�鶹����

Un equipo internacional de investigadoras e investigadores liderados desde a �鶹���� polo catedrtico Antonio Chas Aguin levan desde o ano 2015 estudando a contorna literaria e histrica do Cancionero de Baena, “cuxa transcendencia e excepcionalidade radica en que é fonte única para o coecemento da poesa xurdida en castel na pennsula dende mediados do século XIV, cando xa esmoreca a poesa galego-portuguesa e o desenvolvemento da poesa cortes do século XV”. Son o e nel participan ��especialistas de Espaa, Francia, Italia, Portugal, Reino Unido e Estados Unidos, financiados polo Ministerio de Ciencia, Innovacin e Universidades, que en 2023 lles renovou, por terceira convocatoria consecutiva, o financiamento deste proxecto.

“Non son frecuentes os equipos de investigacin do mbito das humanidades que acceden a este tipo de axudas e, no noso caso, xa é a terceira vez que o conseguimos”, explica Chas Aguin, director do Departamento de Literatura espaola e Teora da literatura da �鶹����, moi satisfeito polo apoio que o ministerio lle vén outorgando a este proxecto e que permitir darlle continuidade ata agosto de 2027.

Testemua dunha época trascendental

“O que hoxe consideramos como Cancionero de Baena é, en realidade, a única copia conservada actualmente do orixinal Cancionero de Baena, preparado polo escribano Juan Alfonso de Baena ao monarca Juan II de Castela cara ao 1430”, salienta o responsable do equipo.

O cancioneiro conserva a poesa creada e espallada coa entronizacin dos primeiros Trastmara, como testemua dun xeito de poesa que xa estaba esmorecendo. Pero, desde o punto de vista dos integrantes de Nocelba, o importante é que se trata, ademais, “dunha testemua de primeira orde como reflexo dunha época transcendental e basilar dos acontecementos que coecer a pennsula en épocas posteriores en diferentes ordes, tanto a nivel histrico-poltico, social, ideolxico, econmico como cultural e literario”.��

Sen perder de vista a importancia da anlise literaria, desde Nocelba dselle especial relevancia ao estudo deste contexto histrico en transformacin e a como se converte en motivo literario en épocas posteriores, “pois non son poucas as obras dos séculos seguintes, mesmo ata a nosa actualidade, que toman como punto de partida personaxes e acontecementos deste momento que constitúe o noso punto de partida”.

Repartidos entre Europa e América

O proxecto est integrado por un conxunto de doutores e doutoras especialistas en diferentes épocas cronolxicas da literatura espaola. En concreto, participan cinco docentes de tres institucins universitarias espaolas: Antonio Chas Aguin e Montserrat Ribao, tamén catedrtica da �鶹����; outras dúas investigadoras formadas no seu momento na �鶹���� e hoxe profesoras da Universidad San Pablo Ceu, e outra pertence Universidade de Len. A el e elas súmase o traballo “indispensable” de seis dos mais reputados especialistas internacionais neste mbito, catedrticos e catedrticas pertencentes a seis institucins de ata cinco pases diferentes: Portugal (Univ. de Lisboa), Italia (Verona e Udine), Francia (Rennes 2), Reino Unido (Northumbria) e, mis recentemente, incorporouse tamén unha catedrtica da Universidade de Washington, en Seattle, Estados Unidos, que xa fixera colaboracins ocasionais co grupo e agora vén a reforzar algún dos obxectivos formulados para esta nova etapa.

A este equipo engdese o persoal en formacin que neste momento est desenvolvendo as súas teses de doutoramento baixo a supervisin dos membros da rede. “Todos e todas son indispensables para o correcto funcionamento e a consecucin dos obxectivos propostos”, salienta Chas Aguin.

Biblioteca dixital propia

A fortaleza e singularidade do equipo radica, tal e como defenden os seus integrantes, en tratar de forma conxunta e simultnea a anlise dos textos literarios conservados (nos seus aspectos material, filolxico e literario) coa evolucin literaria e mis a base social, econmica e poltica sobre a que se sustentou. “A esta perspectiva innovadora súmase o feito de que non se fai volvendo sobre os autores mais representativos do perodo, xa estudados, senn atendendo a aqueles menos coecidos e que coinciden, moi a miúdo , cos personaxes de mis relevancia social, moitos deles e delas (anda que esta perspectiva de xénero non fora estudada ata a nosa investigacin) mecenas que alimentaron a propia escola, fomentando a creacin literaria ao tempo que proporcionaban os medios econmicos, sociais e culturais que a fixeron posible”, apunta Chas.

Asemade, e como marca de Nocelba, tamén tratan as relecturas e reescrituras posteriores deste contexto histrico en épocas literarias posteriores, co que se logra alcanzar unha ampla dimensin cronolxica dos seus estudos, algo que foi moi positivamente valorado nos sucesivos informes da súa actividade. Neste contexto insrese unha biblioteca dixital, propia deste proxecto, , coordinada dende a �鶹���� pola profesora Ribao, que xa alberga mis de cento vinte reescrituras contemporneas do tempo e os nomes do Cancionero de Baena, e tamén unha das súas salas, ��, onde lle dan visibilidade aos nomes propios de muller que ��figuran nos seus poemas.

Exploracin do papel da muller na creacin literaria da época

A renovacin do financiamento concedido polo ministerio a finais de 2023 permitiulles iniciar unha nova etapa dirixida a cubrir espazos que anda quedaban pendentes na investigacin. Tal e como explica Chas Aguin, ademais de abarcar novos autores non contemplados ata agora, unha das lias mis novidosas vai dirixida a explorar o papel da muller na creacin literaria da época e, tamén, na súa repercusin, como motivo literario en épocas posteriores, transcendendo a xa habitual negacin da súa importancia ao ampliar a investigacin de novos focos (especialmente en mbitos conventuais e cortess), as como o seu papel de mecenado, anda non explorado... “As mesmo, tamén pretendemos achegar luz sobre colectivos minorizados por diferentes causas (polticas, étnico relixiosas, sociais, de xénero...), pois temos comprobado que estes textos son unha importante fonte de coecemento da época”. Nesta lia, o coordinador da rede salienta que precisamente este curso inaugurouse na �鶹���� un ttulo propio de especialista relacionado con varios dos obxectivos de Nocelba: .��
��