�鶹����

O mobiliario escolar xoga un papel clave na prevencin de problemas posturais entre a infancia e a mocidade, como asimetras na columna vertebral, que poden derivar en patoloxas de carcter crnico. De a a importancia de que nenos e nenas conten nas aulas con cadeiras e mesas axustadas s súas caractersticas antropométricas, algo que non se pode definir tendo como único criterio o curso académico que van realizar, nin tampouco empregando a altura dos estudantes como criterio para asignacin dun determinado pupitre ou cadeira. As o constatou un grupo de investigadores e investigadoras das universidades de Vigo e Minho, nun estudo no que participaron 500 escolares do sur de Galicia e do norte de Portugal. Esta investigacin permitiu constatar que, nun mesmo curso escolar, son necesarios cando menos dous tamaos diferentes de mobiliario, detectndose nalgúns casos a necesidade de contar con catro tamaos diferentes nun mesmo nivel educativo para que todos os nenos e nenas estean correctamente sentados. 

“Historicamente, a asignacin do mobiliario escolar baseouse en criterios xerais como a idade” ou como a “estatura promedio” do alumnado, sinalan os autores e autoras dun estudo publicado na revista cientfica Symmetry. Este artigo foi asinado polos integrantes do grupo iObserving, da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte, Alfonso Gutiérrez, Ivn Prieto e Adrin Paramés, e a tamén investigadora deste centro Xoana Reguera, do grupo Gies10, xunto cos docentes da Universidade do Minho Agostinho Fernandes, Ana Cristina Braga e Paula Carneiro. Dando continuidade a traballos previos tanto do grupo iObserving como dos investigadores da institucin portuguesa, este traballo buscaba analizar tanto se existan “disparidades antropométricas” entre as dúas poboacins analizadas, como “avaliar a idoneidade das prcticas actuais de asignacin de mobiliario escolar”.

Para iso realizronse unha serie de medicins a 244 alumnas e 256 alumnos, dos que 191 eran estudantes galegos de 5º e 6º de primaria e de 1º a 3º da ESO, mentres que outros 309 cursaban os cursos equivalentes en Portugal, que abranguen do 5º ao 9º grao. Como explica Ivn Prieto, realizronse por unha banda unha serie de medicins de diferentes variables antropométricas, como a altura popltea ou a altura do ombro e do cbado sentados, que se empregaron para calcular as “dimensins ideais” de cadeiras e pupitres. Esta asignacin levouse a cabo tamén, apuntan, “co método tradicional”, tomando como punto de partida a altura do estudantado, o que lles permitiu constatar a ineficacia deste criterio para definir o tamao de mobiliario adecuado. Concretamente, a anlise realizada amosou que as asimetras respecto dos tamaos que precisara cada estudante e os que se se lles asignaran empregando este criterio eran superiores ao 70% na mostra avaliada, porcentaxe que alcanzara o 100% nalgúns dos niveis educativos analizados.

Falta de correspondencias no catlogo europeo

Do mesmo xeito, tampouco resultara unha estratexia efectiva empregar a altura popltea, que mide a distancia entre o chan e os xeonllos, para logo asignar os pupitres en funcin do tamao da cadeira, segundo os resultados deste estudo. De feito, este traballo permitiu o grupo iObserving constatar un aspecto que xa detectaran en investigacins previas, os desaxustes na “correspondencia entre cadeiras e mesas” recollidas no catlogo de referencia da Unin Europea, que identifica con diferentes cores oito tamaos de mobiliario, entre os que habera “unha correspondencia entre cadeira e mesa”. Non obstante, explica Prieto, os resultados deste estudo amosan unhas “porcentaxes de  desaxuste bastante grandes”, xa que en mis do 50% dos casos analizados “ao estudante que lle corresponde a cadeira dunha cor, non lle correspondera unha mesa desa mesma cor”.  Esta porcentaxe, engade, “aumenta a mis do 70% cando se utilizou a altura do alumno como único criterio para asignar o mobiliario”, o que lévaos a incidir na necesidade dunha valoracin antropométrica que tea en conta proporcins corporais como a lonxitude do tronco e dos brazos. “Ao final, tes que realizar cando menos tres medicins para saber cal é a mesa e a cadeira apropiada”, conclúe.

Por outra banda, a investigacin buscaba tamén detectar posibles diferencias nas necesidades de mobiliario entre a poboacin escolar de Galicia e Portugal, un aspecto no que non se rexistraron “grandes diferencias”, recoece Prieto.  

Tampouco valera asignar tamaos por curso

Igualmente, a “importante variabilidade nas dimensins antropométricas do alumnado”, tampouco permite empregar o curso académico como criterio para asignar un mobiliario de maior ou menor altura. De feito, os resultados desta investigacin amosan que precisaranse “cando menos dous tamaos diferentes de cadeiras e escritorios” por nivel educativo, chegando a ser precisos nalgúns dos cursos “ata catro tamaos diferentes”. De feito, o equipo investigador constatou neste estudo que o uso de dous tamaos de mobiliario nun mesmo curso permitira sentar correctamente a mis do 70% do alumnado. 

Nese senso, os autores e autoras deste artigo advirten de que unha “estandarizacin baseada no grao académico” podera xerar “un desaxuste significativo entre as necesidades ergonmicas e o mobiliario dispoible”. Isto lévaos a pr de relevo “a necesidade dun mobiliario mis adaptable e personalizado”, como cadeiras e escritorios cunha altura axustable, mais tamén que ter en consideracin diferentes medidas antropométricas permitir non s “garantir unha postura ergonmica adecuada”, senn tamén “previr problemas posturais e de saúde a longo prazo”. Como recoece Prieto, é preciso “facer unha valoracin para poder ter perfectamente sentados aos estudantes”, ben sexa a través do uso de antropmetros ou doutras ferramentas, como o sistema TAIS/TAIM desenvolvido polo grupo iObserving.