�鶹����

O Grupo de Innovacin Docente en EduAccinPatrimonial (GIDEP) da �鶹���� publica a gua didctica Unha ‘receita’ para a diversidade cultural: como educar a través da antropoloxa da alimentacin. Nela propn o uso da cocia como unha ferramenta educativa para abordar a diversidade cultural e reflexionar sobre cuestins globais como a sostibilidade e a soberana alimentaria desde “un enfoque innovador que combina tradicin, innovacin e interdisciplinariedade”.

A publicacin foi elaborada por un equipo multidisciplinar composto por Beatriz Comendador, Francisco Javier Aguiar, Adela Vzquez e Luca Rodrguez e editada co apoio dunha convocatoria de divulgacin das actividades dos grupos de innovacin docente da �鶹����. Con licenza de recoecemento-non comercial 4.0 internacional, a gua estar dispoible de balde na web do grupo, contando ademais cunha pequena tirada en papel a cargo de Deimpresin.

Fomentar a conciencia crtica

“Esta gua non s busca educar sobre a diversidade cultural, senn tamén fomentar unha conciencia crtica e sostible no alumnado, conectando a cocia co contexto social, econmico e ambiental global”, sinala o equipo coordinador. Deste xeito, engaden, ofrece unha perspectiva ampla e interdisciplinar, explorando o sistema culinario como un espazo de intercambio cultural e reflexin social. “Esta abordaxe integra as humanidades e as ciencias sociais no estudo da alimentacin, en harmona coas lias de investigacin do Campus Auga. A proposta demostra que o estudo da alimentacin e a súa relacin coa sostibilidade ambiental ou coa economa circular tamén pode ser abordado con ferramentas destas disciplinas”, indican. En lia co traballo do Instituto de Agroecoloxa e Alimentacin da �鶹����, desde o GIDEP explican que “a gua comparte a vocacin de promover sistemas agroalimentarios mis resilientes e sostibles, destacando a importancia da educacin e a transferencia de coecemento para fomentar prcticas alimentarias responsables e socialmente xustas”.

Ademais, con esta iniciativa o grupo promotor pretende avanzar “na consolidacin  dun modelo educativo que combina tradicin e innovacin, promovendo a reflexin sobre a diversidade cultural, a soberana alimentaria e a sostibilidade”. Neste senso detallan que desde unha perspectiva interdisciplinar buscan reforzar a relacin entre as prcticas alimentarias locais e os retos globais asociados economa circular e sostibilidade ambiental. “A nosa aspiracin é que esta gua sexa unha ferramenta útil non s para o mbito universitario, senn tamén para a transferencia de coecemento a nivel social e educativo”, afirman.

O libro, cun carcter moi divulgativo, arranca presentando o que é a antropoloxa da alimentacin, campo de estudo que se centra en comprender as prcticas alimentarias e a relacin entre a comida e a cultura. A partir de a explica ao público interesado, paso a paso e cun carcter aplicado, como analizar unha receita de cocia asociada a un grupo humano ou varios representativo dun ecotipo (como por exemplo o sushi en Xapn ou o tamal en México), para estudar as aspectos culturais, sociais e histricos asociados a esa receita. Ademais, amosa como trasladar graficamente esa anlise a relatogramas ou memogramas e ofrece unha lista de de receitas de diferentes culturas suxeridas para analizar e un kit de recursos para facelo. Non falta un captulo destinado soberana alimentaria e responsabilidade de cada persoa na producin e consumo responsable e sostible de alimentos.

Unha lia de traballo

A gua parte de experiencias previas como o proxecto Arquelogos mesa: ensaios sobre antropoloxa alimentaria e arqueoloxa (2005-2008), que promova entre o alumnado da Facultade de Historia do campus de Ourense o estudo da alimentacin mediante traballos individuais sobre receitas de todo o mundo. “Este enfoque evolucionou para converterse nun proxecto piloto de carcter colaborativo, onde o alumnado analiza sistemas culinarios e explora as conexins culturais e sociais que emerxen arredor da comida”, sinalan desde o grupo promotor. A proposta estrutúrase a través da materia Historia-Introducin Etnoloxa, fomentando a transversalidade coa colaboracin de titulacins do campus de Ourense como Traballo Social e Ciencia e Tecnoloxa dos Alimentos. En 2023, esta iniciativa piloto foi presentada no Congreso de Socializacin do Patrimonio no Medio Rural (SOPA), que tivo lugar en México e que estivo dedicado cocia tradicional iberoamericana. “Este evento permitiu enriquecer a nosa proposta docente grazas ao intercambio de coecementos e perspectivas internacionais”, comenta por último o equipo da �鶹����.