�鶹����

Un equipo da �鶹���� e a empresa Copasa est a desenvolver o proxecto estatal Airis. O seu obxectivo é, aplicando as últimas tecnoloxas, dixitalizar e automatizar a inspeccin de vas de ferrocarrs de alta velocidade para contribur a mellorar tanto a súa rendibilidade como a súa seguridade.

O proxecto, titulado Adaptative and intelligent railway inspection system, est financiado cun total de 568.906,62 euros pola convocatoria de colaboracin público-privada 2023 da Agencia Estatal de ���Ա�����پ�����������, do Ministerio de Ciencia, Innovacin y Universidades, e fondos da Unin Europea NextGeneration. Nel participa por parte da �鶹���� o grupo de Sistemas Aeroespaciais e de Transporte-Aerolab, con sede na Escola de Enxeara Aeronutica e do Espazo do campus de Ourense e pertencente ao Instituto de Fsica e Ciencias Aeroespaciais (Ifcae). Coordina a iniciativa por parte da �鶹���� o profesor e investigador Higinio Gonzlez. O socio do proxecto, Copasa, Sociedad Annima de Obras y Servicios, é unha empresa multinacional de construcin de orixe ourens que conta cunha dilatada traxectoria no desenvolvemento de infraestruturas de todo tipo.
��
Sobre a relevancia de Airis, os seus promotores explican que un dos desafos cruciais do sector ferroviario “é mellorar a rendibilidade dos ferrocarrs de alta velocidade, xa que as súas vas presentan maiores requisitos técnicos que as convencionais, o que incrementa os custos de construcin, inspeccin e mantemento, sendo estes tres veces superiores aos da rede ferroviaria convencional”. Este feito, detallan, remata afectando ao custo para o usuario final e, polo tanto, taxa de utilizacin.

Sistemas e algoritmos

Neste marco de traballo, Airis quere contribur ao “necesario cambio no transporte ferroviario” mediante o desenvolvemento de novas solucins e métodos para reducir os custos das tarefas de inspeccin e mantemento mediante a aplicacin de tecnoloxas como a intelixencia artificial, a dixitalizacin e as técnicas de mantemento preditivo. O proxecto céntrase en desenvolver tanto sistemas de inspeccin de vas como algoritmos de procesamento de datos “sen precedentes no mercado” e que permitan realizar estas inspeccins de maneira automtica, reducindo a dependencia do factor humano e aumentando a frecuencia de recoleccin de datos.

Concretamente, o equipo de Airis busca desenvolver para o ano 2026 un sistema centralizado de inspeccin que reciba informacin, a través dunha rede inalmbrica 5G, de sistemas pticos instalados en dresinas das vas férreas. “Esta ferramenta permitir detectar diversas deficiencias de mantemento, como gretas en distintos tipos de travesas, ausencia de parafusos ou clips de fixacin, cambios indesexados na xeometra do balastro ou a presenza de elementos como area en seccins de va en placa”, afirman. O sistema de inspeccin ser deseado para instalarse nunha soa dresina pero podendo escalarse a un número maior, que traballaran de forma sincronizada cun sistema de alarma central. A previsin é realizar o procesamento de datos a bordo a velocidades de ata 75 km/h e comunicarse coa estacin central en caso de detectar deficiencias no mantemento das vas. Entre as caractersticas de Airis, comentan os seus responsables, estn que ten en conta a variabilidade dos diferentes elementos da va, o que posibilita un mantemento predictivo eficiente.

Continuidade dun proxecto anterior

Esta iniciativa d continuidade a outro proxecto anterior desenvolvido polo mesmo equipo da �鶹���� e Copasa desde finais de 2021 ata finais de 2024 chamado Railway inspection and information model (RIIM), financiado igualmente polo Ministerio de Ciencia e Innovacin (Agencia Estatal de ���Ա�����پ�����������) e polos fondos NextGeneration da Unin Europea. Nel desenvolveron un prototipo de sistema de inspeccin para mellorar o mantemento preditivo dunha va férrea, centrndose na deteccin de fisuras nas travesas e no estado das suxeicins do carril e do balastro. Desde o equipo da �鶹���� sinalan a súa satisfaccin pola continuidade desta colaboracin público-privada e a oportunidade que lles d de desenvolver unha tecnoloxa que poida ser aplicada na mellora dun servizo cidadana.