�鶹����

Anda que os estudos climatolxicos soen pr o seu foco no pasado mis prximo, no presente e nas proxeccins de futuro, a anlise da variabilidade climtica ao longo dos séculos tamén é de interese para a comunidade cientfica en canto revela como as forzas ambientais moldearon a sociedade e axuda a contextualizar as tendencias climticas modernas e as proxeccins futuras. Con esta perspectiva de traballo, un equipo liderado desde o grupo de investigacin da �鶹���� EPhysLab (Environmental Physics Laboratory), pertencente ao Centro de ���Ա�����پ����������� Maria, realizou un estudo no que analizou as choivas que no século XVIII provocaron “a última maior crise de subsistencia no noroeste da pennsula ibérica”.   

Os resultados do traballo foron publicados co ttulo na revista Climate of the Past, da Unin Europea de Xeociencias. Asinan o traballo os membros de EPhysLab e do Campus Auga Maite de Castro, Moncho Gmez Gesteira, José Gonzlez e Nicols G. De Castro. Completa o equipo Juan J. Taboada, de MeteoGalicia, e José M. Vaquero, da Universidad de Extremadura.

Anomalas na presin a nivel do mar e na altura xeopotencial

O obxectivo deste estudo foi analizar as condicins atmosféricas no arco Atlntico entre xuo de 1768 e maio de 1769, cando as “persistentes e abundantes choivas precipitaron a crise agrcola mis grave en Galicia e o norte de Portugal no século XVIII, cunha alta mortalidade”. As condicins atmosféricas deste episodio histrico, que non foi exclusivo de Galicia senn que abrangueu outras do rexins do arco Atlntico, de Irlanda, Inglaterra e Francia, foron analizadas utilizando o conxunto de datos de paleorreanlises EKF400v2, que abarca desde o século XVIII ata principios do século XXI.

As anlises feitas no estudo indican que de xuo de 1768 a maio de 1769 a anomala pluviométrica, de choivas, en Galicia e o norte de Portugal foi positiva en 11 dos 12 meses, coa única excepcin de marzo de 1769. “Anda que a choiva no norte de Portugal pareceu menos intensa que en Galicia, xuo de 1768 tivo a anomala de choiva positiva mis alta do século, e setembro de 1768 tivo a segunda mis alta”, recolle o traballo. Os patrns sinpticos atmosféricos dos meses mis chuviosos amosan anomalas negativas tanto na presin a nivel do mar como na altura xeopotencial de 500 hPa no Atlntico nororiental. “Estes patrns ascianse con vagadas no Atlntico nororiental que inducen a formacin de sistemas de baixa presin superficiais e dificultan a progresin dos anticiclns cara ao leste na rexin, o que resulta en episodios de choiva e fro mis frecuentes do habitual”, sinala o equipo investigador sobre a orixe das choivas.

O exceso de precipitacin identificado no estudo, indican os seus responsables, concorda coa ocorrencia de rogativas eclesisticas pro-Serenitate, destinadas a conter as precipitacins, recollidas en Santiago de Compostela e noutras localidades galegas e lusas e testemuos escritos que indican un número inusualmente alto de das de choiva entre xuo de 1768 e maio de 1769. Ademais, coincide co exceso de mortalidade documentado en 1769 e 1770.

A importancia de estudar o clima séculos atrs

Respecto importancia de estudar o pasado climtico, o equipo investigador lembra, citando a diferentes autores, que “nas últimas décadas a comunidade cientfica ten tomado conciencia da importancia de retroceder no tempo para profundar a nosa comprensin do clima, xa que os rexistros de datos mis extensos permiten interpretacins mis fiables e consistentes do clima”.  Analizar o comportamento do clima ao longo dos séculos, engaden, “permtenos investigar como as forzas ambientais teen moldeado historicamente diversos sectores da sociedade, analizando as vulnerabilidades xeradas en diferentes sectores socioeconmicos, como a agricultura, o transporte e a enerxa, as como a resiliencia e adaptabilidade da sociedade s anomalas meteorolxicas e a dinmica climtica”.

A anlise dos procesos climticos histricos anteriores era industrial, apuntan, “é unha tarefa sumamente complexa, xa que implica o manexo de conxuntos de datos de diversas orixes, inclundo datos instrumentais de medicins in situ e datos non instrumentais obtidos a partir de indicadores indirectos como rogativas eclesisticas ou testemuos escritos atopados en cartas, diarios e informes”. Ademais, matiza o equipo investigador, estes conxuntos de datos adoitan variar en termos de fiabilidade, integridade e cobertura espacial, o que complica anda mis a anlise e a interpretacin dos patrns climticos histricos. Igualmente, engaden, a interpretacin dos rexistros climticos histricos require unha comprensin profunda do contexto no que se recompilaron os datos, inclundo os factores sociais, culturais e ambientais que poden influr nas observacins e as prcticas de rexistro ao longo do tempo. “A pesar destes desafos, o estudo dos procesos climticos histricos ofrece informacin valiosa sobre a variabilidade climtica a longo prazo e axuda a contextualizar as tendencias climticas modernas e as proxeccins futuras”, apuntan.