�鶹����

O grupo de Sistemas Aeroespaciais e de Transporte (Aerolab) da �鶹���� e a empresa Copasa estn a levar a cabo o proxecto estatal Airis. Nel traballan no desenvolvemento de sistemas para a dixitalizacin da informacin do mantemento das vas de ferrocarril de alta velocidade. Trtase de, aplicando as últimas tecnoloxas, dixitalizar e automatizar a inspeccin destas vas e contribur as a mellorar tanto a súa rendibilidade como a súa seguridade. No marco da súa actividade, este martes o campus acolleu a celebracin dunha mesa redonda sobre presente e futuro da dixitalizacin no mantemento ferroviario. 

A xornada de difusin foi presentada por Nieves Lorenzo, directora da Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo da �鶹����, e moderada por Santiago Garca, xerente da Área Territorial Norte-Renfe. Contou coas intervencins de Héctor Arguelles, técnico de enxeara de producin de ancho métrico (base de mantemento O Berrn) de Renfe; Juan Manuel Silva, técnico de enxeara de producin de alta velocidade (base de mantemento de Redondela) de Renfe; Luis Manuel Daz, responsable de maquinaria de mantemento ferroviario, de Copasa; e Eduardo Ros, investigador do grupo Aerolab. 

O proxecto Airis (Adaptative and intelligent railway inspection system) est financiado cun total de 568.906,62 euros pola convocatoria de colaboracin público-privada 2023 da Agencia Estatal de ���Ա�����پ�����������, do Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades, e fondos da Unin Europea NextGeneration. Nel participa por parte da �鶹���� o citado grupo Aerolab, con sede na Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo do campus de Ourense e pertencente ao Instituto de Fsica e Ciencias Aeroespaciais (Ifcae). Coordina a iniciativa por parte da �鶹���� o profesor e investigador Higinio Gonzlez. O socio do proxecto, Copasa, Sociedad Annima de Obras y Servicios, é unha empresa multinacional de construcin de orixe ourens que conta cunha dilatada traxectoria no desenvolvemento de infraestruturas de todo tipo.

Prototipo listo para validacin

Un dos desafos cruciais do sector ferroviario, lembran desde o proxecto, é mellorar a rendibilidade dos ferrocarrs de alta velocidade, xa que as súas vas presentan maiores requisitos técnicos que as convencionais, o que incrementa os custos de construcin, inspeccin e mantemento, sendo estes tres veces superiores aos da rede ferroviaria convencional. Este feito, detallan, remata afectando ao custo para o usuario final e, polo tanto, taxa de utilizacin. Neste contexto, Airis quere contribur ao “necesario cambio no transporte ferroviario” mediante o desenvolvemento de novas solucins e métodos para reducir os custos das tarefas de inspeccin e mantemento mediante a aplicacin de tecnoloxas como a intelixencia artificial, a dixitalizacin e as técnicas de mantemento preditivo. 

O proxecto céntrase en desenvolver tanto sistemas de inspeccin de vas como algoritmos de procesamento de datos “sen precedentes no mercado” e que permitan realizar estas inspeccins de maneira automtica, reducindo a dependencia do factor humano e aumentando a frecuencia de recoleccin de datos. Concretamente, o equipo de Airis busca desenvolver para o ano 2026 un sistema centralizado de inspeccin que reciba informacin, a través dunha rede inalmbrica 5G, de sistemas pticos instalados en dresinas das vas férreas. “Esta ferramenta permitir detectar diversas deficiencias de mantemento, como gretas en distintos tipos de travesas, ausencia de parafusos ou clips de fixacin, cambios indesexados na xeometra do balastro ou a presenza de elementos como area en seccins de va en placa”, afirman. O sistema de inspeccin ser deseado para instalarse nunha soa dresina pero podendo escalarse a un número maior, que traballaran de forma sincronizada cun sistema de alarma central. Entre as caractersticas de Airis, comentan os seus responsables, estn que ten en conta a variabilidade dos diferentes elementos da va, o que posibilita un mantemento predictivo eficiente.

“Neste proxecto estamos a desenvolver un sistema de inspeccin baseado en cmaras dixitais e sistemas Lidar para detectar diversas patoloxas no mantemento de vas ferroviarias, como son a deformacin ou movemento do balastro ou dos parafusos de suxeicin do carril e tamén gretas nas travesas”, resume Higinio Gonzlez. O investigador sinala que cando falta un ano e medio para a finalizacin de Airis teen xa desenvolvido un prototipo que no que resta de proxecto se someter a un proceso de validacin, primeiro en vas de ferrocarril de Galicia e logo na va de A Meca-Medina de Arabia Saud, onde Copasa é a empresa que leva a conservacin desta infraestrutura.