�鶹����

Das dificultades para implantar prcticas de economa circular en cadeas de subministracin complexas, como as da industria pesqueira en Galicia, ao comercio de lixo electrnico en Ghana, pasando polo impulso de prcticas agrcolas rexenerativas en Surfrica ou polas iniciativas da sociedade civil para desligar a economa da cidade italiana de Taranto da fabricacin de aceiro. Estes son algúns dos casos de estudo analizados por 14 universidades, centros de investigacin e organizacins non gobernamentais de nove pases no proxecto JUST2CE, financiado polo programa europeo H2020. Liderado polo director do Post-Growth Innovation Lab da �鶹����, Mario Pansera, e coordinado pola Universitat Autnoma de Barcelona, este proxecto tia como obxectivo analizar que factores poderan contribur ou obstaculizar unha transformacin da economa que, ademais de contribur preservacin do medio ambiente, sexa tamén socialmente xusta. 

Neste senso, un dos resultados “mis importantes” dunha investigacin que combinou dez casos de anlise en Europa e África co desenvolvemento de modelos macroeconmicos é que “desminte que a economa circular poida outorgar solucins nas que todo o mundo gaa”, destaca Pansera. De feito, un dos aspectos nos que incide o libro electrnico resultado deste proxecto é que o desenvolvemento da economa circular no chamado “norte global” podera xerar prexuzos nos pases do “sur global”.

Cun financiamento de preto de 3,6 millns de euros, entre os resultados finais de JUST2CE. A just transition of circular economy figuran tamén o desenvolvemento modelos macroeconmicos que permiten coecer os efectos de determinadas medidas “na cadea de valor doutros pases”; como unha ferramenta que amosa “como funcionan as cadeas de subministracin globais”, explica Pansera. Xunto �鶹���� e a Autnoma de Barcelona, neste proxecto, que a finais de 2024 realizaba a súa avaliacin final, participaron tamén as universidades Sheffield, Federico II de Npoles, Leeds, Coimbra, Cape Town e a Mekelle University de Etopa, xunto coa Agència de Residus de Catalunya, o Scientific and Industrial Research and Development Centre de Cimbabue e as organizacins Kumasi Hive e African Circular Economy Network.

Cambios que vaian mis al da xestin de residuos

Outro dos resultados deste proxecto, iniciado en 2021, é o libro electrnico , dirixido a ofrecer “un amplo panorama dos problemas, aspectos crticos e barreiras que caracterizan a actual transicin cara unha economa circular xusta”. Nos seus diferentes captulos preséntanse tamén un conxunto de indicacins para o desenvolvemento de “polticas transformadoras” neste mbito, tendo en conta que un dos obxectivos de JUST2CE era pr o foco en que a transicin cara unha economa circular debe ter en conta o impacto dos modelos de producin e consumo nas relacins sociais e de xénero, as como as diferencias norte-sur. 

Neste senso, entre as conclusins do libro figura que o actual “modelo dominante de economa circular” non permitir conxugar eses “obxectivos sociais e ambientais” e incdese nas limitacins dunha “visin reducionista” deste paradigma, “excesivamente centrada na xestin de residuos e reciclaxe”. A economa circular, conclúen os responsables deste proxecto, “é un concepto moito mis amplo, que involucra todo o sistema socioecolxico dun pas, desde a producin ata o consumo”, polo que as polticas transformadoras “deben ter en conta factores especficos do territorio, para apoiar s comunidades locais”. As, entre as súas recomendacins figura tanto o desenvolvemento dunha “poltica transformadora de economa circular para África”, como que a Unin Europea realice cambios nas súas polticas para evitar que se amplen as fendas entre as diferentes reas xeogrficas. “Se queremos ser serios coa economa circular, hai que entender que existe unha relacin de dependencia entre o norte e o sur global, que fundamentalmente é unha relacin de extraccin, de explotacin...”, sublia Pansera, que incide en non son posibles medidas “que xeren unha situacin ptima”, senn que ser precisa “unha negociacin e tomar decisins polticas”.

Nese senso, outro dos eixes do proxecto foi o desenvolvemento de “modelos macroeconmicos, que por primeira vez utilizan un enfoque dinmico, que non est baseado no equilibrio xeral”, e que permiten estudar os efectos das polticas implantadas “na cadea de valor noutros pases”, explica Pansera. A estes súmase a ferramenta , que permite “entender como funcionan as cadeas de subministracin globais”, conectando os datos macroeconmicos con outros relativos a cuestins de xénero, condicins laborais, xustiza social ou conflitos ambientais. 

A “complexidade” da economa circular

O proxecto comprendeu tamén o estudo de iniciativas e problemticas concretas en diferentes pases de Europa e África. “Os casos de estudo axudronnos a ver cal é a complexidade das iniciativas de economa circular no territorio, na realidade”, sinala Pansera desta serie de “casos locais, que teen que ver cun mundo global” e que permitiron afondar en cuestins como a producin de alimentos, a xestin de auga ou as materias primas crticas. Catro destes casos de estudo reflctense do documental , que permite coecer iniciativas de economa circular, como as levadas a cabo na cidade italiana de Taranto, e de recuperacin da economa no rural, como as da cooperativa MinGa, da vila portuguesa de Montemor-O-Novo. O filme aborda tamén a problemtica dos residuos electrnicos, a través do mercado de Kumasi, en Ghana, e detense nos efectos do cambio climtico sobre a agricultura, afondando na traxectoria da granxa Lowerland, en Surfrica.