�鶹����

O desenvolvemento dun programa de intervencin con vtimas de violencia de xénero baseado no uso terapéutico de técnicas teatrais contribúe a unha “reducin importante da sintomatoloxa depresiva” que padecen as vtimas, amsase como un medio de superacin “do illamento ao que son sometidas polos agresores” e fai posible “unha diminucin do malestar psicolxico e melloras na motivacin”. Estas son as principais conclusins que a psicloga Mara Luisa Mondolfi extrae do programa baseado na dramaterapia, unha metodoloxa centrada no potencial terapéutico do teatro, que deseou e desenvolveu cun grupo de mulleres vtimas de violencia de xénero en Vigo e Porrio, como parte da súa tese de doutoramento, dirixida pola profesora da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte Margarita Pino.

“Trtase dun programa deseado para as necesidades especficas desta poboacin”, sinala Mondolfi, formada en dramaterapia pola North American Drama Therapy Association, dun programa articulado en base a dous “eixos terapéuticos transversais”, un centrado no desenvolvemento de competencias persoais e nas vivencias traumticas, e un segundo “dirixido a fomentar o cuestionamento dos estereotipos de xénero”. Levado a cabo coa colaboracin dos Centros de Informacin Muller (CIM) de Vigo e O Porrio, o programa que Mondolfi desenvolveu con 25 vtimas tivo entre os seus principais logros o “ambiente de apoio e soporte emocional” que se xerou no grupo de participantes e o que “serviu para romper o illamento social e afectivo que soe xerar” a violencia machista. As mesmo, a avaliacin deste programa amosou tamén resultados “estatisticamente significativos” na reducin da “sintomatoloxa de depresiva e no incremento da percepcin do sentido da vida”, vez que se obtiveron “melloras globais en todos os sntomas e variables avaliadas”, como “a diminucin da gravidade do trastorno de estrés postraumtico, diminucin dos estereotipos sexistas, aumento da autoestima e calidade de vida percibida”, apunta Mondolfi.��

Traballo co corpo e coas emocins

Segundo explica esta investigadora do grupo Cies-10, a dramaterapia non é unha “disciplina recoecida en Espaa”, de a que incida na necesidade de achegar “evidencia emprica para promover o dilogo interdisciplinario e a inclusin desta disciplina deste o mbito académico”. Nese senso, a súa tese Posibilidades terapéuticas e pedagxicas do teatro no malestar psquico, autoestima e estereotipos en mulleres con antecedentes de violencia de género centrbase no deseo, desenvolvemento e posterior avaliacin da súa eficacia e impacto dun programa de dramaterapia, recollido previamente, co propsito de que poida ser replicado, no libro colectivo Diseo y evalucin de programas educativos en el mbito social. Actividad fsica y dramaterapia, que coordinou Margarita Pino.��

Articulado en 20 sesins, cada clase inicibase cun “quentamento fsico, de corpo e de voz, acompaado por música”, complementado con exercicios de respiracin, que buscaba entre outros obxectivos xerar un ambiente “que fomentara o xogo, xa que unha das metas da actividade era promover a espontaneidade”, explica Mondolfi. “Unha vez establecido este ambiente, nas sesins traballabamos escenas sobre temas que afectaban ao grupo” ou cuestins vinculadas a algunha das participantes “coas que as demais se identificaban”, explica dun programa no que “o obxectivo en todos os casos era a busca de alternativas de cambio, de ruptura da opresin, de adestrar nun ambiente controlado os roles, as competencias persoais para no da a da afrontar esas situacins e entendelas”. O uso da expresin corporal e da danza constituan dúas das bases deste programa, que tamén promova en ocasins unha interaccin entre as participantes mis prxima improvisacin, na que elas mesmas “interpretaban as súas escenas, como se sentan, para exploraran emocionalmente nelas”. O traballo, conclúe Mondolfi, “realizbase realmente co corpo, as emocins e, sobre todo, a interrelacin sobre a que se construa o espazo escénico e terapéutico” e complementbase ao remate cunha relaxacin guiada e unha discusin grupal “na que cada unha avaliaba a sesin e o seu proceso na mesma”:��

Dificultades para poder acudir s sesins

Nunha lia e investigacin, o uso terapéutico do teatro, na que Mondolfi continúa traballando e que abordou con diferentes colectivos, a investigadora atopouse neste estudo coas “reticencias das vtimas” hora de participar e manter a asistencia ao programa, motivada fundamentalmente polo temor s “represalias dos agresores”. De feito, oito das 25 participantes no programa non chegaron a completalo. “A maior dificultade para a recuperacin e o apego ao tratamento amosouse na permanencia da situacin de acoso e violencia por parte de parellas e ex-parellas, que mantén a situacin de ameaza e é causa de malestar e deterioro permanente”, denuncia esta investigadora, que recoece que anda que a lexislacin en materia de violencia machista “avanzou moito e de que os CIM realizan un labor loable, a realidade social mantén estruturas que son resistentes a ser modificadas”. De a que entre as participantes no programa se atopasen con “situacins de chantaxes e ameazas”, mesmo por parte de ex-parellas cunha orde de afastamento, que tiveron unha incidencia directa nos efectos do programa. “Se estamos realizando unha intervencin para superar unha vivencia traumtica pero esta continúa ocorrendo, a participante pode fortalecer aspectos da súa personalidade e ser consciente de moitas das situacins de opresin que vive, pero segue exposta ao malestar psquico e fsico da violencia”, lamenta.
��