�鶹����

A partir das valoracins e opinins de 17 expertos e expertas do Campus Crea e da Ctedra de Feminismos 4.0 Depo-�鶹����, docentes das facultades de Comunicacin e Deseo traballaron no desenvolvemento dun avatar virtual con perspectiva feminista, o que acabou dando lugar creacin de Alicia e publicacin de contidos protagonizados por esta figura nas redes sociais. Desenvolvido ao abeiro da convocatoria de axudas investigacin desta ctedra promovida pola Deputacin de Pontevedra e a �鶹����, trtase dun proxecto realizado polos investigadores Javier Abun, Diana Ramah e Patricia Dopico. O seu obxectivo, explican, era “definir unha proposta visual e conceptual” que afastase a creacin deste avatar con ferramentas de intelixencia artificial xerativa “dos canons hipersexualizados habituais na cultura dixital”, as como analizar tamén se os avatares virtuais estn contribundo consolidacin de estereotipos de xénero.

Baixo o ttulo de Avatares virtuais con perspectiva feminista: alternativas hipersexualizacin na cultura dixital desde Pontevedra, esta investigacin centrouse en primeiro termo en “documentar os riscos que a hipersexualizacin e os nesgos de xénero dos avatares xerados con IA supoen para a sociedade”, a través dunha revisin dos estudos cientficos sobre avatares virtuais. Estes, sinala Abun, indican que “estes novos actores dixitais estn a consolidar estereotipos de xénero e dinmicas de hipersexualizacin, probablemente alimentadas por bases de datos e modelos de IA saturadas de imaxes femininas sexualizadas”.

Un “proceso participativo” con especialistas de diferentes eidos

O equipo investigador buscou súa vez xerar un “coecemento aplicado que permita formular modelos alternativos desde unha perspectiva feminista”, buscando definir “un marco de boas prcticas para o deseo de avatares virtuais”. Isto levouse a cabo a través dun “proceso participativo”, no que reuniron as opinins de 17 expertas e expertos en estudos de xénero, comunicacin, deseo e educacin.

A través de dúas roldas de cuestionarios, o equipo investigador buscou tanto coecer, explica Abun, “que problemticas poden xerar os avatares virtuais que existen agora mesmo nas redes sociais e os tipos de contidos que xeran”, como abordar o deseo dun avatar con perspectiva feminista. As, as “orientacins cualitativas iniciais” levaron definicin de cinco opcins de avatar, cunha estética e un contexto diferenciados. Xa na segunda das consultas, o 53% dos expertos e expertas decantronse polo prototipo que finalmente se converteu en Alicia. Ao mesmo tempo, fronte pregunta inicialmente proposta polo equipo investigador, subliaron que “non é posible representar muller galega cun único avatar”, xa que isto podera contribur xeracin de estereotipos, “que é contra o que tratabamos de loitar no propio proxecto”, explica Abun.

Este grupo de especialistas amosou “un consenso moi elevado sobre o carcter problemtico das representacins de xénero” nos avatares xerados con intelixencia artificial, que cualifican como “estereotipadas, sexualizadas e excluntes”. A maiora das e dos expertos participantes considera estes avatares como “un retroceso” en materia de igualdade de xénero, ao tempo que sinala “lxica de negocio” das plataformas dixitais como o “principal obstculo para unha representacin diversa e equilibrada de identidades disidentes”.

Este panel de especialistas identificou tamén unhas “lias de actuacin prioritarias para avanzar cara avatares e contidos mis plurais e igualitarios”, que constitúen súa vez a base do deseo de Alicia. Nomeadamente, sinalan a necesidade de revisar os algoritmos de recomendacin “que priorizan o engagement”, diversificar “os datos de adestramento” das IA para reducir a reproducin de nesgos ou fomentar a alfabetizacin dixital e meditica.

Un avatar concibido como “ferramenta de divulgacin”

Partindo destas recomendacins, o equipo investigador desenvolveu a “versin final” de Alicia, “que sintetiza as preferencias maioritarias do panel de persoas expertas e os obxectivos feministas do proxecto”. Co obxectivo de que este avatar sirva tamén para divulgar o traballo realizado, o proxecto completouse coa de contidos protagonizados por Alicia, ao que se sumou unha sesin divulgativa no Mster en Comunicacin en Medios Sociais e Creacin de Contidos Dixitais. De feito, sinala Abun, o obxectivo é que, mis al deste proxecto, Alicia contribúa tanto a divulgar os resultados desta investigacin, como alfabetizacin dixital. “O avatar est concibido como unha ferramenta de divulgacin e sensibilizacin sobre igualdade de xénero, estereotipos e representacins do corpo nas plataformas dixitais”, sublia o investigador do grupo Sepcom, que explica que este avatar protagonizar novas publicacins en redes sociais, no marco dunha lia de traballo sobre o uso de avatares virtuais en materia de divulgacin cientfica.