�鶹����

En moitas rexins do mundo coexisten distintas linguas e moitas veces unha delas evoluciona aumentando o seu uso a costa doutra ou doutras. Co obxectivo de contribur a ter ferramentas cientficas para abordar un tema desta complexidade, os investigadores das universidade de Vigo e La Rioja Ivn Area e Marc Jornet veen de desenvolver un modelo matemtico que permite predicir a evolucin de cada un dos idiomas nun sistema multilingüstico complexo. Tendo en conta os supostos cos que es probou o modelo, os seus autores afirman que “os resultados amosan que, coa ausencia de polticas lingüsticas acadas, as linguas minorizadas desaparecen sempre”.

O seu traballo acaban de ser publicado nun artigo titulado na principal revista da Sociedade Chinesa de Matemtica Aplicada e Industrial, a CSIAM Transactions on Applied Mathematics. Ivn Area é membro do Instituto de Fsica e Ciencias Aeroespaciais, do Departamento de Matemtica Aplicada II e da Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo da �鶹���� e Marc Jornet pertence Escuela Superior de Ingeniera y Tecnologa da Universidad Internacional de La Rioja. A colaboracin destes dous matemticos neste proxecto, sinalan, xorde do interese de ambos sobre cuestins lingüsticas propias dos seus respectivos territorios, València e Galicia, e “coa idea de analizar modelos cunha ampla diversidade lingüstica para ver o que poda pasar”.

Técnicas novidosas

No seu estudo Marc Jornet e Ivn Area consideraron un gran sistema compartimental de ecuacins diferenciais que responde situacin de dúas linguas cooficiais e moitas linguas locais, cooficiais ou non, cun número arbitrario delas, cuxo uso se ve reducido pola interaccin social. Como novidade, introduciron considerar a lingua preferida para comunicarse nas relacins sociais, mis que o mero coecemento dela. Baixo estas premisas e “empregando resultados e técnicas completamente novidosas”, analizaron distintas dinmicas.��

Concretamente, no artigo propoen un sistema no que un número arbitrario J de linguas propias compite con dúas linguas dominantes, como ocorre en moitos territorios. Nesta situacin, consideraron a posibilidade de que unha persoa coeza e utilice mis dunha lingua, sendo unha delas preferida por cada persoa nas relacins sociais. “O uso social dunha lingua é, en definitiva, o que mellor reflicte a súa saúde”, apuntan os autores do traballo. Porén, apuntan, desde o punto de vista matemtico esta realidade xera un sistema de ecuacins diferenciais de tamao 3J+2.��

Segundo explican Marc Jornet e Ivn Area, anda que en moitos estudos utilzanse técnicas estndar, isto non foi posible no seu traballo polas súas caractersticas, polo que tiveron que desenvolver novas técnicas que lles permitisen analizar a dinmica do sistema. “Primeiro demostramos que o sistema est ben formulado, no sentido de que por moito que avance o tempo, o número de persoas que prefiren cada unha das linguas é sempre maior ou igual a cero. É un paso previo a calquera anlise que nos permita estudar posteriormente como vai evolucionar, é dicir, a dinmica”, sinalan. Finalmente, baixo determinadas hipteses, os investigadores analizaron as diferentes opcins relacionadas coa porcentaxe de persoas que prefiren empregar cada unha das linguas, “e en todos os casos conclúese que as linguas locais desaparecen nun perodo maior ou menor de tempo”.��

O contexto

Para contextualizar o seu traballo, Marc Jornet e Ivn Area explican que o estudo das relacins entre linguas e a predicin da súa evolucin empregando modelos matemticos comezou no ano 2003, nun artigo de Abrams e Strogatz publicado en Nature. En Galicia, sinalan que existen precedentes de investigacins semellantes realizadas por Jorge Mira, Ángel Paredes ou Juan José Nieto. Non existe, engaden, unha teora única sobre a orixe das linguas e como exemplo citan as teoras da continuidade e as teoras da discontinuidade. “No primeiro caso, a idea principal é que a lingua é tan complexa que non pode aparecer da nada e, polo tanto, suponse que a linguaxe evoluciona a partir dalgúns sistemas prelingüsticos empregados polos antepasados�� primates”, explican. Esta posicin é defendida por Ib Ulbaek, quen considera que a linguaxe evoluciona a partir da cognicin dos primates. No segundo caso, engaden os matemticos, “como suxire Noam Chomsky, suponse que a linguaxe aparece como unha única mutacin casual, datada hai uns 100.000 anos”. Por outra banda, os matemticos inidcan que a teora baseada no uso da adquisicin da linguaxe foi introducida por Michael Tomasello, quen afirma que a estrutura da linguaxe aparece a partir do uso da lingua, porque a adquisicin da lingua faise con procesos cognitivos xerais.

��