�鶹����

O sbado 11 de abril s 2.07 da madrugada, hora peninsular espaola, remataba no océano Pacfico, coa amerizaxe dos catro astronautas que a protagonizaron, a misin Artemis II. Atrs quedaban10 das nos que percorreron 1.117.659 quilmetros, que os converteron nos humanos que mis lonxe viaxaron no espazo, ademais de ser os primeiros en observar algunhas zonas da cara oculta da Lúa.

Non obstante, a misin xa rematara unhas horas antes para os integrantes do Grupo de investigacin de Tecnoloxa Aeroespacial da �鶹����. “A derradeira vez que tivemos contacto ca nave foi o venres de madrugada, s 9:54 a ma, hora espaola. Ese foi o noso adeus, a derradeira vez que recibimos o sinal antes de que realizara a súa reentrada o venres pola noite. Foi un momento cheo de nostalxia, pero tamén de satisfaccin polo traballo ben feito e con moitas ganas de seguir operando desde atlanTTic e a �鶹���� para futuras misins”, explica Fernando Aguado, director do grupo ATRG.

Conclua as un traballo que comezara o 1 de abril cun momento non menos emocionante, como detalla o investigador do grupo Manuel Diz, “estabamos todo o equipo xunto no laboratorio seguindo atentamente o lanzamento do foguete SLS e mirando como se desacoplaban as súas distintas etapas. Ás 3:54 da ma, hora espaola, vimos por vez primeira o sinal da misin Artemis no noso espectro e foi unha tolemia e unha celebracin incrible. Significaba que o traballo e o esforzo dos últimos meses por fin se materializaran”.

Un fito histrico e un cambio de paradigma para o grupo��

O Grupo de Tecnoloxa Aeroespacial, ATRG, do centro atlanTTic da �鶹����, a través da cooperacin establecida coa empresa tecnolxica espaola Integrasys, seleccionada pola NASA, encargouse durante 10 das do seguimento terrestre da cpsula Orion, que durante a misin Artemis II, emitiu sinais de radio en banda S que actuaron como un latexo electrnico, captado polas antenas da �鶹���� e Integrasys.

De “experiencia tremendamente enriquecedora” cualifican os investigadores da �鶹���� a súa participacin a misin Artemis II, xa que “nos permitiu demostrar que as nosas capacidades van moito mis al do tracking e as operacins habituais con satélites LEO en rbitas baixas. Comprobamos que estamos preparados para traballar e recibir sinais en rbitas de espazo profundo, ou deep space, como foi o caso desta misin, que viaxou Lúa e regresou. Sinceramente, para o noso grupo isto supn un fito histrico, xa que é a primeira vez que participamos nunha misin destas caractersticas”, explica Aguado.��

Dado que o reto lles esixiu reaxustar parte da súa antena para poder optimizar a recepcin do sinal a unha distancia tan grande e tamén “nos abriu a mente e puxo sobre a mesa novas ideas cara a futuras misins no espazo profundo”, facendo que pensen na necesidade de adquirir novos equipos no futuro como antenas de maior tamao para realizar este tipo de ��seguimentos tan esixentes, os integrantes do grupo ATRG non dubidan en referirse a esta misin como “un cambio de paradigma” para eles.��

10 Terabytes de informacin xerados en 10 das de misin

Como o grupo de investigacin s poda apuntar a antena cando saa da Lúa, xa que a nave Orion se dirixa a ela, o seu marxe de interaccin comezaba cando entraba polo horizonte, entre as dúas e as tres da ma. “Despois, rematbamos a xornada entre as sete as oito ou nove da noite, dependendo un pouco da posicin da nave no traxecto da cada da. Foi un ritmo moi intenso”, recoecen.

En canto aos sinais recibidos durante os 10 das da misin, os investigadores de atlanTTic, mis que contar as horas ou o numero de sinais individuais, consideran que o dato verdadeiramente importante é a cantidade de informacin xerada. “Encargmonos de gravar unha parte do espectro radioeléctrico que se atopa nas frecuencias de banda S, o que significa capturar o sinal puro xunto con moitsimo rudo, e iso, tradúcese nun volume de datos enorme”, explica Manuel Diz.

As, anda que ao principio calculaban que xeraran uns 2 Terabytes diarios, o que supora uns 20 durante os 10 das que duraba a misin, “grazas a que nos fomos reinventando con novas estratexias automatizadas e ao uso de compresin, fomos quen de reducir toda esa informacin a un total de aproximadamente 10 Terabytes. De feito, a da de hoxe seguimos clasificando, separando, comprimindo e enviado todos eses datos ao equipo de Integrasys”, detalla Fernando Aguado, que destaca que “traballar xunto a José Manuel Snchez, responsable do proxecto na empresa, e todo o seu equipo foi clave nesta misin”.��

As mesmo, o director do grupo considera determinante para o éxito acadado a implicacin de todos os integrantes do grupo ATRG, as como de xente doutros grupos que colaboraron con eles. “Dentro de atlanTTic somos unha gran familia e sobre todo a quen mis debo agradecer é Manuel Diz e a Pablo Francisco Fernndez do grupo COM, ��Grupo de Antenas, Radar e Comunicacins Ópticas, porque foron claves neste proxecto e merecen todo o recoecemento tanto do centro como da �鶹���� polo papel fundamental que desenvolveron”.

Inmersos nun boom de proxectos espaciais��

Finalizada a súa participacin nunha misin, na que os investigadores da �鶹���� aseguran, que mis al do seu traballo concreto, sentronse “profundamente impresionados” pola comunicacin directa entre naves, en concerto entre Orion e a Estacin Espacial Internacional sen necesidade de triangular coa Terra, “un avance tan grande que xa podemos falar de telefona espacial”, ��o grupo de investigacin rematar estes das o envo de informacin a Integrasys para, a continuacin, regresar ao seu da a da.

Logo dun ano e medio no que se produciu “un verdadeiro boom de proxectos espaciais”, explican, e que os levou a medrar ata superar neste intre as 25 persoas traballando a través de contratos ou realizando teses enfocadas no sector do espazo e as telecomunicacin, e cinco docentes permanente da �鶹����, o grupo céntrase en proxectos “moi importantes, que van desde a participacin na Constelacin Canaria de satélites, o desenvolvemento de sistemas de comunicacins pticas para o espazo, ata actividades relacionadas co docking, é dicir, o acoplamento de satélites en rbita, algo que tamén se veu na misin Artemis II".

Co desexo de poder participar en mis misins de espazo profundo no futuro, os integrantes Grupo de investigacin de Tecnoloxa Aeroespacial da �鶹���� insisten na colaboracin como elemento clave para que os seus proxectos sexan un éxito. “Pertencemos a un gran centro de investigacin como é atlanTTic, onde tocamos moitsimas iniciativas e colaboramos entre todos os grupos. Manter esa mente aberta e traballar xuntos é o que nos permitir seguir medrando para converte o centro na punta de lanza da enxeara aeroespacial e de telecomunicacins en Espaa, en Europa, e por que non, no resto do mundo?”, sinalan.

��