�鶹����

Na Unin Europea, as rexins rurais representan o 44,6% da superficie e nelas vive o 20,8% da poboacin total dos estados membros. A pesar de que adoitan contar con abundantes recursos naturais, esta zonas caracterzanse polo envellecemento demogrfico, a despoboacin, a falta de oportunidades laborais ou a insuficiencia de infraestruturas. Estas dificultades tradúcense a miúdo en pobreza enerxética debido s desorbitadas tarifas enerxéticas, polo que en diversos puntos de Europa comezaron a xurdir alternativas: as comunidades enerxéticas rurais, unha resposta de accin social e colectiva que aposta pola producin de enerxas renovables e a venda de excedentes enerxéticos. Para avanzar no seu desenvolvemento, este mércores o campus de Vigo acolle a celebracin da Conferencia europea sobre Comunidades enerxéticas rurais: tendendo pontes entre a accin local e a transicin cara a enerxas limpas.��

O simposio reúne 120 persoas procedentes de 20 pases, inclundo representantes de comunidades enerxéticas e de grupos de accin local, persoal investigador, asociacins, organizacins implicadas en comunidades enerxéticas, autoridades locais e rexionais e persoas comprometidas coa transicin verde comandada pola cidadana.��

A conferencia est organizado polo , liderado pola �鶹����, que ten como obxectivo transformar as relacins entre as entidades locais, rexionais e as comunidades rurais para contribur transicin enerxética limpa de Europa a través dunha participacin activa e xusta. A cita, con sede na Facultade de Filoloxa e Traducin, permitiu xerar sinerxas, intercambiar experiencias e fortalecer novas redes para fomentar a colaboracin entre as partes interesadas no mbito das transicins enerxéticas rurais e, especialmente, as comunidades enerxéticas en toda Europa. Ademais, dado que o evento coincide co ecuador do proxecto EC4Rural, serviu tamén para amosar os progresos acadados nos dous primeiros anos de traballo deste consorcio de dez socios de tres pases (Espaa, Estonia e Bélxica) que botou a andar en setembro de 2023 cun orzamento de 1,6M€ cofinanciado polo Programa LIFE da Unin Europea.

Unha aposta pola participacin cidad e as redes locais

No acto de apertura participaron a vicerreitora de ���Ա�����پ�����������, Transferencia e Innovacin da �鶹����, Belén Rubio; o presidente da Federacin Galega da Municipios e Provincias, Alberto Varela; e o responsable do proxecto, o catedrtico da �鶹���� Xavier Simn. A vicerreitora puxo en valor o esprito que subxace no proxecto EC4Rural, “conectar xente, territorio e coecemento” para avanzar cara a “transicin enerxética sostible”. Neste sentido, lembrou que ���鶹���� est plenamente aliada coa procura da sustentabilidade e a responsabilidade social, poendo en marcha diferentes medidas de aforro enerxético, substitucin de fontes tradicionais de enerxa por alternativas limpas e renovables ou reducin da pegada enerxética. Esta estratexia, engadiu, serviulle �鶹���� para situarse no GreenMetric World University Ranking no posto 262 do mundo e no 11 entre as universidades espaolas.��

Pola súa banda, o presidente da Fegamp lembrou que a transicin enerxética “deixou de ser unha opcin para converterse nunha obriga ética, social e econmica” e, neste contexto, as comunidades enerxéticas estn a demostrar que son quen de “transformar o modelo de producin, xestin e consumo de enerxa”. ��Entre as súas vantaxes, Varela recalcou que “democratizan a enerxa, permiten que a vecianza, as empresas locais e as administracins compartamos recursos, reducen custos e xeran beneficios ambientais e sociais”. O alcalde de Vilagarca tamén fixo fincapé na necesidade de colaboracin entre administracin local e rexional, cidadana, asociacins, comunidades de montes, empresas e grupos de desenvolvemento rural para “facer fronte aos retos técnicos, xurdicos e econmicos que presenta a promocin das comunidades enerxéticas”.��

Balance de dous anos de traballo

Tras o acto de apertura, o congreso arrancou coa intervencin de Antti Roose, da Universidade de Tartu, e Xavier Simn, catedrtico da �鶹����, investigador do Centro Interuniversitario de ���Ա�����پ����������� da Paisaxe Atlntica, Cispac e coordinador de EC4Rural. Ambos encargronse de actualizar a evolucin do proxecto, que ten unha duracin total de catro anos e do que forman parte ademais da �鶹����, a Universidade de Tartu (Estonia), a Federacin Galega de Municipios e Provincias, a Asociacin de Cidades e Municipios de Estonia, a Axencia Rexional da Enerxa de Tartu, a cooperativa Sapiens Energa, a Unin LEADER de Estonia, Espazocoop, a Fundacin Juana de Vega e a Asociacin Europea de Grupos LEADER para o Desenvolvemento Rural, de Bélxica. O proxecto comprende a posta en marcha en Estonia e Espaa de comunidades enerxéticas rurais que produzan electricidade mediante paneis fotovoltaicos sobre tellados de edificios públicos. Est previsto o desenvolvemento de 34 casos de estudo en 12 municipios rurais de Estonia e 22 de Galicia, o que implica actuar sobre preto de 2700 hectreas e 94.000 habitantes.

O proxecto, explicaba Xavier Simn, baséase en tres piares fundamentais. Por unha banda, traballar “de abaixo a arriba, xa que a transicin cara a enerxa limpa debe basearse na cooperacin activa a nivel local, impulsada polas comunidades enerxéticas locais”. Por outra banda, trabllase asumindo que “non existe unha única solucin aplicable para todos os casos”, senn que se deben adaptar as propostas a cada circunstancia e lugar e, finalmente, o consorcio aposta por traballar de xeito colaborativo e compartir o coecemento.

Non obstante, tras os dous primeiros anos de traballo, recoeca Simn, “desafortunadamente non estamos no punto no que agardbamos estar, fmonos atopando atrancos, pero tamén aprendendo deles”. Estes problemas estn maioritariamente derivados da caractersticas destas contornas rurais, como a dispersin da poboacin, o envellecemento, o baixo nivel de vida ou a reducin da superficie agrcola. Pola contra, apuntaban, Simn e Roose, estas contornas rurais son ricas en recursos naturais que, como no caso da enerxa solar, son “de balde” e ofrecen espazos nos tellados dos edificio público para a instalacin das tecnoloxas precisas “sen ter que competir con outro tipo de usos”. Ademais, ambos expertos sinalaron que a fotovoltaica é “unha tecnoloxa barata, mis do que era hai 15 anos”, e que se conta cunha serie de marcos legais europeos, con transposicins a nivel estatal, que amparan a creacin deste tipo de comunidades. O único elemento que falta nesta ecuacin, engadan, é a implicacin da cidadana, “esa é a principal barreira que nos estamos atopando, necesitamos que a xente comece a tomar decisins en cuestins enerxéticas”.��

No que se refire creacin das comunidades enerxéticas nos 22 concellos galegos implicados no proxecto, “atpanse en diferentes niveis de desenvolvemento e tan s en dous deles comezou o proceso de implementacin das comunidades enerxéticas: Moeche e Vilasantar. Neste sentido, Simn considera necesario seguir traballando no marco do consorcio para ir derrubando as barreiras e avanzar cara o obxectivo de EC4Rural: o desenvolvemento destes 34 pilotos en Galicia e Estonia que debern servir como “semente para a súa futura replicabilidade, non s nas rexins participantes, senn tamén a nivel europeo”.��

Reunin anual do proxecto este xoves e venres��

A conferencia continuou ao longo da xornada e, aproveitando a súa celebracin no campus, ma xoves e pasado venres a Facultade de Ciencias Econmicas acoller a xuntanza anual do proxecto EC4Rural coa participacin de representantes de todas as entidades no consorcio. O programa de traballo inclúe tamén unha visita ao Concello do Rosal, que participa nun dos pilotos do proxecto.
��