�鶹����

Desde xuo de 2023, un consorcio de 21 entidades de dez pases, entre elas a �鶹����, desenvolve o proxecto , que busca crear ferramentas estandarizadas e rigorosas para o seguimento, informe e verificacin do carbono orgnico do solo e o balance de gases de efecto invernadoiro no sector terrestre, en lia cos obxectivos da Unin Europea de mitigacin do cambio climtico. A iniciativa est financiada con case sete millns de euros polo programa Horizon Europe da UE. 

Monitoring, Reporting and Verification of Soil Organic Carbon and Greenhouse Gas Balance est coordinado desde Espaa por GMV Aerospace and Defence SA e nel participan universidades, empresas privadas, unha fundacin e centros de investigacin. Da �鶹���� est un equipo da Área de Edafoloxa e Qumica Agrcola do campus de Ourense, pertencente ao grupo de investigacin Planta, Solo e Aproveitamento de Subprodutos (BV1), do Instituto de Agroecoloxa e Alimentacin (IAA) e Campus Auga, estando liderado desde a Facultade de Ciencias pola investigadora Paula Pérez. “Xa levamos moitos anos estudando prcticas agrcolas sostibles e a participacin neste proxecto potencia anda mis a nosa lia de investigacin relacionada co papel do solo como sumidoiro de carbono”, comenta Paula Pérez.

Potenciar o papel dos solos como sumidoiros de carbono

O solo, explican desde MRV4SOC, é o maior depsito de carbono terrestre e a súa capacidade de 'secuestralo', de almacenalo, é clave para mitigar o cambio climtico e lograr a neutralidade climtica. “O solo, se se manexa axeitadamente, pode almacenar mis carbono da atmosfera do que emite, actuando como sumidoiro del. Desafortunadamente, o cambio climtico e as presins socioeconmicas teen contribudo degradacin do solo e perda de biomasa, reducindo en última instancia a súa capacidade de sumidoiro”, advirten. O resultado é un aumento nas concentracins atmosféricas de gases de efecto invernadoiro e riscos para a producin de alimentos.

As prcticas sostibles de xestin agrcola, comentan desde o proxecto, poden potenciar este papel dos solos como sumidoiros. Deste xeito xorde a necesidade de conseguir monitorizar os cambios de carbono orgnico do solo baixo diferentes prcticas de xestin e usos do solo e escenarios de cambio climtico e establecer metodoloxas estandarizadas, transparentes e escalables para cuantificar os efectos das prcticas agrcolas sobre o almacenamento de carbono. Esta verificacin rigorosa, lembran, é requirida polos mercados de carbono, mercados creados co fin de compensar con incentivos econmicos aos agricultores que realizan prcticas sostibles que permiten almacenar mis carbono. Cada tonelada de carbono almacenada no solo por hectrea de superficie equivale nese mercado a un crédito que é vendido a empresas/entidades que queiran compensar as emisins de carbono que realizan coa súa actividade. 

Neste contexto de traballo, os obxectivos principais de MRV4SOC son medir a acumulacin a longo prazo de carbono orgnico no solo en nove clases representativas de usos do solo/cubertas de solo na Unin Europea, seleccionados tendo en conta a variabilidade climtica e socioeconmica da UE; avaliar como as prcticas de “carbon farming” (xestin agrcola/gandeira orientada ao almacenamento de carbono) impulsan a dinmica de fluxos de carbono nesas clases representativas; e avaliar o impacto do cambio climtico na acumulacin deste carbono. Tamén se propn desenvolver un sistema MRV, de seguimento, informe e verificacin (monitoring, reporting & verification), “robusto, transparente, estandarizado e rendible”, que poida facilitar pagos baseados en resultados para prcticas agrcolas que aumenten este carbono no solo e aumentar a confianza das partes interesadas nos mercados voluntarios de carbono. Para acadar estes obxectivos, o proxecto utiliza tecnoloxas de vangarda, como espectrometra, satélites e drons, para obter datos fiables sobre a captura de carbono e as emisins de gases de efecto invernadoiro vinculadas ao uso do solo. Os datos obtidos in situ e mediante teledeteccin utilzanse no proxecto para desenvolver modelos xeoestadsticos e baseados en procesos en 15 sitios de demostracin que abarcan as citadas nove clases de uso e cobertura do solo.

Datos, metodoloxas e ferramentas

Entre os resultados agardados do proxecto MRV4SOC estn un marco metodolxico de nivel Tier 3 (o mis detallado nas directrices de Inventarios de Gases de Efecto Invernadoiro) que permita estimar cambios en múltiples reservas de carbono (biomasa sobre e baixo terra, follada, madeira morta, etc.); datos harmonizados de alta calidade (in situ e mediante teledeteccin) nos 15 sitios de demostracin; e ferramentas e directrices para a implementacin de esquemas de MRV estandarizados no sector agrario/uso do solo, que faciliten a certificacin de créditos de carbono na agricultura. Tamén se agarda a identificacin de prcticas agrcolas de ‘carbon farming’ eficaces e o seu impacto cuantificado no almacenamento de carbono do solo e o aumento da confianza dos mercados voluntarios de carbono na agricultura como fonte lextima de remocin de carbono. 

A creacin deste marco MRV permitira, tal e como explican desde o proxecto, tanto a agricultores como a lexisladores e mercados de carbono traballar con datos fiables, o cal favorecera a transferencia de coecemento, o financiamento baseado en resultados e unha agricultura mis sostible. “No contexto da poltica da UE cara a neutralidade climtica e o Pacto Verde, o proxecto apoia a transicin cara sistemas agrcolas resilientes, que protexan e melloren a saúde do solo e contribúan ao obxectivo de emisins netas cero”, afirman.

A participacin da �鶹���� en MRV4SOC céntrase en levar a cabo actividades de clustering e sinerxas con outros proxectos europeos financiados polo programa Horizon Europe participados ou liderado polo mesmo grupo da �鶹����, como son InBestSoil, BIOservicES e AGROSUS. As, detalla Paula Pérez, “a nosa participacin neste proxecto xorde a partir da nosa implicacin en InBestSoil, no que se estuda como valorizar economicamente os servizos ecosistémicos que proporciona o solo, ademais da producin de alimentos”. En MRV4SOC, apunta, “a nosa funcin é establecer sinerxas con outros proxectos que buscan dalgunha forma pr en valor o que o solo nos achega e tamén poer en valor a forma de facelo”. Tamén traballan na avaliacin de como pode afectar a implantacin desta agricultura do carbono s distintas partes interesadas ou como outros factores, por exemplo o tamao das explotacins agrcolas, a localizacin ou as polticas agrarias, poden influr nesta implantacin. Nesta lia de accin, a Facultade de Ciencias do campus de Ourense acolleu a pasada semana a celebracin dun focus group, que se replica en diferentes zonas europeas, no que se debateu sobre o impacto socioeconmico que podera ter a implementacin da agricultura do carbono entre as distintas partes interesadas (agricultores, intermediarios, compradores/vendedores) en Galicia.