�鶹����

A Organizacin Mundial da ����ú��� (OMS) prevé que o número de persoas con demencia acade en todo o mundo os 82 millns en 2030, chegando aos 152 millns en 2050. Este sndrome, xeralmente de natureza crnica ou progresiva, caracterizado polo deterioro da funcin cognitiva, e que pode afectar memoria, pensamento, orientacin, comprensin, clculo, linguaxe ou capacidade de aprendizaxe, é unha das principais causas de discapacidade e dependencia entre as persoas maiores. No ano 2015, o Grupo de Tecnoloxas da Informacin (GTI) do centro atlanTTic da �鶹���� remataba o proxecto Tctica, no que amosaba os seus activos de procesado de linguaxe natural con casos de uso de teleasistencia, unha experiencia que seis anos despois e, desta volta, coa colaboracin da Asociacin de Familiares de enfermos de Alzheimer y otras demencias de Galicia (Afaga) e o financiamento da Fundacin La Caixa, permitiu alumear o proxecto En Compaa, Acompaamento terapéutico intelixente a persoas con demencia.

Celia, a metodoloxa que este medioda foi presentada publicamente nun acto celebrado no edificio Redeiras, permitir que persoas con demencia en estados iniciais vexan retardado o seu deterioro cognitivo, utilizando unha tableta que lles ofrecer contidos de estimulacin personalizados, baseados en noticias, a partir das que se lle realizarn preguntas sobre esta informacin, pero tamén sobre a súa ��vida. “Permite que persoas maiores con deterioro cognitivo leve obtean de xeito xil e sinxelo informacin do seu interese, que se lles presenta en linguaxe natural”, explica o catedrtico Francisco Javier Gonzlez Castao, coordinador do Grupo GTI , que tamén sinala que “o estado cognitivo dos usuarios se analiza a partir das súas interaccins co sistema”. O docente e investigador Francisco de Arriba Pérez e dous investigadores posdoutorais completan o equipo da �鶹���� que participa no proxecto ao que achegan a tecnoloxa: chatbots, ou aplicacins informticas baseadas na intelixencia artificial que permiten simular a conversa cunha persoa; anlise de sentimento; algoritmos de machine learning; xeracin de linguaxe natural… todo baixo unha aplicacin Android amigable. Pola súa banda, Afaga encrgase das metodoloxas terapéuticas e obradoiros con usuarios reais.

Os promotores de Celia acaban de rematar probas con expertos en xerontoloxa para axustar o sistema, de xeito que unha trintena de persoas de Vigo e Baiona seleccionadas por Afaga podern empezar a probalo a finais deste mes ou principios do seguinte nos sus domicilios. O proxecto, que se desenvolver entre setembro deste ano e setembro de 2022, conta cun orzamento de 33.000 euros, achegados pola Fundacin La Caixa en convocatoria competitiva, ao tempo que tamén servir para afinar activos que se valorizarn nun proxecto Ignicia 21 de Gain, actualmente en fase 3 de avaliacin.

Unha resposta aos retos dos prximos anos

Na presentacin pública do proxecto, Manuel Reigosa reiterou a dispoibilidade da �鶹���� a participar en iniciativas público-privadas que beneficien sociedade. “Partillamos o obxectivo do benestar das persoas e sentmonos na obriga de achegar o coecemento dos nosos investigadores, dixo o reitor. Pola súa banda, Juan Carlos Rodrguez, presidente de Afaga, lamentou o illamento e deterioro cognitivo grave que durante a pandemia sufriron moitas persoas con demencia, “polo que hai que crear ferramentas que dean apoio a domicilio. E este proxecto vai nesa direccin: deteccin, seguimento, soporte e resposta aos retos dos prximos anos”. Susan Santos, xestora territorial da Fundacin La Caixa, lembrou a importancia do programa de axudas sociais da entidade que representa, que permite “colaborar co terceiro sector, contribur a mellorar as oportunidades e apoiar iniciativas de innovacin social”, dixo. No acto de presentacin deste medioda tamén estiveron presentes Fernando Gonzlez Abeijn, director xeral de Maiores e Persoas con Discapacidade da ��Xunta de Galicia); Gisela Garca, xerente do Clúster ����ú��� de Galicia e as concelleiras de Poltica Social dos concellos de Vigo e Baiona, Yolanda Aguiar e Concepcin Vara, respectivamente.

Acompaar, entreter e avaliar o deterioro cognitivo das persoas

��Os autores do proxecto destacan a súa capacidade para construr unha intelixencia conversacional que permite acompaar, entreter e avaliar o deterioro cognitivo das persoas maiores, de xeito transparente, utilizando preguntas relacionadas con noticias de actualidade, facilitando s persoas usuarias que permanezan conectadas coa súa contorna, salvando as fenda de accesibilidade dixital. Celia pode iniciarse mediante comandos de voz, recoecemento facial ou a través da interaccin directa coa tableta, o que facilita o seu uso fronte a outros asistentes comerciais, podendo incluso servir de base para o desenvolvemento de asistentes conversacionais dirixidos a colectivos, como persoas con diversidade.

“Celia permtenos chegar a mis persoas e reforzar a atencin que prestamos, ademais de poder enfrontar a dispersin de poboacin que temos en Galicia”, explicou Marina Requeijo, responsable de atencin domiciliaria de Afaga, que considera o dispositivo “o inicio da materializacin do soo das persoas maiores de pasar na súa casa os seus últimos das”. Pola súa banda, o docente e investigador Francisco de Arriba considera que“que se salte do mbito da investigacin realidade para min é o mis importante”, ademais de reiterar que “é unha ferramenta de apoio e non un substituto”, dixo.
��