamén parte do consorcio, xa puxera a punto a técnica de Oxford Nanopore no vern, e foron os primeiros en secuenciar un xenoma de SARS-CoV-2 en Galicia. “As, fomos quen de reducir o custo de cada xenoma ata un 60%. E, tamén recollemos mis de 2300 mostras de ARN do virus en toda Galicia, extradas de marzo a xaneiro, grazas ao inmenso labor dos servizos de Microbioloxa dos complexos hospitalarios de A Corua, Ferrol, Lugo, Santiago, Pontevedra, Ourense e Vigo”, enumera David Posada.

A semana pasada, algúns nodos desta plataforma multimodal de secuenciacin xenmica do SARS-CoV-2 pasaron a secuenciar de xeito “rutinario” e os xa se poden ver na web do proxecto. Non obstante, Posada advirte que se debe ter “moito coidado hora de interpretar estes resultados. Polo de agora, a mostraxe do virus en Galicia non é aleatorio. Haba moito interese en confirmar mostras sospeitosas de seren variante britnica que se incluron nesas anlises. As frecuencias que vemos agora mesmo das distintas variantes non teen porque corresponderse coas reais na nosa comunidade. Non polo momento”, explica o catedrtico, que apunta que agora cmpre moverse cara unha mostraxe aleatoria do virus, que si proporcione unha foto mis fiable da frecuencia das variantes que circulan en Galicia en cada momento.��

Un balance “inmellorable” e un recoecemento aos grandes heroes da pandemia: os sanitarios

Posada fai un balance ata o de agora de Epicovigal “que non pode ser mellor. Todos os membros do consorcio traballaron duro, con intensidade e eficacia. En catro meses, creo que entre todas e todos acadamos algo do que debemos estar satisfeitos”. O coordinador do proxecto recoece o grande esforzo extra que para todas as persoas que integran o consorcio entraa a súa participacin neste proxecto, pero tamén ten claro que “Galicia é o noso pas, a nosa xente e, xa que sabiamos que debiamos facer algo útil, e dado que podiamos facelo tiamos que facelo, non hai mis”.��

Non obstante, o maior recoecemento de Posada vai dirixido aos sanitarios “obviamente os grandes heroes desta pandemia, e parece que ultimamente esquecémonos deles. O meu labor, desde logo, non ten punto de comparacin co que fan os sanitarios, desde os que toman as mostras, aos que fan as PCR,s, coidan e tratan pacientes, pasando por todas e cada un dos profesionais que traballan no noso sistema sanitario. Eu estou quentio no meu despacho, non corro perigo algún, e non miro sufrimento ao meu arredor”, reflexiona.

��