�鶹����

Desde o ano 2019, membros do Grupo de Estudos de Arqueoloxa, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da �鶹���� estudan o xacemento arqueolxico de Ceada das Chs/Castelo de Lobarzn, nos concellos ourensns de Ombra e Monterrei. Os traballos realizados para coecer o seu pasado prehistrico deron un avance significativo coa intervencin arqueolxica levada a cabo este ano, onde se localizou unha estrutura que agora vense de corfimar que data de mediados do IV milenio aC, de hai arredor de 5500 anos.

A última campaa, financiada a través das axudas GDR Agader e promovida polos concellos ourensns de Monterrei e Ombra, centrouse en reas clave como a plataforma da aba norte do Monte Castelo. A intervencin foi realizada pola empresa Breogn Arqueoloxa, baixo a direccin de Vctor Muiz, profesor e investigador da Área de Medieval no campus de Ourense. A seccin de arqueoloxa prehistrica do proxecto estivo a cargo de Luca Rodrguez, investigadora predoutoral da �鶹����, coa supervisin e asesoramento cientfico de Beatriz Comendador, titular da Área de Prehistoria. O equipo contou tamén coa participacin de Miguel Ángel Álvarez, investigador posdoutoral da Área de Xeografa Fsica, e a colaboracin de José Ángel Cid, profesor da Área de Enxeara Cartogrfica e Xeodésica. Finalmente, a datacin foi financiada polo GEAAT da �鶹����.

Un "achado prometedor"

Segundo explican desde o proxecto, na campaa realizada este ano “un dos achados mis destacados foi a identificacin dun burato de poste no contexto dunha estrutura circular detectada previamente grazas prospeccin xeomagnética”. Esta estrutura, detallan, podera ser unha cabana ou construcin doméstica e “ser clave para comprender mellor as formas de vida e organizacin das comunidades prehistricas da zona”. A datacin por radiocarbono realizada confirmou agora que as estruturas descubertas datan de mediados do IV milenio aC. "É a primeira vez que atopamos evidencias in situ da ocupacin prehistrica no xacemento; ata agora  s se coecan restos materiais que afloraban na superficie", indican. Concretamente, detallan desde o equipo da �鶹���� participante no proxecto, os resultados das anlises realizadas no laboratorio Beta Analytic (Miami) confirman que a plataforma noreste do conxunto arqueolxico foi habitada por comunidades prehistricas que vivan no val do Tmega hai arredor duns 5500 anos. “É un achado moi prometedor que abre novas vas de investigacin. Unha futura intervencin podera permitirnos coecer completamente esta estrutura e o seu contexto”, apuntan.

O equipo investigador comenta que o achado permite establecer conexins directas co xacemento de Vinha da Soutilha (Mairos, Chaves), destacando a unidade cultural existente no val do Tmega durante a Prehistoria, “nunha época en que as fronteiras non existan”. Este descubrimento, engaden, “abre un abanico de posibilidades para a investigacin do pasado prehistrico, facendo do val do Tmega un referente clave para a arqueoloxa da Prehistoria recente no noroeste peninsular”.

Unha investigacin multidisciplinar

O conxunto arqueolxico de A Ceada das Chs/Castelo de Lobarzn atpase situado entre os núcleos de poboacin de As Chs (Ombra) e Vilaza (Monterrei), cabeceiras das parroquias homnimas. Érguese entre unha serie de outeiros que dominan unha ampla chaira situada en altura entre os vales dos ros Tmega e Búbal, o que lle confire un carcter eminentemente estratéxico. A investigacin deste enclave, que conta cunha ampla historiografa que parte da Prehistoria, iniciouse en 2019 co proxecto Lobarzn, no marco dun convenio entre a �鶹���� e os concellos de Oimbra e Monterrei. Nos primeiros traballos recolléronse materiais cermicos e lticos en superficie, cuxos patrns decorativos apuntaban xa a unha cronoloxa anterior ao III milenio aC.

En 2022, no contexto da tese de doutoramento de Luca Rodrguez Materialidade e mobilidade na Prehistoria recente no territorio do Alto Tmega transfronteirizo (realizada na �鶹���� baixo a direccin de Beatriz Comendador e Diego Herrero) realizouse unha prospeccin xeofsica en colaboracin con Emmanuelle Meunier, investigadora posdoutoral financiada pola Casa Velzquez-EHEHI. Esta prospeccin permitiu identificar diversas anomalas no terreo, que este ano se confirmaron mediante sondaxes arqueolxicas, “reforzando a importancia do xacemento”, tal e como indica o equipo investigador.