�鶹����

Segundo os datos da Asociacin Internacional do Surf, en Espaa e Portugal preto de medio milln de persoas practican un deporte que con frecuencia convirte a aqueles e aquelas que o realizan en posibles intervenientes nun incidente acutico. Levar a cabo o “primeiro intento de analizar a frecuencia e as condicins” dos rescates realizados por surfistas nestes dous pases constitua un obxectivos da tese de doutoramento que Joel de Oliveira defendeu na Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte. A través dun cuestionario respondido por 2048 surfistas de ambos pases, De Oliveira puido constatar que o 78,5% tiveran “que realizar cando menos un rescate na súa vida”, pero tamén que pese a que estes deportistas “poden desenvolver un papel importante” hora de evitar afogamentos, “a gran maiora non tian os coecementos esenciais sobre manobras de rescate e reanimacin”.��

Profesor do Instituto Politécnico do Porto e adestrador de surf e natacin, de Oliveira realizou a súa tese Formacin en seguridad acutica desde la educacin (escuela) hasta el deporte (surfing), no programa de doutoramento en Ciencias do Deporte, Educacin Fsica e Actividade Fsica Saudable da �鶹����, baixo a direccin do profesor do campus pontevedrés Roberto Barcala e da docente da Universidade do Porto Ana Catarina Queiroga. Xunto que é a primeira investigacin que busca “caracterizar os rescates realizados por surfistas de Portugal e Espaa”, a súa tese engloba outros dous estudos, centrados no papel dos instrutores de surf e na efectividade dunha actividade formativa sobre as correntes de resaca na poboacin adolescente.

Presentes en múltiples rescates, pero sen formacin neste eido

Como lembra de Oliveira, Nacins Unidas fixo pública recentemente a súa preocupacin polo feito de que os afogamentos fosen “a causa de mis de 2,5 millns de mortes en todo o mundo na última década”, o que leva a pr de relevo na importancia da prevencin neste eido. Mais, cando “pasamos ao campo da intervencin”, nela pode resultar crucial o papel das testemuas, especialmente cando non hai socorristas no lugar do incidente. De feito, lembra, “nas praias australianas, os surfistas realizan tantos rescates como os socorristas profesionais”. Mais, no caso da pennsula ibérica non existan datos respecto da “frecuencia e condicins dos rescates acuticos” nos que interveen, o que motivou a realizacin dun cuestionario, no que o 78,5% dos participantes, o 91% homes, afirmaron terse visto envoltos nun episodio deste tipo cando menos unha vez. No 49,5% dos casos, ademais, os rescates déronse en “praias non vixiadas ou fra do horario de vixilancia”.��

Porén, a pesar de que mis do 37% dos participantes contaba con mis de 20 anos de experiencia na prctica do surf, “a gran maiora non tian os coecementos esenciais sobre manobras de rescate e reanimacin”, sublia De Oliveira. De feito, preto do 36% nunca realizara un curso sobre reanimacin cardiopulmonar e s o 24% tia experiencia profesional como socorrista. Non obstante, pese a esta falta de formacin, “teen experiencia na auga, coecen os principais perigos asociados co risco de afogamento e son na súa maiora nadadores competentes”, lembra o investigador, que pon o foco no “papel vital” que poden xogar “como parte dunha estratexia de prevencin de afogamentos”. De feito, no caso dos episodios “mis graves”, s o 19% das vtimas pediran axuda, mentres que na maiora dos rescates “o surfista viu persoa en perigo e decidiu axudar”. Na maiora dos casos, as vtimas atopbanse en risco porque “quedaran atrapadas nunha corrente de resaca”, fluxos de auga “que poden arrastrar aos baistas lonxe da costa rapidamente” e que os surfistas empregan “para chegar a rea onde rompen as ondas” respecto dos que o 94% dos participantes no cuestionario demostraron ter “un coecemento adecuado”.��

Prevencin na formacin de novos surfistas

Outro dos estudos includos nesta tese tia como obxectivo “analizar as prcticas educativas en relacin coa prevencin de lesins e afogamentos” por parte dos instrutores e instrutoras de surf, a través dun cuestionario realizado a 102 monitores portugueses. Este permitiu constatar que se ben o 93% “son conscientes da importancia dos hbitos de prevencin”, boa parte “ignoran as medidas preventivas clave cando ensinan” a principiantes, tanto no referido s lesins mis comúns neste deporte como “primeira resposta ao rescate acutico”. Por exemplo, “s o 60,8% dos entrevistados” trasladaron nas primeiras clases “medidas para protexer a cabeza durante as cadas”, sendo mis frecuente a inclusin deste tipo de cuestins no caso dos instrutores con mis de 15 anos de experiencia.��

Por outra banda, o 72% dos participantes afirmou que tivo que realizar cando menos un rescate nos últimos dous anos, perodo no que s o 43% asistira a un curso de soporte vital bsico. Nese senso, esta investigacin pon de relevo tanto o papel que estes profesionais poden desempear “na primeira resposta aos eventos de afogamento” como a necesidade de que estes conten con maior capacitacin neste eido.��

Formacin a poboacin de risco

A tese complétase cun estudo dirixido a “avaliar un programa piloto de formacin”, baseado no uso dun vdeo de ficcin sobre as correntes de resaca, levado a cabo con 120 mozos e mozas de entre 14 e 16 anos, residentes na provincia de Pontevedra. Este traballo permitiu constatar que “mis da metade” non coecan as correntes de resaca ou non as identificaban nunha zona de bao. Nese senso, o uso de materiais didcticos audiovisuais “baseados nos intereses” dos mozos permitiu mellorar o seu grao de coecemento neste eido, xa que despois deste programa formativo “case dous terzos” dos participantes afirmaron que “escolleran un lugar de bao mis seguro” e preto do 80% adquiriran “os conceptos tericos de como actuar en caso de verse envoltos nunha corrente de resaca”, explica o autor desta tese. De a que este estudo leve a pr o foco tanto na importancia da formacin en materia preventiva como na “identificacin de grupos de risco”, xa que os adolescentes “non son capaces de establecer unha valoracin obxectiva do risco”, como amosa o feito de que preto da metade dos participantes no estudo “tivo a sensacin de que podera terse afogado” nalgunha ocasin.
��