�鶹����

Os datos do Instituto Galego de Estatstica sitúan por debaixo do 20% a porcentaxe de uso do galego nos “sectores mis novos da poboacin”, unha cifra que coloca o idioma nun “limiar crtico”, de tal xeito que “se non se toman medidas moi potentes e eficaces, é irreversible”. Deste xeito presentaba o presidente da Real Academia Galega (RAG), Henrique Monteaguado, a situacin que atravesa o galego no simposio A educacin tamén en galego, que ten lugar este mércores en Ciencias da Educacin e do Deporte. Promovida pola Área de Normalizacin Lingüstica da Universidade (ANL) xunto con esta facultade, esta xornada ten como obxectivo pr en valor o idioma tanto na formacin das e dos futuros docentes como no propio desenvolvemento das profesins relacionadas co ensino. De a que a vicerreitora de Extensin Universitaria, Susana Reboreda, lembrase ao alumnado participante a “enorme tarefa e responsabilidade” que tern no seu futuro profesional hora de garantir a supervivencia do galego.

Organizado polas docentes Mercedes Gonzlez, Alicia Sent e Zaira Gonzlez, xunto co profesor e director da ANL, Benigno Fernndez Salgado, este simposio engloba un conxunto de mesas de debate e actividades, baixo o ttulo de Dereitos e deberes: por unha reivindicacin do galego no ensino. A estas súmanse ademais unha serie de “actividades lúdicas e un concurso”, co obxectivo de “que sexa un acto participativo no que o público tamén tea voz”, destacou Gonzlez.

“Tedes nas vosas mans algo importantsimo, que é a educacin da xente nova”, lembrou a vicerreitora o alumnado na inauguracin deste simposio, na que estivo acompaada polo vicedecano Uxo Pérez. Reboreda salientou que a ANL centra o seu labor “en espallar o uso da nosa lingua, que é un labor moi arduo, porque temos un problema na �鶹����, que non se fala todo o galego que se debera falar”. A vicerreitora salientou que a institucin académica “debera ser un centro que alumee o galego”, labor ao que, engadiu, “temos que contribur todos". De a que recalcase a necesidade de que os futuros e futuras docentes que forman nesta facultade se conciencien do seu papel na difusin do idioma, aspecto no que tamén incidiu Pérez, quen lembrou tanto unha frase de Ramn Pieiro sobre “a presin castelanizante dos xornais, da radio, da televisin, da escola...”, como as reflexins de Frei Martn Sarmiento, quen “a mediados do século XVIII laibase de que en Galicia se ensinase en latn ou casteln”, mais non no idioma propio.

Cal debe ser o modelo lingüstico do ensino?

Presentado pola profesora Ana Acua, o presidente da RAG abriu as xornadas afondando nunha cuestin da que, sinalou, depende en boa medida “o futuro galego”, a necesidade "de atopar un camio axeitado para o lugar que ten que ter a lingua galega no ensino de Galicia”. Catedrtico da Universidade de Santiago de Compostela, Monteagudo referiuse en primeiro termo Lei de Normalizacin Lingüstica aprobada en 1983 e que preva “que a presenza do galego no sistema educativo se ira incrementando ao longo do tempo”. Isto derivou en que a partir de 1983 fsense aprobando diferentes decretos “que apuntaban a un incremento progresivo do uso do galego nas etapas obrigatorias do ensino, mediante a fixacin de mnimos de uso”, sen establecer porcentaxes mximas de docencia en galego, de tal xeito que avanzar mis al do mnimos dependa da “implicacin de cada centro e da comunidade educativa”. Pola contra, no decreto do plurilingüsimo de 2010 “os criterios xa son de mximos”, fixando “en teora, un reparto igual” da docencia en casteln, galego e inglés, explicou. Isto derivou nun sistema “claramente pernicioso para o galego”, que contribuu que os “datos de coecemento e uso” do idioma entre a poboacin mis nova se sitúen na actualidade nese “limiar crtico”. 

Para facer fronte a esta situacin, apuntou Monteagudo, pdese optar por dous “modelos de poltica lingüstica”; un de carcter extensivo ou “universal”, con accins iguais para todos e outro “intensivo", que non alcanzara ao conxunto da poboacin escolar, "pero no que os sectores nos que estamos aplicando a poltica de promocin da lingua van recibir un apoio importante”. O primeiro, lembrou Monteagudo, foi o aplicado en Galicia, mais tamén o levado a cabo en Irlanda co gaélico e no que “os resultados foron catastrficos”. Do outro lado, atoparanse exemplos como o vasco, que se correspondera cun "modelo intensivo" de carcter voluntario, aberto neste caso s familias que o desexasen, e que contribuu a que “hoxe haxa mis falantes de euskera con menos de 30 anos que con mis de 60”.

Tres mesas de debate

A xornada continuou cunha mesa de debate que permitiu afondar no uso do galego na educacin do alumnado xordo e na busca de novas motivacins para o uso do idioma, coas intervencins de Zaira Gonzlez e do docente da �鶹���� e responsable de Sarabela Teatro, Fernando Dacosta. As consecuencias do decreto do plurilingüismo e as actitudes cara o galego foron abordadas a continuacin nun debate que reuniu profesora da �鶹���� Ana Iglesias Álvarez, ao investigador da Universidade do Minho Mario Gradn e a Xaqun Loredo, do Seminario de Sociolingüstica da RAG. 

Xa pola tarde, a actividade continúa coa mesa Cultura, ideoloxa e docencia en galego, na que participan Martn Vzquez, do Seminario de Sociolingüstica da RAG; Ana Pérez Rico, da Asociacin Socio-Pedagxica Galega, a investigadora da �鶹���� Ftima Braa e a responsable de comunicacin da RAG, Iolanda Fernndez.