�鶹����

S o 25% das biografas da Wikipedia estn protagonizadas por mulleres e a porcentaxe de editoras que colaboran na publicacin de contidos nesta enciclopedia dixital colaborativa é unicamente do 13%. Estas foron algunhas das cifras nas que puxo o foco a xornalista e activista Patricia Horrillo, fundadora da Wikiesfera, no VI Workshop Sociedade dixital e xénero. Hackeando o patriarcado, da Ctedra de Feminismos 4.0 DEPO-�鶹����, impulsada pola �鶹���� e a Deputacin de Pontevedra. Baixo o lema A fenda de xénero no ecosistema dixital: Anlise e activisimo fronte desigualdade, a xornada celebrada na Facultade de ��dz��ܲԾ����������� tivo como obxectivo analizar os nesgos de xénero presentes en espazos de coecemento dixital como Wikipedia e en plataformas de intelixencia dixital como ChatGPT, as como pr o foco na necesidade de involucrar s mulleres na creacin de contidos dixitais feministas para combater estas fendas de coecemento.

O reitor, Manuel Reigosa; a vicerreitora do campus de Pontevedra, Eva Mara Lantarn; a decana da facultade, Emma Torres, e a directora da ctedra e da Unidade de Igualdade da �鶹����, Águeda Gmez, inauguraron unha xornada que contou coas conferencias de Horrillo e da investigadora da Universidade da Corua (UDC) Laura Castro, que foron presentadas por Mara Álvarez Lires, integrante do Comité de Sabias da ctedra e profesora da �鶹���� ata a súa xubilacin. “A igualdade real non existe, nin sequera nunha Universidade que se considera feminista”, subliou Reigosa na apertura dun acto no que puxo de relevo a necesidade de “escoitar aquelas persoas que levan moitos anos traballando por construr unha sociedade mellor” e que poden contribur co seu coecemento a seguir traballando a prol da igualdade, que é, lembrou, “un dos eixes do plan estratéxico” da Universidade. De a que o reitor salientase o labor de “todos os cientficos e cientficas que estn contribundo xeracin de coecemento sobre igualdade” e cos que a institucin académica achega o seu “gran de area fundamental” na consecucin dun obxectivo no que "anda queda moito por facer". 

A anlise de como as desigualdades se trasladan esfera dixital

A ese obxectivo busca contribur a a Ctedra de Feminismos 4.0 a través da “xeracin de coecemento cientfico de excelencia con perspectiva de xénero ou feminista”, como sinalou Gmez, que lembrou que este workshop naceu co obxectivo de analizar como se reproducan as desigualdades “no ecosistema dixital, onde pasamos a maiora do tempo”. A directora da Unidade de Igualdade agradeceu nese senso a “aposta valente” a Deputacin coa ctedra, de cuxa traxectoria fan balance os paneis que integran a mostra itinerante presentada nesta xornada e que percorrer os centros de ensino da provincia. 

Iniciativas como as investigacins e xornadas da ctedra son “necesarias para promover un cambio que nos permita acadar unha sociedade igualitaria”, engadiu Lantarn, quen lembraba o alumnado asistente importancia de adquirir “ferramentas para ir cambiando o mundo”. No caso concreto do estudantado da Facultade da ��dz��ܲԾ�����������, engadiu Torres, trtase ademais das “creadoras e creadores do contido do futuro”, polo de que se da súa etapa formativa “non saen cun concepto da igualdade e do feminismo claro, vai ser moi difcil que poidamos mellorar as mensaxes que estamos divulgando”. A decana incidiu as mesmo en que se ben a publicidade e o audiovisual son mbitos “con moita presenza de profesionais femininas” e nos que as mulleres “son maiora nas aulas”, persiste nestes sectores unha “fenda de xénero moi importante para o acceso a cargos directivos e de responsabilidade”.

“Ninguén falar de ns se non estamos na Wikipedia”

Clausurado pola deputada provincial de Benestar Social e Igualdade, Sandra Bastos, Hackeando o patriarcado arrancou coa conferencia Ninguén falar de ns se non estamos na Wikipedia, na que Patricia Horrillo subliou que “as mulleres somos mis da metade da poboacin mundial, pero non estamos a contribur documentacin colectiva da historia”. A directora da plataforma Wikiesfera, que este mes era galardoada co premio internacional The Lovie Award, lembrou que das 5000 persoas hispanofalantes que publican contidos nesta enciclopedia dixital, s o 13% son mulleres. “A invisibilidade das mulleres na vida pública impide que se poidan construr as súas biografas na Wikipedia e tamén provoca que as que existen se publiquen en moitas ocasins sen perspectiva de xénero”, subliou Horrillo, que alertou da persistencia neste espazo de prcticas sexistas como destacar a relacin afectiva ou familiar das protagonistas en relacin a un home, usar adxectivos sobre a súa aparencias ou describilas como “musas” para a inspiracin de homes, vez  que “s aparecen descritas como referentes perfs de actrices, modelos ou cantantes”. Fronte a esta situacin é o obxectivo de Wikiesfera, que conta cunha comunidade de mis de 1500 editoras, responsables mis de 5500 artigos, e que pretende, sinalou, “construr unha comunidade feminista” que contribúa a eliminar “os rumbos sistémicos” de espazos de coecemento como esta enciclopedia.

Nesgos de xénero amplificados pola intelixencia artificial

Profesora do Departamento de Ciencias de Computacin e Tecnoloxas de Informacin da UDC, Laura Castro achegou xornada unha reflexin sobre os nesgos de xénero na intelixencia artificial xerativa. Castro advertiu de que “a velocidade que se estn a implantar” ferramentas que empregan esta tecnoloxa, como asistentes en plataformas virtuais, estase a producir “a costa dun deseo e validacin socialmente responsable” e sen que a poboacin conte coa “necesaria alfabetizacin dixital” para comprender as súas capacidades e limitacins, ao tempo que a popularizacin do seu uso, aumenta o “seu potencial de impacto en diversos aspectos da sociedade”. A partir de i, Castro puxo o foco na aparicin de prexuzos de xénero nos resultados xerados por ChatGPT, presentando varios exemplos deses nesgos, reflectidos nas variacins nas respostas ofrecidas pola plataforma a unha mesma pregunta cando o seu destinatario éun home ou unha muller. “Estes sistemas, configurados sen supervisin e empregando fontes de informacin non curadas, estn chamados a reproducir e mesmo amplificar os mesmos nesgos de xénero, no canto de a superalos ou contribur a desterralos”, concluu, alertando de como estes se presentan “de xeito sutil, pero consistente” nas respostas a consultas relacionadas cos mbitos STEM