�鶹����

“Os nenos e nenas cun pobre equilibrio tern un maior risco de cadas, pero tamén unha maior dificultade para adquirir habilidades motrices, o que pode derivar nunha peor adherencia s actividades fsicas e implicar un maior sedentarismo”. Deste xeito resume o investigador e mestre de Educacin Primaria Jesús Garca Lieira a importancia que ten o correcto desenvolvemento do equilibrio e o control postural na infancia, eixo da tese que desenvolveu no programa de doutoramento en Creatividade e Innovacin Social e Sustentable do Campus Crea. A investigacin que levou a cabo coa participacin de preto de 400 escolares de entre 6 e 12 anos permitiulle en primeiro termo confirmar que os acelermetros constitúen unha ferramenta vlida para avaliar o equilibrio da poboacin peditrica, o que súa vez permitiulle establecer os “valores normativos” para medir a evolucin do desenvolvemento motor nesta franxa de idade "con sensores porttiles", un aspecto, recoece, “antes inexplorado na literatura cientfica”. ��

Dirixida polo profesor da Facultade de Ciencias da Educacin e do Deporte José Luis Garca Soidn e polo catedrtico da Universidad de Mlaga José Luis Chinchilla, a tese Evaluacin y valoracin del equilibrio postural en escolares de entre 6 y 12 aos mediante el uso de dispositivos acelerométricos tia como principal obxectivo “establecer os estadios e niveis de maduracin do equilibrio entre os 6 e os 12 anos en poboacin escolar sa, xa que durante os perodos da infancia existen grandes reorganizacins corporais e é fundamental para os profesionais da saúde detectar os déficits relacionados co equilibrio”, salienta o xa doutor. Garca Lieira pon nese senso o foco na importancia de vixiar durante esta etapa que se produza un “normal desenvolvemento do control postural e dos sistemas que o rexen”, coa idea de poder detectar posibles déficits no proceso de maduracin. Non en van, alén de implicar unha “maior dificultade para a adquisicin das habilidades motrices”, estes poderan ser tamén sntomas doutras “problemticas, como, por exemplo, un déficit no funcionamento ou patoloxas nalgún dos sistemas sensoriais implicados no mantemento da postura ou en aspectos relacionados co sistema musculoesquelético”.��

Un método de avaliacin vlido e pouco empregado

Como explica este investigador e mestre de Educacin Fsica, o control do equilibrio é unha “capacidade fsica complexa, que depende de múltiples procesos sensoriomotrices e da súa correcta integracin por parte do sistema nervioso”, completndose a súa maduracin na adolescencia, segundo constataron estudos previos. Nese senso, a falta de datos sobre como esta capacidade vai evolucionando entre os 6 e os 12 anos motivou o estudo que Garca Lieira realizou con preto de 400 nenos e nenas de diferentes colexios públicos da provincia de Pontevedra, tanto de contornas urbanas como rurais, e que permitiron, en primeiro termo, “validar o uso da acelerometra para valorar o equilibrio en poboacin peditrica”.��

Como lembra o autor desta tese, este tipo de dispositivos, que miden as aceleracins do centro de gravidade do corpo, teen tanto un custo econmico como un tamao reducido, o que permitira realizar avaliacins en contornas tanto clnicas, como escolares ou deportivas. Mais ata o de agora, “o seu uso en poboacin peditrica era escasa”, o faca necesarias investigacins que “achegasen datos normativos da evolucin desta capacidade nesta franxa de idade”. Garca Lieira confirmou a fiabilidade desta ferramenta cunha “batera de test motrices de equilibrio, en diferentes condicins sensoriais”, que tian como punto de partida “tres factores de anlise”, o apoio cun pé, cos dous pés e a marcha. “Comprobouse nesta fase que o sensor acelerométrico achega datos fiables e altamente sensibles”, salienta dun conxunto de probas que poderan levarse a cabo “en menos de dez minutos”.��

A definicin dos valores para medir esa evolucin

A anlise dos datos recollidos con este método de avaliacin permitiu súa vez obter informacin sobre como evoluciona esta capacidade entre os 6 e os 12 anos, permitindo “establecer os valores normativos da evolucin do equilibrio con valoracin antropométrica”, explica. Nese senso, esta batera de probas “con diferentes condicionantes sensoriais” permitiu, por exemplo, constatar que probas como manterse erguido sobre un s pé cos ollos abertos sobre unha base firme permiten ir observando esa evolucin, xa que “os valores prximos a cero” na medicin do grao de desequilibrio, prodúcense nos 12 anos. Do mesmo xeito esta anlise permitiu constatar que, entre os 6 e os 12 anos, “os nenos axustan o corpo ante desequilibrios en maior magnitude que as nenas”.��

Por outra banda, a anlise dos datos obtidos permitiu tamén corroborar que o desenvolvemento completo do equilibrio “depende en gran medida de que o sistema nervioso alcance a súa completa maduracin e integre a informacin que recibe de sistemas como o visual e o vestibular”, o que non se d ata o inicio da adolescencia. As mesmo, neste estudo púidose observar que esta “integracin e ponderacin da informacin sensorial” prodúcese “de xeito dispar en nenos e nenas, observando unha maduracin previa no sexo feminino”.��

Unha patente en curso e futuras lias de investigacin

A investigacin que Garca Lieira desenvolveu para a súa tese derivou tamén no desenvolvemento dunha patente que se est a tramitar conxuntamente coa Universidad de Len, as como na realizacin de dous artigos cientficos, pendentes de publicacin, “nos que analizamos probas tradicionais de equilibrio e a anlise do equilibrio dinmico”. Ao mesmo tempo, o xa doutor recoece que a tese abre tamén “outras lias de investigacin que nos gustara seguir”, en mbitos como a mellora do equilibrio postural no mbito escolar.
��